تفاوت میان نسخه‌های «وفس»

۱۵ بایت اضافه‌شده ،  ۲ سال پیش
به نسخهٔ 23111977 ویرایش Arash.pt برگردانده شد. (توینکل)
(←‏بزرگان: از خانواده های بسیار خیر منطقه)
(به نسخهٔ 23111977 ویرایش Arash.pt برگردانده شد. (توینکل))
برچسب: خنثی‌سازی
منطقه وفس تا سال ۱۳۸۲ به بخش وسیعی از شمال استانِ مرکزی اطلاق می‌شد که دربرگیرنده ۷۱ روستا با جمعیتی در حدود ۷۷۰۰۰ نفر بود، اما در آخرین تقسیمات «منطقه وفس» فقط به یک روستا که همان «روستای وفس» می‌باشد محدود گردید و آن منطقه با نام شهرستان کمیجان در تقسیمات جغرافیایی و کشوری مشخص گردید («کمیجان» تا قبل از آن به عنوان یک مرکز بخش شناخته می‌شد).<ref>[http://seeiran.ir/روستای-وفس/?print=print روستای وفس]</ref>
 
جمعیت فعلی این روستا، طبق آخرین سرشماری در حدود ۲۰۰۰ نفر می‌باشد.<ref>[httpshttp://www.gardeshnama.com/villagetours/489destinations/3071/وفس/ وفس]</ref>
 
== زبان ==
مردم وفس به یکی از قدیمی‌ترین [[زبان‌های ایرانی]] یعنی [[زبان تاتی ایران|تاتی]] سخن می‌گویند. وفسی‌ها [[زبان تاتی ایران|تاتی]] را با [[گویش وفسی]] صحبت می‌کنند.<ref name="ptewiki.com">[http://www.ptewiki.com/wiki/index.php5?title=وفس(اراک) رزم آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران(آبادیها)، جلد 2، ص315-314. ]</ref><ref>کتاب «دستور زبان وفسی-تاتی»، دونالد استیلو، ۱۹۷۱، ۴۵۰ صفحه</ref><ref>«گونه‌های زبان تاتی»، دونالد استیلو، ۱۹۸۱؛ ۹: گونه‌های وفس و اطراف آن در منطقه اراک استان مرکزی</ref><ref>[https://www.dropbox.com/s/s8fjgyyc3i7h1d7/Dr.Yarshater-Southern%20Tati.pdf?dl=0 مقدمه کتاب «دستور زبان گویش‌های تاتی جنوبی»، پروفسور احسان یارشاطر، لاهه - پاریس ١٩٦٩]</ref><ref>کتاب «تات‌های ایران و قفقاز»، علی عبدلی، ۱۳۸۹</ref> این زبان در منتهی الیه حدود مرزی استان مرکزی با [[استان همدان]]، در شمال شهرستان اراک استفاده می‌شود؛ یعنی در روستای وفس و برخی روستاهای همجوار مانند [[چهرقان]]، [[گورچان (فراهان)|گورچان]]، [[آمره (کمیجان)|فرک]] و غیره. این مناطق تقریباً در یک خط فرضی واقعند که ساکنین‌شان به [[زبان تاتی ایران|تاتی]] سخن می‌گویند؛ البته در گویش این روستاها به‌طوربه طور جزئی تفاوت‌هایی مشاهده می‌شود ولی اصل و مبنای آن‌هاآنها [[زبان تاتی ایران|تاتی]] است.
 
[[ابراهیم دهگان]] در کتاب «فقه اللغه» در ضمن معرفی وفس و واقعه کشتار جمعی آن، زبان وفس را «یکی از لهجه‌های قدیم پارسی باستان و شاخه‌ای از تاتی» می‌نامند.<ref>دهگان، ابراهیم، فقه اللغه، ص ۲۳۵</ref>
[[دکتر معین]] در جلد چهارم فرهنگ خود تحت عنوان «وفسی» منسوب به وفس، لهجه اهالی وفس را نام می‌برند.<ref>معین، محمد، فرهنگ</ref> آقای افتخار زاده در کتاب گزیده‌ای بر دیوان همافر عراقی وفسی از قول نامبرده می‌نویسد: «نامبرده زبان خویش را تاتی خوانده‌استخوانده است.».<ref>افتخارزاده، نادر، گزیده دیوان همافر عراقی، مقدمه</ref> رزم‌آرا در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها) می‌نویسد: «زبان سکنه دهستان وفس تاتی است».<ref name="ptewiki.com" /> و همچنین در مجله «ایران کوده» م. مغدم که دربارهٔ گویش دلیجان، آشتیان و وفس بحث کرده، لهجه وفس را [[زبان تاتی ایران|تاتی]] خوانده‌استخوانده است. از زبان مردم این روستا و همچنین رزمندگان اهل این روستا جهت ارسال اطلاعات سری به واسطهٔ بیسیم در جنگ ایران و عراق استفاده می‌شد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=یادمان شهید سپهبد امیر صیاد شیرازی- عروج|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref>
 
== موقعیت جغرافیایی ==
روستای وفس از شمال شرقی به [[ساوه]]، از جنوب به [[کمیجان]]، از غرب به [[همدان]] و از طرف شرق به [[تفرش]] محدود است. مساحت تقریبی آن ۲۰ کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا ۲۱۰۰ متر است. وفس در حصاری از کوه‌های نسبتاً بلند واقع شده‌استشده است و از سمت جنوب، مشرق و مغرب در محاصرهٔ کوهستان قرار دارد و تنها از سمت شمال به درختستانها و باغهای میوه منتهی می‌شود.
 
فاصله وفس تا شهر کمیجان ۱۸ کیلومتر و تا اراک مرکز استان ۱۲۰ کیلومتر می‌باشد و این روستا در فاصله مساوی از همدان، ساوه و اراک واقع شده‌استشده است.
 
روستای وفس از لحاظ ارتباطی در یک موقعیت بن‌بست واقع شده‌است؛شده است؛ تنها راه ارتباطی مهم آن، جاده‌ای آسفالته به طول ۱۸ کیلومتر است که وفس را به کمیجان و از آنجا به سایر نقاط متصل می‌کند (تا دهه ۹۰ شمسی).
 
== ناهمواری ==
کوه‌های وفس بین کوه‌های همدان و تفرش قرار دارد و از سمت شمال شرقی به کوه‌های ساوه متصل می‌گردد. این کوه‌ها در جنوب به صورت دیواری قرار گرفته‌اند و رشته‌ای از شرق به غرب کشیده شده به‌طوری‌کهبه طوری که عبور از آن فقط از طریق «گردنه حاجی رضوان» امکان‌پذیر است.
بلندترین قلهٔ این رشته کوه، «قله قلنجه» با ۲۷۴۵ متر ارتفاع می‌باشد. از دامنه شمالی چند رشته دیگر منشعب می‌شود و از جهت جنوب به شمال کشیده می‌شود. از ارتفاعات دیگر آن می‌توان به کوه‌های «هَرسهول»، «دی نساء»، «قلعه کهنه»، «گااُولَ»، «ماندر»، «گانِوَ»، «حاجی رضوان»، «دبرین»، «آبی رنگ»، «کلّه موشمای»، «کلّه اَیَنبار» و «کوه خیبر» اشاره کرد.
وفس با ساوه ۱۲۲ کیلومتر فاضله دارد که از شمال از طریق چاده کمیجان ساوه به آزادراه ساوه-همدان منتهی می‌شود. این مسیر فاصله ۳۶۸ کیلومتری تهران به وفس را به حدود ۲۰۰ کیلومتر می‌رساند.
 
== بزرگان ==
* [[سید مبین وفسی؛وفسی]]؛ عالم قرن سیزدهم قمری و مرجع عالی قدر تشیع '''''شیخ عبدالنبی وفسی عراقی''''' و حافظ قرآن مانند [[کربلایی کاظم ساروقی]]
* مرجع عالی قدر تشیع '''''شیخ عبدالنبی وفسی عراقی''''' ابراهیم
*ابراهیم فروسی پور، پدر عادل فردوسی پور مجری محبوب و سرشناس برنامه فوتبال نود
 
== صنایع دستی ==
* تخت‌کشی (ساخت کفی گیوهگیوه‌کشی)
* رویه بافیچینی (بافتگیوه رویه گیوهچینی)
* [[قالی بافی]]
* [[جاجیم بافی]]
* [[سبد بافی]]
* تهیه نمد
 
== جستارهای وابسته ==
* [[کرهرود]]
* [[سنجان (مرکزی)]]
 
== منابع ==
{{پانویس|۲}}
* فصلنامه راه دانش (شماره ۵)؛ گویش وفسی، مثلها و متل ها؛ غلام رضا ملایی.
* reserch of komijansarabgruop
{{استان مرکزی}}
{{شهرستان کمیجان}}
۴۴٬۰۳۷

ویرایش