باز کردن منو اصلی

تغییرات

بدون خلاصه ویرایش
| laterwork =
}}
'''مصطفی کمال پاشاآتاترک''' (معروف به '''آتاتورک''' به‌معنای ''پدر تُرک‌ها'') ([[ترکی]]:Mustafa Kemal Atatürk زاده ۱۸ مه ۱۸۸۱ – درگذشت ۱۰ نوامر ۱۹۳۸) رزمنده [[جنگ استقلال ترکیه]] و دولت‌مرد, نویسنده و بنیان‌گذار [[جمهوری ترکیه]] بود. او از طرفداران [[سکولاریسم]] و [[ناسیونالیسم]] بود. وی استعداد شگرفی در امور نظامی داشت، چنان‌که در نبرد [[چناق‌قلعه]] ([[۱۹۱۴ (میلادی)|۱۹۱۴]]) با [[شعار]] "Çanakkale geçilmez" یعنی «چناق‌قلعه غیرقابل عبور است»، با سپاهی کوچک در برابر تهاجم سنگین نیروهای دریاییِ کشورهای [[بریتانیا]] و [[فرانسه]] ایستادگی نمود و مانع تصرف و سقوط [[استانبول]] شد. در سال ۱۹۳۴ میلادی نام خانوادگی «آتاتورکآتاترک» ("Atatürk") به‌معنای «پدر ترکهاترک‌ها» توسط مجلس ترکیه به وی اهدا گردید و از آن پس داشتن این نام خانوادگی برای هر فرد دیگری ممنوع اعلام شد.
 
== زندگی‌نامه ==
در ابتدا وارد ارتش [[عثمانی]] شد و در [[طرابلس]] [[لیبی]] با [[ایتالیا]]یی‌ها جنگید. آتاتورک در دههٔ اول قرن بیستم به همراه گروهی از افسران ترک، که [[ترکان جوان]] نامیده شدند، پایه‌های اصلاحات در ارتش و دولت را به نفع ملی‌گراییِ [[ترک‌های استانبولی|ترکها]] تثبیت کرد. در [[جنگ‌های بالکان]] به سِمَت فرماندهی رسید و در سال ۱۹۱۶ در تنگهٔ [[داردانل]] و شبه‌جزیرهٔ [[گالیپولی]] در برابر [[انگلیس]]ی‌ها مقاومت کرد و مانع اشغال [[استانبول]] توسط نیروهای [[بریتانیا]] و [[متفقین]] در [[جنگ جهانی اول]] شد. همین امر باعث محبوبیت وی در میان مردم ترکیه شد. او سپس در جبههٔ [[روس]] نبرد کرد.
 
در جنگ جهانی اول، دولت عثمانی شکست خورد و مناطق بسیاری در [[شمال آفریقا]]، [[حجاز]]، [[سوریه]] و [[عراق]] به دست کشورهای [[بریتانیا]] و [[فرانسه]] افتاد. قسمت‌هایی از اروپای خاوری نیز با حمایت فاتحان جنگ به استقلال رسیدند. در اواخر جنگ جهانی اول، ترکیه مورد هجوم [[فرانسه]] و [[ایتالیا]] از جنوب و [[یونان]] از شرق بود. آتاتورک رهبری [[جنگ استقلال ترکیه]] را برعهده داشت. در پایان جنگ جهانی اول، مردم [[ترکیه]] از بی‌کفایتی خلیفه [[محمد ششم]] و نظام [[عثمانی]] به تنگ آمده بودند و آتاتورک رهبری خیزش علیه خلافت و امپراتوری عثمانی را برعهده گرفت. در سال ۱۹۲۳ ترکیهٔ مدرن با نظام جمهوری توسط ملی‌گرایان و گروه‌های مبارزه علیه اشغال به رهبری برپا شد. آتاتورکآتاترک از آن تاریخ تا زمان مرگش در سال ۱۹۳۸، رئیس‌جمهور [[ترکیه]] بود.
 
== اصلاحات آتاتورک ==
[[پرونده:Sivas Turkish alphabet.jpg|بندانگشتی|170px|راست|آتاترک معرفی الفبای ترکی در سیواس]]
ازجمله کارهای مهم آتاتورک،آتاترک، مبارزه در برابر [[آخوند|روحانیون]] بود. او همچنین به سرکوب [[عشایر]] دست زد؛ ولی دیری نپایید که باور قلبیِ آتاترک به لزوم [[مدرن سازی]]، سبب خشم روحانیون ترکیه شد و خشم روحانیون باعث بروز اعتراضاتی در برخی نقاط ترکیه شد (ازجملهٔ آن‌ها می‌توان به قیام [[شیخ سعید]] در سال ۱۹۲۵ اشاره کرد که مغایرت آن با اسلام به [[دیاربکر]] حمله کرده‌بود).<ref>... O Sarışın Kurt! (Gazi Mustafa Kemal Atatürk); Atilla Ilhan</ref><ref>[http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?t=43156 Uçak Fabrikası<!-- عنوان تصحیح‌شده توسط ربات -->]</ref><ref>[http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&IcerikNo=1021 Atatürk Araştırma Merkezi<!-- عنوان تصحیح‌شده توسط ربات -->]</ref>
همچنین، از دیگر اقدامات وی می‌توان به ترویج [[ملی‌گرایی]] ترک، [[جدایی دین از سیاست|جدا کردن دین از سیاست]]، قانونی کردن [[حق رأی زنان]] و تغییر [[خط عربی]] زبان ترکی به [[خط لاتین]] اشاره کرد.