باز کردن منو اصلی

تغییرات

۲۶۶ بایت حذف‌شده ،  ۸ ماه پیش
حذف تبلیغ آشکار و سوء استفادهٔ تبلیغاتی از دانشنامه و کمی تمیزکاری
{{ویکی‌سازی}}
{{بدون منبع}}
'''سَماوَر''' {{به روسی|[//en.wiktionary.org/wiki/самовар Самовар]}} وسیله‌ای معمولاً فلزی است که برای آماده کردن [[چای]] به منظور نوشیدن بکار می‌رود. واژه سماور از [[زبان روسی]] آمده و در آن زبان معنی آن «خودجوش» است. [https://parsianhandicrafts.com/product-category/%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85-%D8%B2%D9%86%DB%8C/ تصاویر مربوط به سماور دکوری و کاربردی]
[[پرونده:07102007452.jpg|بندانگشتی|چپ|۱80px|سماور تزیینی در کاروانسراسنگی زنجان]]
[[پرونده:سماور.jpg|بندانگشتی|چپ|180px|سماور و قوری قلم‌زنی [[جهان پدران]] یکی از بزرگترین و معروفترین برندهای جهان در قلم زنی. [[میدان نقش جهان]] [[اصفهان]]]]
مؤلف تذکره الملوک در بیان مشاغل دوره صفویه از صاحب جمع قهوه‌خانه نام برده و نوشته‌است که قهوه دانهای طلا، نقره، مس، قرا آفتابه، قهوه بریان، پیاله و سینی تحویل مشارٌ‌الیه می‌شده همچنین برای وی مواجبی نیز تعیین می‌نمودند.
 
قهوه چی باشی به کسی گفته می‌شود که قهوه‌خانه یا آبدارخانه دربار را می‌گرداند و در [[دوره قاجار]] منصب قهوه چیقهوه‌چی باشی‌گری را فقط به خدمتگذارانخدمتگزاران صدیق و وفادار و معتمد خود اعطا می‌کردند.
 
در آغاز احتمالاً از سماور برای تهیه قهوه استفاده می‌شده‌است، اما بعدها که چای وارد ایران شد از آن برای آماده کردن چای نیز استفاده گردید.
اولین سماور ساخت روسیه در شهر تولا (Tula) در تاریخ ۱۸۲۰ میلادی ساخته شد، بعدها این شهر به عنوان مرکز تولید سمار روسیه مشهور گردید و تا تاریخ ۱۹۰۰ میلادی چهل کارخانه سماور سازی در آن فعالیت داشت برخی از سماورهای روسی دارای مهرهایی به صورت منفرد یا مزدوج می‌باشند. این مهرها که اغلب دارای دارای تاریخ هستند نشان دهنده این است که کارخانه سازنده در نمایشگاهای برگزار شده در سال‌های مختلف امتیازهایی از طرف حکومت وقف کسب نموده و مهر مورد نظر به نوعی مشخص‌کننده کیفیت و اهمیت کالا بوده‌است.
 
برای اولین بار سماور در دوره سلطنت شاهرخ نوه [[نادر شاه افشار]] از بجنورد صادر شد وبه بقيه شهر هاي كشور منجمله تهرانوارد صادرایران شد و تا پایان دوران صدارت [[امیر کبیر]] که وی صنعتگران ایرانی را به ساخت سماور تشویق کرد این وسیله از کالاهای صادراتي بجنورد وارداتی بود.
 
در اواخر دوره [[ناصرالدین شاه قاجار]] که نوشیدن چای عمومیت یافته بود، صنعت سماور سازی در شهرها و روستاها و در میان عشایر رونق گرفت و دواتگران در ابتدا ابزار کتابکتابت را می‌ساختند، از آن پس انواع سماور و وسائل مربوط به آن مانند جام یا لگنچه و پارچ می‌ساختند.
 
گاهی سماور توسط ورشو سازان ماهر با آلیاژ نیکل و نقره ساخته می‌شد که همزمان با آن اسباب و وسائل تفننی برای نوشیدن چای نیر ابداع شد.
 
== کاربری ==
اولین سماورهای ساخته شده بسیار ساده بودند اما بعدها در شکلهاشکل‌ها و اندازه‌های متنوع، بسته به نحوه استفاده مردم تولید گردیدند. بیشتر سماورهای کوچک در خانه‌ها و دفاتر مورد استفاده قرار می‌گرفتند و برخی از آن‌ها در اندازه‌های بزرگتر برای استفاده در مکان‌های عمومی مانند قهوه‌خانه‌ها، رستورانهارستوران‌ها و قطارهای مسافر بری و چهارراهاچهارراه‌ها ساخته می‌شدند.
 
سماورهایی که بیشتر در حمل ونقل از آن‌ها استفاده می‌شد دسته و پایه‌هایشان تاشو بودند و برخی نیز محل خاصی برای پخت غذا داشتند.
اینک انواع مختلف سماور از جنس برنج، نیکل، نقره، استیل و… ساخته می‌شود که در دوره‌های مختلف تغییراتی در این وسیله به وجود آمده‌است.
 
درابندا سماورها دارای ساختمانی بودند که عبارت از مخزنی برای جوش آوردن آب بود، اما میان مخزن سماورهای زغالی تنوره یا لوله‌های عمودی برای روشن کردن زغال در آن تعبیه شده بود، پس از آن همزمان با پیشرفتهایپیشرفت‌های تکنولوژی و استفاده از سوختهایسوخت‌های نفت، گاز و [[انرژی الکتریکی]]، سماورهای نفتی، گازی وبرقی تولید شد.
 
البته بعضی از سماورهای زغالی را نیز با اندکی تغییر و تعبیه یک مخزن نفت فیتیله دار در قسمت پایه تبدیل به نفتی می‌نمودند. اما امروزه در شهرهای بزرگ با جایگزین شدن انرژی گاز و برق به ندرت از سماورهای نفتی استفاده می‌شود.
 
نگاهی به تاریخچه کشت چای نشان می‌دهد که اولین بار در سال۱۳۰۲سال ۱۳۰۲ قمری، محمد حسین اصفهانی اقدامهایاقدام‌هایی برای وارد کردن تخم و بوته چای به عمل آورد که به نتیجه نرسید و پس از وی [[کاشف السلطنه]] برای وارد کردن بذر و نهال آن از هند اقدام کرد که در سال ۱۳۱۹ موفق شد اولین باغ چای را در [[لاهیجان]] با همکاری دولت احداث کند. از آن پس صرف چای که قبلاً تشریفاتی و به صورت تفننی به شکل یک رسم روزمره در هنگام صبحانه، نهار، شام و گاهی اوقات بین روز معمول گشت.
 
اکنون سماور یکی از وسائل ضروری است که بیشتر انواع گازی آن مورد استفاده منازل، شرکتها،شرکت‌ها، رستورانهارستوران‌ها و… قرار می‌گیرد. مکان‌های عمومی و قطارها نیز از کتریهای بزرگ برقی استفاده می‌شود. خاطره خوش سماور موجب شده‌است که امروزه آن را به عنوان یک عنصر تزئینی مشاهدهدیده کنیمشود.
 
== نگارخانه ==