باز کردن منو اصلی

تغییرات

۳٬۴۰۳ بایت اضافه‌شده ،  ۹ ماه پیش
گسترش
[[Image:BachFugueBar.png|thumb|گزیده‌ای از فوگ شماره ۱۷ [[یوهان سباستیان باخ]]، نمونه‌ای از کنترپوان {{audio|BachFugueBar.mid|پخش}}]]
'''کنترپوان''' {{به فرانسوی|Contrepoint}} ازلحاظ لغوی به‌ معنای نقطه در مقابل نقطه و در موسیقی [[نت]] درمقابلِ نت است.<ref dir=ltr>{{پک|Encyclopedia Britannica|2019|ک=Counterpoint|زبان=en}}</ref> در این فن، تأکید بر روند افقی نت هاست نه روند عمودی. هریک از نت‌هایی که با هم نواخته می‌شوند دارای [[ضرب‌آهنگ|ریتم (ضرب‌آهنگ)]] و [[زمینه موسیقایی|تم (زمینهٔ موسیقایی)]] مستقل از هم هستند، ولی در کلّیّتِ آهنگ، دارای [[هارمونی|هارمونی‌]]اند.
 
== تاریخچه ==
در هشت قرنِ نخستِ میلادی، آوازهای کلیسایی در [[موسیقی کلاسیک|موسیقی غربی]] به‌طور کلی [[یک‌صدایی]]{{یاد|dir=ltr|Monodic}}بودند. در [[قرن نهم میلادی|قرن نهم]] در مقابل موسیقی «یک‌صدایی»، یک بافت جدید موسیقایی به نام «دیافونی»{{یاد|dir=ltr|Diaphony}}(دوصدایی) مرسوم شد. این شیوه در ابتدا از دو صدا به [[فاصله (موسیقی)|فاصلهٔ]] سوم تشکیل می‌گردید، سپس به فاصلهٔ پنجم تغییر داده شد و نام آن را «ارگانوم»{{یاد|dir=ltr|Organum}}نهادند.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۸}}</ref>در این دوصدایی، ملودی اصلی «تنور»{{یاد|dir=ltr|Tenor}}و ملودی دوم «کنترشان»{{یاد|dir=ltr|Contre Chant}}نام داشت. بعد از آن فاصله‌های [[اکتاو]]، پنجم و چهارم که در موسیقی یونان نیز رواج داشت مورد استفاده قرار گرفت. این سبک در [[قرن دوازدهم]] توسط آهنگسازانی مانند «لئونن»{{یاد|dir=ltr|Leonin}} و در [[قرن سیزدهم میلادی]] توسط «پروتن»{{یاد|dir=ltr|Perotin}} و آهنگسازان مکتب [[نوتردام]] با استفاده از [[ریتم]] و [[میزان (موسیقی)|میزان بندی]] به بافتی چهارصدایی و پولیفونیک دست یافتند و باعث پیشرفت و تکنیک‌های جدیدی در کنترپوان نویسی شدند. در [[قرن چهاردهم میلادی|قرن چهاردهم]] [[مس (موسیقی)|مس‌هایی]] توسط «گیوم دو ماشو»{{یاد|dir=ltr|Guitllaume de Machaut}}تصنیف شد که جزو آثار پولیفونیک محسوب می‌شود. در [[قرن پانزدهم میلادی|قرن پانزدهم]] مکاتب دیگری به تکامل موسیقی چند صدایی پرداختند که فرم «[[کانن (موسیقی)|کانن]]» یا «موسیقی تقلیدی»،
استفاده از تکنیک‌های جدید در کنترپوان‌نویسی شد و در نهایت فرم «[[فوگ]]» به عنوان پیشرفته‌ترین و کاملترین فرم موسیقی چندصدایی بوجود آمد.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان ازمدال|ص=۹}}</ref> دورهکنترپوان از دورهٔ [[موسیقی رنسانس|رنسانس]] در اروپا رایج شد و در [[موسیقی دوره باروک|دوره باروک]] به اوج خود رسید. در ادامه این روند و با پیدایش هارمونی که در آن [[آکورد]]<nowiki/>ها به صورت عمودی و هم‌زمان یک ملودی واحد را [[همراهی (موسیقی)|همراهی]] می‌کردند، آهنگسازان را بر آن داشت تا از هر دو شیوه برای بیان هر چه غنیغنی‌تر ترکردن آثار خود استفاده کنند و ضمن حفظ ساختار هارمونی، بخش‌هایی مستقل و کنترپوانتیک بوجود آورند. از آثار باخ به عنوان بهترین و موفقترین نوع آثار در ترکیب هارمونی و کنترپوان یاد می‌کنند.
== تعریف ==
'''کنترپوان''' اصطلاحیبه معنی نقطه در برابر نقطه، [[نت (موسیقی)|نت]] کهدر برابر نت، یا [[ملودی]] در مقابل ملودی است.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۱۵}}</ref> این اصطلاح در موسیقی به‌ معنای اختلاط«[[چندصدایی]]» است که در آن دو یا چند خط [[ملودی|ملودیک]] با توجه به استقلال هر یک از آن‌هابخش‌ها به صورت هم‌زمان به صدا در می‌آیند و اصولتشکیل فنییک حاکم[[بافت بر(موسیقی)|بافت]] این«موسیقی اختلاطپولیفونیک» استمی‌دهند.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۸}}</ref>
 
تفاوت میان دانش هارمونی و دانش کنترپوان در آنجاست که هارمونی نوعی از موسیقی «هوموفونیک» (چند صدایی هماهنگ) و کنترپوان نوعی از موسیقی «[[چندصدایی|پولیفونیک]]» (چند صدایی مستقل) است. در شیوه کنترپوان به علت وجود چند خط ملودیک متفاوت شنونده قادر به تفکیک آن‌ها به علت پیچیدگی خطوط ملودیک در یک بار شنیدن نمی شود و بار اول توجه به یک خط ملودیک می‌کند. اما با چند بار شنیدن است که می‌توان بخش‌های دیگر را هم به خاطر سپرد. از [[فرم (موسیقی)|فرم]]‌های [[فوگ]] و [[کانن (موسیقی)|کانن]] به عنوان پیچیده‌ترین نوع کنتر پوانکنترپوان یاد می‌شود.
 
کنترپوانی که در آن، بخش یا بخش‌های پایینی می‌توانند با بخش یا بخش‌های بالایی جابه‌جا شوند، «کنترپوان معکوس‌شدنی» نامیده می‌شود. کنترپوان معکوس‌شدنیِ دوصدایی را کنترپوان دوتایی می‌نامند.
== تاریخچه ==
استفاده از کنترپوان از دوره [[موسیقی رنسانس|رنسانس]] در اروپا رایج شد و در [[موسیقی دوره باروک|دوره باروک]] به اوج خود رسید. در ادامه این روند و با پیدایش هارمونی که در آن [[آکورد]]<nowiki/>ها به صورت عمودی و هم‌زمان یک ملودی واحد را [[همراهی (موسیقی)|همراهی]] می‌کردند، آهنگسازان را بر آن داشت تا از هر دو شیوه برای بیان هر چه غنی تر آثار خود استفاده کنند و ضمن حفظ ساختار هارمونی، بخش‌هایی مستقل و کنترپوانتیک بوجود آورند. از آثار باخ به عنوان بهترین و موفقترین نوع آثار در ترکیب هارمونی و کنترپوان یاد می‌کنند.
== ساختار ==
در کنترپوان‌نویسی در ابتدا نت‌های ملودی (نت گرد) هم ارزش نوشته می‌شوند و بر پایه یکی از گام‌های [[مد (موسیقی)|مدال]] یا کلیسایی تنظیم می گردد. نت‌ها باید با فاصله‌های متصل و بدون پرش حرکت کرده و از حرکت‌های [[آرپژ]] و پی در پی به پایین یا بالا اجتناب شود و در صورت پرش، باید بلافاصله در جهت مخالف آن به پایین یا بالا حرکت کند.
ملودی داده شده را «کانتوس فیرموس»{{یاد|dir=ltr|Cantus Firmus}}به معنی «ملودی ثابت» و نت‌های مقابل آن را «کنترپوان» می نامند.
 
در این ساختار، فاصله‌های مجاز در حرکت افقی ملودی عبارتند از : [[دوم کوچک]]، [[دوم بزرگ]]، [[سوم کوچک]]، [[سوم بزرگ]]، [[چهارم درست]]، [[پنجم درست]] و [[اکتاو]]. کاربرد فاصله‌های دیگر و حرکت‌های [[کروماتیک]] همگی خطا هستند.<ref>{{پک|کروبینی|۱۳۶۸|ک=کنترپوان و فوگ|ص=۶}}</ref>
 
در بخش نت در برابر نت، فاصله بیش از اکتاو خطا است و فواصل مطبوع به هم پیوند می خورند و فواصل نا مطبوع باید حل شوند. در ابتدا و انتهای قطعه باید فاصله اکتاو باشد و گذشتن بخش‌ها از یکدیگر و حرکت موازی دو بخش به فاصله پنجم و اکتاو مجاز نیست و از تکرار نت در یک بخش پرهیز می‌شود.
 
کنترپوان '''دو بخشی'''، '''سه بخشی''' و '''چهار بخشی''' در پنج نوع خلاصه می‌شود که عبارتند از :
 
 
=== نوع اول ===
* (یک بر یک) در برابر هر نت گرد داده شده (کانتوس فیرموس)، یک نت هم ارزش (کنترپوان) قرار می‌گیرد.<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۳}}</ref>
* {{یادکرد ویکی|عنوان =Counterpoint |پیوند = https://en.wikipedia.org/wiki/Counterpoint |زبان = en| بازیابی = ۹ فوریه ۲۰۱۹}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = منصوری |نام =پرویز | پیوند نویسنده = پرویز منصوری| عنوان =هارمونی تحلیلی| ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۶۲| ناشر =انتشارات پارت |مکان = | شابک =}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی =کروبینی |نام =لوئیجی | پیوند نویسنده =لوئیجی کروبینی | عنوان =کنترپوان و فوگ | ترجمه =[[محسن الهامیان]] | جلد = | سال =۱۳۶۸ | ناشر =انتشارات برگ |مکان =تهران | شابک = | صفحه = | پیوند = | بازیابی =}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی =دوپره |نام =مارسل | پیوند نویسنده =مارسل دوپره | عنوان =کنترپوان مدال | ترجمه =[[مصطفی کمال پورتراب]] | جلد = | سال =۱۳۸۶ | ناشر =انتشارات چنگ |مکان =تهران | شابک = | صفحه = | پیوند = | بازیابی =}}
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد وب|نویسنده = Encyclopedia Britannica|نشانی = https://www.britannica.com/art/counterpoint-music |عنوان = Counterpoint| سال = 2019|تاریخ = |تاریخ بازدید =}}