باز کردن منو اصلی

تغییرات

اصلاح ارجاعات و بخش یادداشت
{{برای|فیلمی به این نام|کنترپوان (فیلم ۱۹۶۸)}}
[[Image:BachFugueBar.png|thumb|گزیده‌ای از فوگ شماره ۱۷ [[یوهان سباستیان باخ]]، نمونه‌ای از کنترپوان {{audio|BachFugueBar.mid|پخش}}]]
'''کنترپوان''' {{به فرانسوی|Contrepoint}} ازلحاظ لغوی به‌ معنای نقطه در مقابل نقطه و در موسیقی [[نت]] درمقابلِ نت است.<ref dir=ltr>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/140313/counterpoint{{پک|Encyclopedia دانشنامهٔ بریتانیکا <!-- Bot generated title -->]Britannica|2019|ک=Counterpoint|زبان=en}}</ref> در این فن، تأکید بر روند افقی نت هاست نه روند عمودی. هریک از نت‌هایی که با هم نواخته می‌شوند دارای [[ضرب‌آهنگ|ریتم (ضرب‌آهنگ)]] و [[زمینه موسیقایی|تم (زمینهٔ موسیقایی)]] مستقل از هم هستند، ولی در کلّیّتِ آهنگ، دارای [[هارمونی|هارمونی‌]]اند.
== تعریف ==
'''کنترپوان''' اصطلاحی در موسیقی که به‌ معنای اختلاط دو یا چند خط [[ملودی|ملودیک]] با توجه به استقلال هر یک از آن‌ها و اصول فنی حاکم بر این اختلاط است.
تفاوت میان دانش هارمونی و دانش کنترپوان در آنجاست که هارمونی نوعی از موسیقی «هوموفونیک» (چند صدایی هماهنگ) و کنترپوان نوعی از موسیقی «[[چندصدایی|پولیفونیک]]» (چند صدایی مستقل) است. در شیوه کنترپوان به علت وجود چند خط ملودیک متفاوت شنونده قادر به تفکیک آن‌ها به علت پیچیدگی خطوط ملودیک در یک بار شنیدن نمی شود و بار اول توجه به یک خط ملودیک می‌کند. اما با چند بار شنیدن است که می‌توان بخش‌های دیگر را هم به خاطر سپرد. از [[فرم (موسیقی)|فرم]]‌های [[فوگ]] و [[کانن (موسیقی)|کانن]] به عنوان پیچیده‌ترین نوع کنتر پوان یاد می‌شود.
 
کنترپوانی که در آن، بخش یا بخش‌های پایینی می‌توانند با بخش یا بخش‌های بالایی جابه‌جا شوند، «کنترپوان معکوس‌شدنی» نامیده می‌شود. کنترپوان معکوس‌شدنیِ دوصدایی را کنترپوان دوتایی می‌نامند.<ref>''فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی''.</ref>
== تاریخچه ==
استفاده از کنترپوان از دوره [[موسیقی رنسانس|رنسانس]] در اروپا رایج شد و در [[موسیقی دوره باروک|دوره باروک]] به اوج خود رسید. در ادامه این روند و با پیدایش هارمونی که در آن [[آکورد]]<nowiki/>ها به صورت عمودی و هم‌زمان یک ملودی واحد را [[همراهی (موسیقی)|همراهی]] می‌کردند، آهنگسازان را بر آن داشت تا از هر دو شیوه برای بیان هر چه غنی تر آثار خود استفاده کنند و ضمن حفظ ساختار هارمونی، بخش‌هایی مستقل و کنترپوانتیک بوجود آورند. از آثار باخ به عنوان بهترین و موفقترین نوع آثار در ترکیب هارمونی و کنترپوان یاد می‌کنند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کنتر پوان|نشانی=http://www.harmonytalk.com/id/1103|وب‌گاه=گفتگوی هارمونیک}}</ref>
== ساختار ==
در کنترپوان‌نویسی در ابتدا نت‌های ملودی (نت گرد) هم ارزش نوشته می‌شوند و بر پایه یکی از گام‌های [[مد (موسیقی)|مدال]] یا کلیسایی تنظیم می گردد. نت‌ها باید با فاصله‌های متصل و بدون پرش حرکت کرده و از حرکت‌های [[آرپژ]] و پی در پی به پایین یا بالا اجتناب شود و در صورت پرش، باید بلافاصله در جهت مخالف آن به پایین یا بالا حرکت کند.
 
ملودی داده شده را «کانتوس فیرموس» ({{یاد|dir=ltr|Cantus Firmus) }}به معنی «ملودی ثابت» و نت‌های مقابل آن را «کنترپوان» می نامند.
 
در این ساختار، فاصله‌های مجاز در حرکت افقی ملودی عبارتند از : [[دوم کوچک]]، [[دوم بزرگ]]، [[سوم کوچک]]، [[سوم بزرگ]]، [[چهارم درست]]، [[پنجم درست]] و [[اکتاو]]. کاربرد فاصله‌های دیگر و حرکت‌های [[کروماتیک]] همگی خطا هستند.
 
=== نوع اول ===
* (یک بر یک) در برابر هر نت گرد داده شده (کانتوس فیرموس)، یک نت هم ارزش (کنترپوان) قرار می‌گیرد.<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۳}}</ref>
<score vorbis="1">
\relative c'' {
 
=== نوع دوم ===
* (دو بر یک) در برابر هر نت گرد داده شده، دو نت سفید قرار می‌گیرد. (همچنین می‌توان در برابر یک نت گرد نقطه دار، سه نت سفید قرار داد).<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۳}}</ref>
<score vorbis="1"> {
#(set-global-staff-size 15)
</score>
=== نوع سوم ===
* (چهار بریک) در برابر هر نت گرد، چهار نت سیاه قرار می‌گیرد.<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۳}}</ref>
<score vorbis="1"> {
#(set-global-staff-size 16)
</score>
=== نوع چهارم ===
* (یک برابر دو «تاخیر دار») در برابر هر نت، دو نت قرار می‌گیرد با این تفاوت که نت دوم کنترپوان با خط اتحاد به میزان بعدی وصل می‌شود.<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۳}}</ref>
<score vorbis="1">
\relative c' {
</score>
=== نوع پنجم ===
* (کنترپوان مخلوط) در برابر نت گرد داده شده، از انواع کشش‌ها حتی نت چنگ استفاده می‌شود.<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۴}}</ref>
<score vorbis="1">
\relative c' {
}
</score>
== یادداشت ==
 
{{چپ‌چین}}
{{یادداشت|۴}}
{{پایان چپ‌چین}}
== پانویس ==
{{پانویس}}
== منابع ==
[* {{یادکرد ویکی|عنوان =Counterpoint |پیوند = https://en.wikipedia.org/wiki/Counterpoint مقاله|زبان «کنتر= پوان»en| دربازیابی ویکی= ۹ پدیایفوریه انگلیسی]۲۰۱۹}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = منصوری |نام =پرویز | پیوند نویسنده = پرویز منصوری| عنوان =هارمونی تحلیلی| ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۶۲| ناشر =انتشارات پارت |مکان = | شابک =}}
{{پانویس}}
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد وب|نویسنده = Encyclopedia Britannica|نشانی = https://www.britannica.com/art/counterpoint-music |عنوان = Counterpoint| سال = 2019|تاریخ = |تاریخ بازدید =}}
{{پایان چپ‌چین}}<references responsive=""/>
== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده}}
 
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
 
{{موسیقی}}
{{بافت در موسیقی}}