تفاوت میان نسخه‌های «مردم کرد»

اصلاح
جز (ویرایش Behzadbot (بحث) به آخرین تغییری که Armin1718 انجام داده بود واگردانده شد)
برچسب: واگردانی
(اصلاح)
{{گفتاورد|«لفظ کُرد تعبیر از شجاعت است، چرا که اکثر شجاعان روزگار و پهلوانان نامدار از این طایفه برخاسته‌اند؛ مانند [[رستم|رستم زال]] که در ایام حکومت پادشاهی [[کیقباد|کی‌قباد]] می‌زیسته و از طایفهٔ اکراد بوده و چون تولد او در [[سیستان]] بوده، به [[رستم زابلی]] اشتهار یافته‌است»...}}
 
{{گفتاورد|"کسانی چون [[آرش کمانگیر|آرش کمان‌گیر]]، [[فریدون]]، [[بهرام چوبین]]، میلاد پدر پهلوان [[گرگین پسر میلاد|گرگین]] و [[فرهاد (کوهکن)|فرهاد کوه‌کن]] همگی کُرد بوده‌اند"}}
 
و سپس در مورد معنای واژۀ کُرد نتیجه‌گیری می‌کند:
 
===پس از مهاجرت آریاها===
واژهٔ کرد به صورت «کورت» در [[پارسی میانه|متون پارسی میانه]] دیده می‌شود و از [[پارسی میانه]] به [[زبان عربی]] به صورت «کرد» انتقال یافته‌است.<ref>G. Asatrian, Prolegomena to the Study of the Kurds, Iran and the Caucasus, Vol.13, pp.1-58, 2009. Excerpt 1: ""Generally, the etymons and primary meanings of tribal names or ethnonyms, as well as place names, are often irrecoverable; Kurd is also an obscurity" " Excerpt 2: "It is clear that kurt in all the contexts has a distinct social sense, “nomad, tent-dweller”. It could equally be an attribute for any Iranian ethnic group having similar characteristics. To look for a particular ethnic sense here would be a futile exercise." pg 24: "The Pahlavi materials clearly show that kurd in pre-Islamic Iran was a social label, still a long way off from becoming an ethnonym or a term denoting a distinct group of people."[http://www.archive.org/details/ProlegomenaToTheStudyOfTheKurds]</ref> به باور [[امان‌الله قرشی]] واژه کردو که پیشتر نام مکان بود در دوران [[مادها]] به ساکنان محل اطلاق شد و ساکنان سرزمین کردوئن را ''کردو'' یا ''کاردو'' نامیدند. [[کسنوفون|گزنفون]] در [[آناباسیس|بازگشت ده هزار نفر]] این مردم را کُردوک (کاردوخ) خوانده‌است.<ref name="قرشی">قرشی، امان‌الله. ''ایران‌نامک: نگرشی نو به تاریخ و نام ایران''، تهران: هرمس، چاپ سوم: ۱۳۸۹؛ ص ۲۵۴.</ref> به باور وی در [[اشکانیان|دوران اشکانی]] علاوه بر کردوئن (جنوب شرقی ارمنستان قدیم و همسایه جنوبی آذربایجان) که از قدیم کردنشین بوده‌است، منطقه موسوم به ادیابن (هدیپ) در قلب [[آشور|آشور باستان]] به مرکزیت [[اربیل]] در کنار [[رود زاب]] نیز کردنشین بوده‌است.<ref name="قرشی ۱">قرشی، امان‌الله. ''ایران‌نامک: نگرشی نو به تاریخ و نام ایران''، تهران: هرمس، چاپ سوم: ۱۳۸۹؛ ص ۹-۲۳۸.</ref>
 
در چند دههٔ اخیر احزاب پان کرد ادعای ماد بودن کردها را مطرح کرده‌اند. در سال ۱۹۶۱، یکی از شاگردان معروف مینورسکی بنام دی. ان. مک کنزی که جزو سرشناس‌ترین متخصصین فارسی میانه (پهلوی) و زیان کردی شمرده می‌شود، مقاله‌ای با عنوان «ریشه‌های زبان کردی» نوشت. او با رد این نظر، آن را سیاسی و تحریف تاریخ دانسته و نوشت: «موضع کردهای معاصر به تاریخ از یک انگیزه بسیار ساده سرچشمه می‌گیرد و آن هم نیاز به اجداد قهرمان است و از آنجا که دوره امپراتوری ماد‌ها هنوز به اصطلاح صاحبی ندارد، کردهای معاصر پنهان نمی‌کنند که می‌خواهند ماد‌های باستان را در این نقش ببینند»<ref>(2) MacKenzie, D. N.: The Origins of Kurdish, in: Transactions of the Philological Society, 1961, 69</ref> او در ادامه می نویسد: «امروزه با رشد ناسیونالیسم کردی این نام (یعنی «کُرد») چنان بکار برده می‌شود که گویا شامل همه ملل و اقوام ساکن بین ترک‌ها و اعراب در غرب و ایرانیان خود ایران در شرق می‌شود. این تعبیر در میان مردم ایرانی (به غیر از کردها) شامل لرها و قبایل گورانی هم گردانیده می‌شود»<ref> MacKenize, ibid</ref> پیش از او مینورسکی نیز تبارشناسی کردها به عنوان تیپی جداگانه در خاورمیانه را ناممکن دانسته و ان‌ها تلفیقی از تیپ عربی، نسطوری، بابلی می دانست.<ref> Minorsky, V.: Kurds, Anthropology, Sociology and Ethnography; in: The Encyclopaedia of Islam, vol. V, Leiden 1927,1150</ref>
 
علی جوادی تاریخدان و متخصص اقوام باستانی نیز این ادعا را علاوه بر منظر نژادی، از دید زبانی نیز بررسی کرده و ان را سیاسی دانسته و معتقد است که مادها که در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره یکم پ.م. به فلات ایران کنونی و از جمله آتروپاتن بعدی آمدند، از نظر قومی با ده‌ها قبیله بومی این مناطق در آمیختند و زبانشان در مناطق مادنشین مجموعا مادی (یعنی گونه غربی و شمال غربی زبان‌های ایرانی) شد.به همیت جهت گونه‌های زبان مادی در دوره پس از هخامنشیان تبدیل به گونه‌های مختلف فارسی میانه در آتروپاتن می‌شود و امروزه زبان‌های گیلکی، تاتی (از جمله تاتی جنوبی، آذری باستان)، تالشی، کردی، زازاکی و گورانی مشتقات معاصر آن زبان مادی باستان هستند که با دیگر زبان‌ها و لهجه‌های ایرانی و بخصوص فارسی آمیزش یافته‌اند. برهمین اساس از دید او: "برخلاف برخی ادعا‌ها، کردی به تنهائی باقیمانده زبان باستان مادی نیست. تصور چنین چیزی دور از جدیت علمی است."<ref>https://cheshmandaz.org/2016/11/29/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7/</ref> او ادامه می‌دهد: "بیشک بخشی از «ترکیب تباری» و ژنتیک اکثر کردها به دوران ماد برمی گردد، لیکن تنها ریشه کردهای معاصر نیست که قسما به مادها می‌رسد. آن‌ها به همان درجه نوادگان مادهای گذشته و آمیزه با اقوام و تبارهای دیگر فلات ایران و شرق آناتولی-شمال عراق هستند که آذربایجانیان و مردم همدان، گیلان، استان مرکزی، اصفهان و حتی فارس و عیلام حاملین این ترکیب قومی و تباری بشمار می‌روند."<ref>َJavadi, Abbas, Ibid</ref> به عبارت دیگر تمامی مردمان ساکن نواحی ماد کوچک و بزرگ که بخش بزرگی از ایران را دربرمی گیرد، حتی اذربایجانی ها نیز، هرچند به زبان هایی متفاوت سخن می گویند، چنانکه دیاکونوف اشاره می کند باقی ماندگان مادهای باستان هستند و کردها هیچ جایگاه متفاوتی برای مدعی میراث بری آن ها ندارند. <ref>Javadi, Abbas, Ibid</ref>
در چند دههٔ اخیر احزاب پان کرد ادعای ماد بودن کردها را مطرح کرده‌اند. در سال ۱۹۶۱، یکی از شاگردان معروف مینورسکی بنام دی. ان. مک کنزی که جزو سرشناس‌ترین متخصصین فارسی میانه (پهلوی) و زیان کردی شمرده می‌شود، مقاله‌ای با عنوان «ریشه‌های زبان کردی» نوشت. او با رد این نظر، آن را سیاسی و تحریف تاریخ دانسته و نوشت: «موضع کردهای معاصر به تاریخ از یک انگیزه بسیار ساده سرچشمه می‌گیرد و آن هم نیاز به اجداد قهرمان است و از آنجا که دوره امپراتوری ماد‌ها هنوز به اصطلاح صاحبی ندارد، کردهای معاصر پنهان نمی‌کنند که می‌خواهند ماد‌های باستان را در این نقش ببینند»<ref>(2) MacKenzie, D. N.: The Origins of Kurdish, in: Transactions of the Philological Society, 1961, 69</ref> او در ادامه می نویسد: «امروزه با رشد ناسیونالیسم کردی این نام (یعنی «کُرد») چنان بکار برده می‌شود که گویا شامل همه ملل و اقوام ساکن بین ترک‌ها و اعراب در غرب و ایرانیان خود ایران در شرق می‌شود. این تعبیر در میان مردم ایرانی (به غیر از کردها) شامل لرها و قبایل گورانی هم گردانیده می‌شود»<ref> MacKenize, ibid</ref> پیش از او مینورسکی نیز تبارشناسی کردها به عنوان تیپی جداگانه در خاورمیانه را ناممکن دانسته و ان‌ها تلفیقی از تیپ عربی، نسطوری، بابلی می دانست.<ref> Minorsky, V.: Kurds, Anthropology, Sociology and Ethnography; in: The Encyclopaedia of Islam, vol. V, Leiden 1927,1150</ref>
 
علی جوادی تاریخدان و متخصص اقوام باستانی نیز این ادعا را علاوه بر منظر نژادی، از دید زبانی نیز بررسی کرده و ان را سیاسی دانسته و معتقد است که مادها که در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره یکم پ.م. به فلات ایران کنونی و از جمله آتروپاتن بعدی آمدند، از نظر قومی با ده‌ها قبیله بومی این مناطق در آمیختند و زبانشان در مناطق مادنشین مجموعا مادی (یعنی گونه غربی و شمال غربی زبان‌های ایرانی) شد.به همیت جهت گونه‌های زبان مادی در دوره پس از هخامنشیان تبدیل به گونه‌های مختلف فارسی میانه در آتروپاتن می‌شود و امروزه زبان‌های گیلکی، تاتی (از جمله تاتی جنوبی، آذری باستان)، تالشی، کردی، زازاکی و گورانی مشتقات معاصر آن زبان مادی باستان هستند که با دیگر زبان‌ها و لهجه‌های ایرانی و بخصوص فارسی آمیزش یافته‌اند. برهمین اساس از دید او: "برخلاف برخی ادعا‌ها، کردی به تنهائی باقیمانده زبان باستان مادی نیست. تصور چنین چیزی دور از جدیت علمی است."<ref>https://cheshmandaz.org/2016/11/29/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7/</ref> او ادامه می‌دهد: "بیشک بخشی از «ترکیب تباری» و ژنتیک اکثر کردها به دوران ماد برمی گردد، لیکن تنها ریشه کردهای معاصر نیست که قسما به مادها می‌رسد. آن‌ها به همان درجه نوادگان مادهای گذشته و آمیزه با اقوام و تبارهای دیگر فلات ایران و شرق آناتولی-شمال عراق هستند که آذربایجانیان و مردم همدان، گیلان، استان مرکزی، اصفهان و حتی فارس و عیلام حاملین این ترکیب قومی و تباری بشمار می‌روند."<ref>َJavadi, Abbas, Ibid</ref> به عبارت دیگر تمامی مردمان ساکن نواحی ماد کوچک و بزرگ که بخش بزرگی از ایران را دربرمی گیرد، حتی اذربایجانی ها نیز، هرچند به زبان هایی متفاوت سخن می گویند، چنانکه دیاکونوف اشاره می کند باقی ماندگان مادهای باستان هستند و کردها هیچ جایگاه متفاوتی برای مدعی میراث بری آن ها ندارند. <ref>Javadi, Abbas, Ibid</ref>
 
=== تغییر معنایی واژه کرد در دوره پس از ورود اعراب به ایران ===
crystallisation and choice of the relevant denotatum or referent
[http://www.archive.org/details/ProlegomenaToTheStudyOfTheKurds]</ref>
 
 
==رد نظریه ی کوچنشین بودن اسم کرد==
 
 
اسم کرد بارها در کتیبه‌های سومر،آشور و بابل آورده شده‌است .فردیناند هنر بیشلر ریشهٔ اسم کرد را سومری میداند .
 
 
نام کُرد مشتق شده از گوتی نه تنها گوتیوم در کردستان معاصر واقع شده‌است خود نام “کُرد ” توسط محققان به عنوان تنها شکل تغییر یافته از واژه کهن ایرانی ‘ گوتی’ مشاهده شده‌است.پروفسور هوورت موافق با اشتقاق کُردستان از گوتیوم بوده، و لغت باستانی برای کُردها، ” کاردوخی” و یا “کاردو ” بابلی‌ها برای کُردها، با ‘گوتی” یکسان می‌داند.
 
تمامی طوایفی که در طول تاریخ از آن‌ها به عنوان طوایف کرد نام برده شده نه تنها غیر کرد نبوده‌اند بلکه از ایلات مهاجر کرد بودند همچون کردان فارس،کردان سیستان،کردان ساسون و غیره که اشاره به کردتباری آن‌ها دارد که اکنون نیز در این نواحی سکونت دارند و با یکی از گویشهای زبان کردی تکلم می‌کنند .
 
 
 
.در کارنامهٔ اردشیر بابکان چنين آمده است: «و ساسان شپان پاپك بود و همواره با گوسپندان بود و از تخمه‌‌ی دارای دارايان و اندرش خدايی الاسكندر بگريز و نهان روشی بود و با كرد شپانان بسر می‌برد ....» بنابراين منظور از اين عبارت "كرد شپانان"، يعنی شپانانی كه از تبار كرد بوده‌اند می‌باشد اگر کرد به معنی شبان و رمه گردان است چرا این دو کلمه به صورت مضاف و مضاف الیه و همچنین صفت و موصوف بیان شده‌است استقلال این دو کلمه به راستی چه انگاره ایی را در ذهن متبلور می‌کند بجز اینکه این کلمات از هم مستقلا و کرد می‌تواند به چیزهای دیگر هم اطلاق شود مثلا جنگجویان کرد و کشاورزان کرد .و مسلما منظور از واژهٔ "كرد" در متن‌های سدهٔ سوم هجری به بعد نیز چيزی غير از نژاد كردی نيست.
 
== دین ==
دین اکثریت مردم کرد [[اسلام]] است. بیشتر کردها مسلمان [[سنی]] و پیرو فقه [[شافعی]] هستند.<ref>{{یادکرد خبر|کوشش=The Kurdish Project|عنوان=Learn About Kurdish Religion {{!}} The Kurdish Project|نشانی=https://thekurdishproject.org/history-and-culture/kurdistan-religion/|زبان=en-US|تاریخ بازبینی=2018-01-05}}</ref> اکثریت کردهای استان آذربایجان غربی مسلمان و سنی [[شافعی]] هستند. در [[استان کردستان]] نیز اکثریت سنی هستند،‌اما در شرق استان در شهرتان‌های [[شهرستان بیجار|بیجار]] و [[شهرستان قروه|قروه]] کردهای شیعه و اقلیتی از کردهای یارسان نیز زندگی می‌کنند. در استان [[استان کرمانشاه|کرمانشاه]] بخشی [[سنی]] و بخشی پیرو آئین [[یارسان]] (اهل حق) و بخشی هم [[شیعه]] هستند؛ و در [[استان ایلام|ایلام]] تقریباً همهٔ مردم [[شیعه]] هستند. اکثریت کردهای کرمانج شمال شرق ایران (خراسان) هم شیعه هستند و کردهای ساکن در استان‌های مازندران و قزوین برخی شیعه و برخی یارسان هستند. در کردستان عراق اکثریت با مسلمانان اهل سنت است ولی اقلیتی از دیگر ادیان و مذاهب مانند [[ایزدی]] و [[یارسان]] (کاکه ای) هم در آنجا زندگی می‌کنند<ref>آیت محمدی، سیری در تاریخ سیاسی کرد،انتشارات پرسمان،1382</ref> در کردستان ترکیه اقلیتی ار کردهای [[علویان (ترکیه)|علوی]] مذهب در استان‌های [[تونجلی]] و [[حکاری]] زنگی می‌کنند.<ref>{{یادکرد کتاب|نشانی=https://www.worldcat.org/oclc/44955496|عنوان=Turkey's Kurdish question|نام خانوادگی=J.|نام=Barkey, Henri|تاریخ=1998|ناشر=Rowman & Littlefield Publishers|شابک=9780585177731|مکان=Lanham, Md.}}</ref> لازم است ذکر شود دو طریقت [[قادریه]] و [[نقشبندیه]] مریدان زیادی در کردستان دارند و هنوز هم در [[خانگاه|خانقاه]]‌ها مشغول به [[ذکر]] هستند.<ref>{{یادکرد وب|کد زبان=en|وبگاه=www.kurdistanica.com|نشانی=http://www.kurdistanica.com/?q=node/99|عنوان=Sufi Mystic Orders {{!}} KURDISTANICA.com|بازبینی=2018-01-05}}</ref> سایر کردها نیز از [[بجوران‌ها]] ،[[زرتشتی]]، [[مسیحی]] یا [[یهودی]] هستند که بیشتر در کشورهای اروپایی سکوت دارند.<ref>[http://www.kurdistanica.com/?q=node/97 مقالهٔ مسیحیت در کردستان در دانشنامهٔ کردستانیکا]</ref><ref>[http://www.lahana.org/blog/The%20history%20of%20Judaism%20in%20Kurdistan.htm مقالهٔ یهودیت در کردستان، نوشتهٔ دکتر م. ایزدی]</ref>
 
== فرهنگ و آداب و رسوم ==
{{مردمان ایرانی‌تبار}}
{{آسیایی‌های خارج از کشور}}
 
*منشا کرد نوشته فردیناند هنر بیشلر
*منبع_جغرافیای استرابون.سرزمینهای تحت کنترل هخامنشیان
*فقه اللغه ایرانی_ای.ام.ارانسکی
*الکورد فی المصادر القدیمیه_جرار درایور
 
[[رده:اقوام آسیا]]
[[رده:هلال حاصل‌خیز]]
[[رده:گروه‌های قومی جداشده توسط مرزهای بین‌المللی]]
 
*منشا کرد نوشته فردیناند هنر بیشلر
*منبع_جغرافیای استرابون.سرزمینهای تحت کنترل هخامنشیان
*فقه اللغه ایرانی_ای.ام.ارانسکی
*الکورد فی المصادر القدیمیه_جرار درایور
۱۸٬۶۰۲

ویرایش