باز کردن منو اصلی

تغییرات

۷ بایت اضافه‌شده ،  ۹ ماه پیش
ابرابزار، اصلاح املا، اصلاح سجاوندی، اصلاح ارقام، اصلاح نویسه، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح نویسه‌های عربی
{{Infobox ethnic group
| group = تاجیک{{سخ}}{{small|Тоҷикон}}{{سخ}}{{small|{{lang|en|Tajiks}}}}
| population = تقریباً. ۱۸–۲۷ میلیون (تخمین هایتخمین‌های مختلف)
| region1 = {{AFG}}
| pop1 = ۹٬۴۵۰٬۰۰۰–۱۱٬۵۵۰٬۰۰۰ (۲۰۱۴){{سخ}}۲۷–۳۳٪
| ref1 =<ref name="atlas-afghanistan-153">Country Factfiles. &nbsp;— Afghanistan, page 153. // Atlas. Fourth Edition. Editors: Ben Hoare, Margaret Parrish. Publisher: Jonathan Metcalf. First published in Great Britain in 2001 by Dorling Kindersley Limited. London: [[دورلینگ کیندرزلی]]، 2010, 432 pages. {{شابک۲|9781405350396}} "Population: 28.1 million{{سخ}}Religions: Sunni Muslim 84%, Shi'a Muslim 15%, other 1%{{سخ}}Ethnic Mix: Pashtun 38%, Tajik '''25%''', Hazara 19%, Uzbek, Turkmen, other 18%"</ref>
| region2 = {{TJK}}
| pop2 = ۶٬۷۸۷٬۰۰0۶٬۷۸۷٬۰۰۰ (۲۰۱۴)
| ref2 =<ref name=CIA-tj>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html#People |عنوان = TAJIKISTAN | ناشر = CIA|تاریخ = |تاریخ بازدید = ۲۳ فوریه ۲۰۱۹}}</ref>
| region3 = {{UZB}}{{سخ}}{{فاصله|4}}<small>
| pop3 = ۱,۴۲۰,۰۰۰۱٬۴۲۰٬۰۰۰ (۲۰۱۲, ٰرسمی){{سخ}}دیگر تخمین‌های غیر رسمیغیررسمی ۸ – ۱۱ میلیون<ref name=Foltz>{{cite journal|authorlink=Richard Foltz|author=Richard Foltz|title=The Tajiks of Uzbekistan|journal=Central Asian Survey|volume= 15|issue=2|pages= 213–216 |year=1996|doi=10.1080/02634939608400946}}</ref><ref name="Karl Cordell 1999. pg 201">Karl Cordell, "Ethnicity and Democratisation in the New Europe", Routledge, 1998. p. 201: "Consequently, the number of citizens who regard themselves as Tajiks is difficult to determine. Tajikis within and outside of the republic, Samarkand State University (SamGU) academic and international commentators suggest that there may be between six and seven million Tajiks in Uzbekistan, constituting 30% of the republic's 22 million population, rather than the official figure of 4.7%(Foltz 1996;213; Carlisle 1995:88).</ref><ref name="Lena Jonson 2006. pg 108">Lena Jonson (1976) "Tajikistan in the New Central Asia", I.B.Tauris, p. 108: "According to official Uzbek statistics there are slightly over 1 million Tajiks in Uzbekistan or about 3% of the population. The unofficial figure is over 6 million Tajiks. They are concentrated in the Sukhandarya, Samarqand and Bukhara regions."</ref>
| region4 = {{PAK}}
| pop4 = ۳۰۰٬۰۰۰–۱٬۲۰۰٬۰۰۰
* تاجیک از «تای» است و هم‌ریشه با کلمه [[زبان یونانی|یونانی]] «تگاس» به معنای پیشوا و «ددیک».
* تاجیک از ریشه «تژی» در زبان [[سکا]]یی است.
* تاجیک هم‌ریشه است با نام مردم ایرانی «[[تات]]»<ref name=cgie />
* تاجیک صفت منسوب است از واژه «[[تاج]]»، نام یک قبیله.
* تاجیک به معنی [[آریایی]] و پاک و نجیب و اصیل‌زاده و میهمان‌نواز<ref name=cgie />
* تاجیک صفت منسوب است از نام قبیله [[عربی]] «طای».
* تاجیک صورت دیگری از «تازیک» و «تاژیک» به معنای «[[عرب]]» است.
بر اساس چند پژوهش خاورشناسان تاریخ تشریح واژهٔ «تاجیک» در نیمه اول قرن ۱۹ مورد توجه دانشمندان غرب قرار داشته‌است. در سال ۱۸۲۳ م. [[کلاپروت]] در یک مقاله‌اش «در مورد مردم بخاراً با استناد به تحقیقات به چاپ نرسیده ژ. سن مارتن آورده که «تاجیک» (فارسی زبانان ساکن [[ایران|فارس]]، [[افغانستان]]، [[تخارستان]] و [[فرارود|ماوراءالنهر]]) همان نام قبایل «دئی» بوده، پارتها و اشکانیان که «دئی»، «تاجیک» و «دجیک» خوانده می‌شدند، با این نامها یاد می‌گردیدند. سه شکل آوایی این نام «دئی»، «تاجیک» و «دجیک» از نگاه آواشناسی قابل قبول است. از این‌جا چنین برمی آید که پارتها خود را تاجیک می‌نامیدند.
 
گروهی دیگر از دانشمندان بر این باورند که «تاجیک» واژهٔ ایرانی شرقی است که شاید توسط باشندگان آسیای میانه بر [[عرب]]‌های فاتح منطقه اطلاق می‌گردیده است،می‌گردیده‌است، ریشهٔ این واژه به طایفهٔ عربی «طای» (تازی) برمی گردد و این واژه از قرن یازدهم به بعد به مردم ایرانی مشرقی اطلاق می‌شده. این فرضیه با آوردن چندین دلیل قاطع در آغاز سالهای ۵۰ رد شد. یکی از دلیلهای استوار در مورد ارتباط نداشتن نام تاجیک با تازی (عرب)، نامیدن تاجیک بر ساکنان [[آسیای میانه]] (همسایگان مردم [[چین]]) و (حتی باشندگان داخل [[ایران]]) توسط [[تبتی]]‌ها می‌باشد که این دلیل قبلاً نامعلوم بود.
 
دانشمند دیگر آ. برنشتام پیدایش نام تاجیک را قبل از دوران عرب دانسته آن را به زبان تاجیکی کهن مردمان تخارستان به هزارساله قبل از میلاد نسبت می‌دهد و نام تاجیک را از ریشه «تژی» در زبان سکایی می‌داند.
 
== ریشهٔ نیاکانی تاجیک‌ها ==
 
== موطن تاجیک‌ها ==
[[پرونده:Tajiks of Uzbekistan.PNG|بندانگشتی|270px|تاجیک‌های ازبکستان]]
[[پرونده:School girls from Herat, West Afghanistan.jpg|بندانگشتی|چپ|200px|<div style="font-size:smaller">دختران تاجیکِ [[هرات]]، غرب [[افغانستان]]</div>]]
تاجیک‌ها گروه‌های عمدهٔ قومی در افغانستان، [[ایران]]، [[تاجیکستان]]، به ویژه در شهرهای [[کهنوج]]، [[فاریاب]]، ،دردر استان کرمان و ورامین در استان تهران در ایران جمعیت زیادی را تشکیل می‌دهند. در افغانستان در شهرهای[[کابل]]، [[مزار شریف]]، [[هرات]]، [[گردیز]]، [[آرگون]]، [[کندهار]] و [[غزنی|غزنی، بدخشان]] و ولایات [[پروان]]، پنجشیر، غوربند، [[لغمان]] ،[[لوگر]]، [[کاپیسا]]، [[سمنگان]]، [[بغلان]]، [[غور]]، [[بادغیس]]، [[فراه]]، [[فاریاب]]، [[سرپل]]، [[تخار]]، [[کندز]]، [[ننگرهار]] و [[هلمند]] هستند. در [[ازبکستان]] بیشترین جمعیت شهرهای [[سمرقند]] و [[بخارا]] را تشکیل می‌دهند و به‌شمار زیاد در استان‌های [[استان قشقه‌دریا|قشقه‌دریا]] و [[استان سرخان‌دریا|سرخان‌دریا]] در جنوب و در امتداد سرحدات شرقی ازبکستان با تاجیکستان و همچنین در [[دره فرغانه]] (در استان‌های [[استان فرغانه|فرغانه]] و [[استان نمنگان|نمنگان]]) زندگی می‌کنند. در گذشته تاجیک‌ها در مناطق وسیعتری از [[آسیای میانه]] سکنی داشتند ولی بسبب تهاجم گستردهٔ ترکان از شمال و شرق به این منطقه جابجا شدند.
 
امروزه تاجیک‌ها حدود ۷۹٫۹ ٪ جمعیت تاجیکستان و بنابر منابع مختلف ۲۷٪<ref>Country Profile: Afghanistan". Library of Congress Country Studies on Afghanistan. August 2008. Retrieved October 10, 2010.</ref> یا