باز کردن منو اصلی

تغییرات

۷۵ بایت حذف‌شده ،  ۱ سال پیش
افزودن پیوند بیست‌وجهی، ابرابزار
'''کپسید''' {{به انگلیسی|capsid}} پوششی [[پروتئین|پروتئینی]] است که اطراف ماده [[ژنتیک|ژنتیکی]] [[ویروس]] را می پوشاندمی‌پوشاند و باعث نفوذ راحت‌تر ویروس به داخل سلول می‌شود. [[پروتئین|پروتئین‌های]]‌های کپسید توسط ژنوم ویروس کد می‌شوند.
[[Image:CMVschema.svg|thumb|left|ساختار شماتیک [[سیتومگالوویروس]]]]
[[Image:Helical capsid with RNA.png|thumb|left|مدل سه بعدی ساختار مارپیچ کپسیدی]]
 
در ساده‌ترین شکل، عملکرد '''کپسید''' در اطراف ذره موجب حفاظت از ژنوم حساس [[ویروس]] در برابر آسیب‌های فیزیکی، شیمیایی یا [[آنزیم|آنزیمی]] است. لایه‌های [[پروتئین|پروتئینی]] احاطه‌کننده [[ویروس]] بسیار سفت و سخت هستند اما در عین سختی، بسیار انعطاف پذیرند. انعطاف‌پذیری مسئله بسیار مهمی برای '''کپسید''' است و اگر فاقد این ویژگی باشد، [[ویروس]] خنثی خواهد شد. همچنین کپسید مسئول شناسایی و برهم کنش‌های اولیه، با [[سلول]] میزبان است. در شکل ابتدایی، این برهم کنش شامل اتصال اختصاصی یک [[پروتئین]] اتصالی از [[ویروس]] با گیرنده اختصاصی از [[سلول]] میزبان می‌شود. همچنین '''کپسید''' بوسیله انتقال و حمل ژنوم به [[سلول]] میزبان، در شروع عفونت نقش دارد.
[[ویروس‌|ویروس‌هاویروس]]‌ها مونومرهای بی شکلبی‌شکل ''کپسید'' را بر اساس قوانین تقارن در کنار هم جمع می‌کنند.<ref>Principles of Molecular Virology, Fifth Edition, Alan Cann</ref>
بر اساس نوع چیدمان کپسومرها، آن‌ها به دو نوع هلیکال (مارپیچی) و ایکوسادرال (بیست وجهی) تقسیم می‌شوند.<ref name="isbn0ISBN 0-07-147666-0">{{cite book |author=Brooks, George H. ; Geo F. Brooks |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's medical microbiology |publisher=McGraw-Hill Medical |location= |year=۲۰۰۷ |pages=۸۵ |isbn=0-07-147666-0 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>
نیروهایی که باعث تشکیل ذرات [[ویروس|ویروسی]] می‌شوند، اغلب نیروهای هیدروفوب و الکترواستاتیک هستند.
 
== ساختارهای اختصاصی ==
=== هلیکال (مارپیچی) ===
ساده‌ترین راه برای سازماندهی زیر واحدهای [[پروتئین|پروتئینی]] متعدد و یکسان، استفاده از تقارن چرخشی و چیدن [[پروتئین|پروتئین‌های]]‌های نامنظم در اطراف محیط یک دایره و تشکیل یک دیسک است. سپس دیسک‌های متعدد می‌توانند روی هم چیده شده تا یک فرم سیلندری (استوانه‌ای) بسازند که در آن ژنوم [[ویروس]] توسط لایه‌های [[پروتئین|پروتئینی]] پوشیده شده یا اینکه در مرکز یک سیلندر تو خالی قرار گرفته‌است. البته ساختار کپسید، در واقع یک مارپیچ است تا اینکه یک توده از دیسک‌های روی هم چیده شده باشد.
یک مارپیچ را در ریاضیات می‌توان با دو پارامتر تعریف کرد:
# دامنه [[دامنه (فیزیک)]] که اندازهٔ قطر مارپیچ است.
 
۱.# دامنهدرجه [[دامنه (فیزیک)Pitch]] که اندازهٔبرابر با فاصله پوشیده در هر دور قطرکامل مارپیچ است.
 
2. درجه [[Pitch]] که برابر با فاصله پوشیده در هر دور کامل مارپیچ است.
 
در ساختار مارپیچ، نسبت دامنه به درجه ثابت باقی می‌ماند. در غیر این صورت، ساختار مارپیچی باعث نشت ژنوم به بیرون می‌شود.
 
بسیاری از [[ویروس|ویروس‌های]]‌های گیاهی، دارای ''کپسید'' هلیکال هستند. [[ویروس|ویروس‌های]]‌های جانوری هلیکال اما بدون انولوپ، وجود ندارند. این ویژگی در بسیاری از پاتوژن‌های شناخته شدهٔ انسانی مثل [[ویروس|ویروس‌های]]‌های [[آنفلوانزا]]، [[اوریون]]، [[سرخک]] و [[هاری]] وجود دارد.
 
=== ایکوسادرال (بیست وجهی) ===
[[Image:Virus capsid T number.tif|thumb|left|ساختارهای ایکوسادرال (بیست وجهی)[[بیست‌وجهی]] ویروسی]]
روش دیگر برای ساخت ''کپسید''، چیدن زیر واحدها به شکل یک ساختار شبه کره توخالی است که ژنوم را درون خود احاطه می‌کند. در سال ۱۹۶۰، بررسی مستقیم تعدادی [[ویروس]] مشخص کرد که این ویروس‌ها به نظر دارای تقارن چندوجهی هستند و نه کره‌ای شکل. از آنجایی که مولکول‌های پروتئینی دارای شکل نامنظمی هستند، ساده‌ترین کپسیدهای ایکوسادرال با استفاده از ۳ زیر واحد همسان برای تشکیل هر وجه مثلثی ساخته می‌شوند. این بدین معنی است که برای ساختن یک کپسید کامل، ۶۰ زیر واحد همسان مورد نیاز است.