باز کردن منو اصلی

تغییرات

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است.، ۸ ماه پیش
جز
←‏در قرون وسطی: رفع خطاهای ظاهری
همزمان با حکومت [[مأمون]] در خراسان (در قرن سوم هجری)، [[بنوموسی|اخوان ثلاثهٔ بنوموسی]] دست به ترجمهٔ ''مخروطات'' آپولونیوس از [[زبان یونانی|یونانی]] به [[زبان عربی|عربی]] زدند. بنوموسی فقط نسخه‌ای ناقص از ''مخروطات'' را در اختیار داشتند و مقاطع مخروطی در زمان ایشان به دست فراموشی سپرده شده بود، بنابراین در فهم متن دچار مشکل بودند. اندکی بعد، یکی از اخوان ثلاثه به نام حسن نظریهٔ مقاطع استوانه‌ای را ابداع کرد که می‌توان آن را مقدمه‌ای ساده بر مقاطع مخروطی دانست. پس از درگذشت حسن، برادرش احمد در [[شام (سرزمین)|شام]] نسخه‌ای کامل‌تر از چهار فصل اول ''مخروطات'' را با شرح [[اوتوکیوس]] پیدا کرد و به کمک برادر دیگرش، محمد، و با استفاده از دو نسخهٔ موجود و نظریهٔ حسن، موفق شد نظریات آپولونیوس را دریابد. احمد و محمد ترجمهٔ مقالهٔ اول تا چهارم ''مخروطات'' را به [[هلال حمصی]] و مقالهٔ پنجم تا هفتم آن را به [[ثابت بن قره]] سپردند و خود بازنگری نهایی ترجمه را عهده‌دار شدند. ترجمهٔ برادران بنوموسی از مقالات پنجم تا هفتم ''مخروطات'' تنها نسخهٔ باقی ماندهٔ این اثر است.<ref>{{پکه| هوخندایک | امینی | ۱۳۹۲ | pp=۸۶–۹۸}}</ref>
ترجمهٔ آثار علمی به عربی اغلب نیازمند ابداع اصطلاحات فنی تازه بود و مترجمان آن‌ها، بر خلاف مترجمان [[زبان لاتین|لاتین]]، به [[ترانویسی]] عبارات یونانی اکتفا نکردند{{یاد|شاید به این دلیل که اصطلاحات بیگانه به‌سادگی در ساختار
زبان عربی پذیرفته نمی‌شود.}} و برای واژهٔ «الپسیس» اصطلاح «{{عبارت عربی|قطع ناقص}}» را در نظر گرفتند که معنای آن را حفظ می‌کند{{یاد|در معادلهٔ آپولونیوس برای بیضی( <math>(y^2=px^2-\frac{px}{d})</math>) مقدار <math>\frac{px}{d}</math> کاسته می‌شود و «ناقص» در «قطع ناقص» به همین امر اشاره دارد. معادلهٔ آپولونیوس برای هذلولی مشابه معادلهٔ بیضی است با این تفاوت که مقدار <math>\frac{px}{d}</math> به مقدار <math>px^2</math> اضافه می‌شود، ازین‌رو مترجمان عربی آن، هذلولی را «قطع زائد» نامیدند. معادلهٔ آپولونیوس برای [[سهمی]] هم <math>y^2=px^2</math> است و چون در آن بخش ناقص و زائدی نیست مترجمان عربی برای آن معادل «مُکافی» (به معنی هم‌کفو و برابر) را برگزیدند.<ref>{{پکه| هوخندایک | امینی | ۱۳۹۲ | pp=۸۶–۹۸}}</ref>}} و هنوز در زبان عربی به بیضی «{{عبارت عربی|قطع ناقص}}» گفته می‌شود.<ref>{{پکه| هوخندایک | امینی | ۱۳۹۲ | pp=۸۶–۹۸}}</ref>
 
کتاب مفقودشدهٔ {{عبارت عربی|''الشکل المدور المستطیل''}} هم که به حسن بنی موسی منسوب شده‌است در مورد ترسیم بیضی بوده و به نظر می‌رسد بر اساس روش «ترسیم بیضی به روش باغبانی» (رسم بیضی با داشتن مجموع فواصل یک نقطه روی بیضی از دو کانون) باشد. دراین‌صورت ممکن است این اثر اولین جایی باشد که ترسیم بیضی به این روش در آن بحث شده‌است.<ref>{{پکه| طاهری | ۱۳۹۴| pp=۱۲۷–۱۵۰}}</ref>