تفاوت میان نسخه‌های «فلسفه فضا و زمان»

جز
اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با ویرایشگر خودکار فارسی
جز (اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با ویرایشگر خودکار فارسی)
'''فلسفهٔ فضا و زمان''' شاخه‌ای از [[فلسفه]] است که با مباحثی چون [[هستی‌شناسی]]، [[شناخت‌شناسی]]، و ویژگی‌های [[فضا]] و [[زمان]] سر و کار دارد. هم چنان که این ایده‌ها از آغاز پیدایش فلسفهٔ فضا و زمان در زمرهٔ مباحث محوری آن بوده‌اند، در عین حال خود فلسفهٔ فضا و زمان الهام‌بخش دیدگاه کانونی [[فلسفه تحلیلی]] در دوران آغازینش بوده استبوده‌است. این دیدگاه کانونی بر پرسش‌هایی اساسی انگشت می‌گذارد؛ همانند این که آیا فضا و زمان به طوربه‌طور مستقل از ذهن ما وجود بیرونی دارند؟ آیا فضا و زمان به طوربه‌طور جداگانه از یکدیگر وجود دارند؟ چه چیزی سبب‌ساز جریان به ظاهر یک‌سویهٔ زمان است؟ آیا زمان‌های دیگری به جز زمان اکنون وجود دارد؟ و همچنین پرسش‌هایی دربارهٔ سرشت وجود (و به ویژه سرشت وجود در گذر زمان).(زمان طلاست)
 
== دیدگاه‌های دوران باستان و قرون وسطا ==
 
کهن‌ترین اندیشه ثبت شده در [[فلسفه غربی]] دربارهٔ [[زمان]]، گفتاری از [[پتاهوتپ]] (سده‌های ۲۶۵۰-۲۶۰۰ پیش از میلاد) اندیشمند [[مصر باستان]] است که می‌گوید: «هنگامه‌ی برآوردن خواستی (میلی) که از پی می‌آید را از دست نده، چرا که هرز دادن زمان، نفرینی برای روح است.». [[وداها]]، کهن‌ترین نوشته‌های [[فلسفه هندی]] و [[هندوئیسم|آیین هندو]] که پیشینهٔ آن به پایان [[هزاره دوم (پیش از میلاد)]] می‌رسد، شرحی از [[کیهان‌شناسی هندو]] می‌دهد که در آن [[کیهان]] چرخه‌های پیوسته‌ای از آفرینش، نابودی، و نوزایی را از سر می‌گذراند. چرخه‌هایی که هر کدام ۴،۳۲۰،۰۰۰ سال به درازا می‌کشد. [[فیلسوفان یونان باستان]]، کسانی چون [[پارمنیدس]] و [[هراکلیتوس]]، مطالبی دربارهدربارهٔ سرشت زمان نوشته‌اند.
 
[[اینکاها]] فضا و زمان را پنداره‌ای یگانه دانسته و آن را '''پاچا''' (در [[زبان کچوا]]: pacha و در [[زبان آیمارا]]: pacha) می‌نامیدند.
 
== ساختار فضا-زمان ==
همانند [[فلسفه فیزیک]]، کاوش دربارهٔ ساختار [[فضا-زمان]] سازندهٔ بخش بزرگی از جستارهای فلسفه فضا و زمان بوده استبوده‌است. این جستارها آمیزه‌ای است که از کشمکش‌های تاریخی مطلق‌گرایی و قراردادگرایی تا بازاندیشی‌هایی بر پایهٔ دستگاه فنی نظریه [[نسبیت عام|نسبیت عام (گرانشی)]] را در بر می‌گیرد. آن چه در ادامه می‌آید فهرست کوتاهی از همین جستارهاست.
 
=== [[نسبیت همزمانی]] ===
۱۳۳٬۲۴۲

ویرایش