باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:
{{روابط عاطفی-جنسی}}
'''مُتعِه''' یا '''نکاح مُنقَطِع''' یا '''ازدواج موقت''' که به '''صیغه'''<ref>{{یادکرد وب | عنوان=ثبت ازدواج‌های یک ساعته با 50 هزار تومان | وب‌گاهوبگاه=پایگاه خبری تحلیلی خرداد | تاریخ=2015-06-08 | سال=2015 | پیوند=http://khordadnews.ir/news/77845 | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2015-06-08}}</ref> نیز معروف است، نوعی از [[ازدواج]] در مذهب [[شیعه]] است که در آن عقد ازدواج برای مدت معین و محدودی با [[مهریه]] ای معلوم، بین [[زن]] و [[مرد]] بسته می‌شود و با پایان آن رابطهٔ زوجیت خودبه‌خود منقضی می‌شود. در میان مسلمانان در مورد جواز این ازدواج اختلاف نظر است. [[اهل سنت]]، [[اباضیه]] و [[زیدیه|زیدیان]] آن را حرام و شیعیان امامی آن را مشروع و صحیح می‌دانند. برخی در تعریف متعه را ازدواج نمی‌دانند و معتقدند در شریعت اسلام [[ازدواج]] دو نوع تعریف نشده‌است. متعه یعنی [[تمتع]]، درحالی‌که هدف از [[ازدواج]]، تشکیل [[خانواده]] است.<ref>{{یادکرد وب| نشانی = http://www.campaignforequality.info/spip.php?article1192| عنوان = لایحهٔ حمایت از مردان خانواده!، زینب پیغمبرزاده | تاریخ بازدید =۸ آوریل ۲۰۰۸| تاریخ =۲۸ مهر ۱۳۸۶| ناشر = [[ماهنامه زنان]] (بازنشر در وبگاه تغییر برای برابری)|نشانی بایگانی=http://web.archive.org/web/20140326135110/http://www.campaignforequality.info/spip.php?article1192 |تاریخ بایگانی=2014-03-26 |زبان =fa}}</ref>
 
همچنین ادعا شده در برخی احکام و روایات شیعه این امر دارای اجر و ثواب می‌باشد.<ref name="dw.com">{{یادکرد خبر | نشانی=آیا طلبه‌ها بیش از دیگران صیغه می‌کنند؟ | عنوان=http://www.dw.com/fa-ir/آیا-طلبهها-بیش-از-دیگران-صیغه-میکنند/a-17582848}}</ref>
 
== متعه در قرآن ==
این نوع از ازدواج خاص مذهب شیعه است و فقهای امامیه آن را بر اساس آیه ۲۴ سوره نساء صحیح می‌دانند که در آن آمده‌است: «مهر و کابین آن زنان را که از آنان بهره‌مند شده‌اید به عنوان واجب بپردازید»<ref>... فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَریضَةً … (نساء (۴) ۲۴)</ref> اما فقهای عامه آن را نمی‌پذیرند و معتقدند این آیه در مورد استمتاع در ازدواج دائم است.<ref name="صفایی، ص ۲۴" />
 
== قواعد ==
=== تعیین مدت ===
متعه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با ازدواج دارد. مهم‌ترین ویژگی آن تعیین مدتی است که با اتمام آن ازدواج بدون نیاز به [[طلاق]] به پایان می‌رسد. این مدت حداقل و حداکثری ندارد اما برخی معتقدند در صورتی که مدت ازدواج موقت از طول عمر معمول انسان فراتر باشد ازدواج به دائم تبدیل می‌شود. صیغهٔ ازدواج موقت گفتن عبارتی به مضمون «خود را [با مهریه معین برای مدت معینی] به زوجیت تو درمی‌آورم» از سوی زن و اعلام عبارتی به مضمون «قبول می‌کنم» از سوی مرد است. بر اساس نظر مشهور این ایجاب و قبول در صورت توانایی تلفظ واژه‌های عربی حتماً باید به [[زبان عربی]] گفته شود.<ref name="شرح لمعه، ص ۳۲۲">شرح لمعه، ص ۳۲۲</ref> اما قانون مدنی ایران اشاره‌ای به عربی بودن ندارد.<ref>مادهٔ ۱۰۶۲ قانون مدنی: «نکاح واقع می‌شود به ایجاب و قبول به الفاظی که صریحاً دلالت بر قصد ازدواج نماید».</ref> در عربی معمولاً از سه واژهٔ «زوجتک» یا «متعتک» یا «انکحتک» برای زن و «قبلت التزویج» یا «قبلت النکاح» برای قبول مرد استفاده می‌شود.<ref>المختصر النافع، ص ۲۸۸</ref> ایجاب و قبول هم ممکن است جابجا شود یعنی مرد درخواست ازدواج را اعلام و زن موافقت را اعلام کند.<ref name="شرح لمعه، ص ۳۲۲" /> برخی فقها مانند [[محقق حلی]] معتقدند اگر مدت در زمان عقد تعیین نشود قرارداد خودبخود به ازدواج دائم تبدیل شده‌است.<ref>المختصر النافع، ص ۲۸۹</ref> اما بر اساس نظری دیگر در این صورت با توجه به قاعدهٔ «ما وقع لم یقصد و ما قصد لم یقع»<ref>آنچه اتفاق افتاده خواسته نشده و آنچه خواسته شده، اتفاق نیفتاده</ref> عقد موقت بدون ذکر مدت باطل است و زوجیتی برقرار نشده‌است. این نظر در بین حقوق‌دانان مقبول‌تر است. فقهایی چون [[شهید ثانی]] و [[علامه حلی]] هم این نظر را داشته‌اند.<ref>صفایی، ص ۲۵</ref>
 
مدت عقد را می‌توان تمدید کرد، هم‌چنین مرد می‌تواند از ادامهٔ آن صرف‌نظر کرده و به اصطلاح مدت باقی‌مانده را ''بذل'' کند و زوجیت را به پایان برساند یا طرفین می‌توانند پس از پایان مدت آن را به ازدواج دائم تبدیل کنند.
انتقادات بر صیغه بر پایه مواردی چون ایجاد تبعیض‌های اجتماعی و [[حقوق]]ی علیه زنان، مغایرت با [[اسلام]]، «[[کلاه شرعی]]» بودن برای [[روسپی‌گری]]، رواج [[بیماری‌های‌آمیزشی]] مانند [[ایدز]]، نقض حقوق کودک حاصل از صیغه، ازهم‌پاشیدن [[خانواده]]ها است.
* از نظر فرهنگی، در جامعه ایران بسیاری «صیغه» را نوعی «[[کلاه شرعی]]» برای [[روسپی‌گری]] می‌دانند.<ref name=radiofarda>[http://www.radiofarda.com/content/f4_fresh_glance_marriage/459188.html نگاه تازه؛ «صیغه با شرایط معین!»] رادیوفردا</ref> روسپی‌گری در ایران [[جرم (حقوق)|جُرم]] بوده و مجازات شلاق دارد اما خواندن یک متن صیغه از جانب عاقد، آن را شرعی می‌کند.<ref name=zamaneh>[http://radiozamaaneh.com/morenews/2007/08/post_756.html ثوابِ بوسه در ازدواج موقت]، رادیوزمانه</ref>
* منتقدان معتقدند که صیغه موجب ایجاد تبعیض‌های اجتماعی و حقوقی علیه زنان می‌شود. زیرا در قوانین «صیغه» منافع مرد بر منافع زن برتری دارد و می‌افزاید: «در این‌جا فقط لذت جنسی مرد در نظر گرفته شده‌است نه زن.<ref name="radiofarda" /> همچنین ازدواج موقت موجب نقض حقوق زنان می‌شود زیرا در ازدواج موقت، زنان از مردان ارث نمی‌برند و مرد ملزم به پرداخت نفقه نیست.<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2007/06/070605_ka-short-marriage.shtml «ترویج ازدواج موقت» و موانع شرعی و عرفی]، بی‌بی‌سی فارسی</ref> [[فاطمه صادقی]] معتقد است صیغه می‌تواند موجب انقیاد برخی زنان شود زیرا [[تعدد زوجات]] به دنبال خواهد داشت اما در عین حال ممکن است مشکلات دسته‌ای دیگر از زنان را حل کند. نکته مورد تأکید باید این باشد که ازدواج موقت چه نفعی برای زنان دارد و شان اجتماعی زنان در این پدیده چقدر مورد توجه جامعه قرار می‌گیرد. او همچنین درمورد تفاوت فلسفه رایج دربارهٔ صیغه در گذشته و موافقان فعلی ترویج آن هشدار می‌دهد و بررسی کارشناسی را ضروری می‌داند.<ref name=ebtekar>[http://www.ebtekarnews.com/ebtekar/News.aspx?NID=16201 مخالفان ازدواج موقت چه می‌گویند]، روزنامه ابتکار، ۱۳۸۶/۰۴/۱۲</ref>
* مخالفان معتقدند اغلب مردان [[متأهل]] برای صیغه اقدام می‌کنند که این امر موجب فروپاشی [[خانواده]]ها می‌شود.<ref name=hamshahrionline>[http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=25369 پرونده کوچک خوشبختی!]، همشهری آنلاین</ref>
* یکی دیگر از مشکلات مربوط به کودک این است که از آنجا که ثبت صیغه الزامی نیست، زنانی که باردار می‌شوند، نمی‌توانند ثابت کنند بچه از شوهر موقت است. چنان‌که طبق اعلام نماینده [[قوه قضائیه]]، تعداد زیادی پرونده در دادگاه‌ها وجود دارد که بعد از بارداری زن، مرد خود را پنهان کرده‌است یا بچه را انکار می‌کند.<ref name="hamshahrionline" />
* [[مینو محرز]]، پزشک متخصص بیماری‌های عفونی و [[ایدز]] معتقد است «از آنجایی که در ازدواج موقت، فرد محدود به یک شریک جنسی نشده و می‌تواند از این طریق، چند شریک جنسی داشته باشد، احتمال شیوع [[بیماری‌های مقاربتی]] افزایش می‌یابد. در شرایط فعلی و با دانش ناکافی مردم جامعه در خصوص بیماری‌های مقاربتی، ترویج ازدواج موقت کار غلطی به نظر می‌رسد.»<ref name="hamshahrionline" />
* برخی مخالفان معتقدند «فرهنگ جامعه ما فرهنگ ازدواج دایم است». به جای ترویج ازدواج موقت برای جوانان باید مشکلات ازدواج دایم آنان را حل کرد. رواج صیغه موجب خلل وارد شدن به ازدواج دائم و شرعی کردن مشکل «روابط دختر و پسر در جامعه اسلامی» می‌شود.<ref name="ebtekar" />
 
==== مخالفان در اسلام ====
* زنانی که شوهران خود را از دست داده‌اند و به علت شرم و حیا از خانواده همسر خود یا داشتن فرزندان بزرگ نمی‌توانند ازدواج دائم داشته باشند پس از گذراندن عده می‌توانند با ازدواج موقت نیازهای جنسی خود را رفع کنند.
* ازدواج موقت در دورهٔ [[نامزدی]] برای افراد و خانوادهایی که به مسائل شرعی پایبندند راه حلیست که امکان معاشرت و مراودات میان دو طرف را برقرار می‌کند.
* بدلیلبه دلیل آنکه این عقد دارای قواعد و چهار چوب و زمان مشخصی است مانع از فحشاء و روسپیگری در جامعه می‌شود و بدلیلبه دلیل وجود همین قواعد می‌تواند تاحدودی احتمال انتقال بیماری‌های مقاربتی را که در نتیجه ارتباطات بی قاعدهبی‌قاعده می‌باشد را کاهش دهد.
 
== تاریخچه تحریم متعه ==
 
== متعه در جمهوری اسلامی ایران ==
بحث صیغه در حدود سال ۱۳۷۰ با سخنان [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، رئیس‌جمهوری وقت که صیغه را به عنوان راهکاری برای مقابله با معضلات جنسی جوانان مطرح کرده بود، دامن زده شد ولی این بحث به علت مخالفت‌های سنگینی که پیش‌آمد برای بیش از یک دهه به حاشیه رفت.<ref name="ebtekar" /> در سال ۱۳۸۱ نیز با طرح راه‌اندازی [[خانه عفاف]] بالا گرفت که بعد اعلام شد طراح آن دستگیرشده و خود سابقه منکراتی داشته‌است.<ref>{{یادکرد وب |عنوان =طرح‌های جایگزین خانه‌های عفاف؟! |نشانی =http://www.womeniniran.com/news/02-07-81/1-02-07-81.htm |تاریخ =۲ مهر ۱۳۸۱ |ناشر =زنان ایران}}</ref> در این بین گزارش‌های متعددی از فروش خدمات جنسی با انجام متعه ثبت شد، مثلاً در [[قم]] که روزانه هزاران زایر و مسافر به آن رفت‌وآمد دارند.<ref name="radiofarda" /><ref name="zamaneh" />
 
بار دیگر در سال ۱۳۸۶ [[مصطفی پورمحمدی]]، وزیر کشور خواستار رواج «صیغه» (با عنوان ازدواج موقت) با هدف «جلوگیری از شیوع فساد در جامعه» شد.<ref name="radiofarda" /><ref name="ebtekar" /> هرچند که بعداً [[غلامحسین الهام]] سخنگوی دولت اعلام کرد «سخنان اخیر وزیر کشور دربارهٔ ازدواج موقت، از جایگاه یک روحانی بوده‌است و نظر دولت نیست. این امر مربوط به دولت به عنوان [[قوه مجریه]] کشور نیست.»<ref name="hamshahrionline" /> در [[قانون حمایت از خانواده ۱۳۹۱]] در ماده ۲۱ ضمن تأکید بر آنکه نظام حقوقی [[جمهوری اسلامی ایران]] با رویکرد به محوریت و استواری روابط خانوادگی، ازدواج دائم را مبنای تشکیل خانواده می‌داند، نکاح موقت را بر اساس احکام [[شریعت]] و [[قانون مدنی]] ایران جایز دانسته و در سه حالت ثبت آن را الزامی می‌داند که عبارت از باردار شدن زوجه، توافق طرفین یا شرط ضمن عقد می‌باشد. در ماده ۵۱ عدم ثبت در این شرایط را مشابه عدم ثبت ازدواج دائم مشمول احکام کیفری برمی‌شمارد.<ref>[http://www.shora-gc.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=06dde171-9c28-48e5-ac98-0ec89d183f3b&WebPartID=6d09f0b5-ba72-4511-9dc4-b46930f2a2c3&CategoryID=8fac823a-5745-41b6-a9e2-b879c74deb7b شورای نگهبان لایحه حمایت خانواده را تأیید کرد]</ref>
 
علاوه بر این وب‌گاه‌هاییوبگاه‌هایی نیز در اینترنت برای ترویج صیغه و آشنا کردن داوطلبان با یکدیگر ایجاد شده‌است. از جمله وب‌گاه‌هایوبگاه‌های «صیغه دات کام»، «وبلاگ موقت» و وبلاگ «حال و هول حلال» (ستاد برگزاری اولین کنگره لذت حلال در تهران یا قم).<ref>[http://www.zanan.co.ir/social/001053.html اگر صیغه می‌شوی آف بگذار!]، ماهنامه زنان، الهه حبیبی</ref>
برخی از منابع اسلامی مطالب این‌گونه وبلاگ‌ها را «بدعت در دین» می‌دانند.<ref>[http://www.iqna.ir/fa/news_detail.php?ProdID=58807 نقدی بر نحوهٔ بازنمایی ازدواج موقت در وبلاگ‌های دینی] خبرگزاری قرآن، ۲۶ تیر ۱۳۸۵</ref>
 
 
== پیوند به بیرون ==
 
[[رده:احکام اسلام]]
[[رده:ازدواج]]