تفاوت میان نسخه‌های «استوانه»

۲٬۸۵۳ بایت اضافه‌شده ،  ۱ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
جز (←‏کاربرد روزانه: replaced: شده است ← شده‌است با ویرایشگر خودکار فارسی)
{{هندسه عمومی}}
{{دیگر کاربردها}}اگر استوانه را مورب برش دهیم دایره پدید می اید[[پرونده:Cylinder_geometry.svg|بندانگشتی|یک استوانه]]
'''اُستوانه''' یا '''سُتوُن''' یکی از پایه‌ای‌ترین شکل‌های منحنی فضایی در [[هندسه]] است که سطح دور آن را مجموعه نقاطی تشکیل می‌دهد که در فاصلهٔ یکسان از یک خط راست قرار دارند، این خط راست '''محور''' نام دارد. دو سر این شکل فضایی به کمک دو صفحهٔ عمود بر محور استوانه بسته می‌شود. سطح و [[حجم]] استوانه از گذشته‌های دور برای ریاضی‌دانان معلوم بوده‌است.
 
در [[هندسه دیفرانسیل|هندسهٔ دیفرانسیل]] یک استوانه را به صورت یک سطح خط‌کشیده تعریف می‌کنند که مولد آن یک دسته خط موازی می‌باشد. استوانه‌ای که مقطع عرضی آن یک [[بیضی]]، [[سهمی]] یا [[هذلولی]] باشد به ترتیب '''استوانهٔ بیضی‌گون'''، '''استوانهٔ سهمی‌گون''' و '''استوانهٔ هذلولی‌گون''' می‌نامند.
 
== ریشه‌شناسی ==
واژه '''استوانه''' برگرفته از '''اُسْطُوٰانَة''' عربی است که خود نیز برگرفته از واژه '''اُستوُن''' یا '''سُتوُن''' فارسی است<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=علی اکبر دهخدا|کد زبان=fa|تاریخ=|وب‌گاه=پارسی ویکی|نشانی=https://www.parsi.wiki/fa/wiki/topicdetail/99ff65dd77354e43bfdfc6428992896b|عنوان=سرواژه «اسطوانة» - لغتنامه دهخدا}}</ref>. در گذشته به این شکل فضایی اصطلاح «'''ستون'''» یا «'''استون'''» در زبان فارسی اطلاق می‌شده است. همچنین به ارتفاع یا بلندی استوانه واژه «'''تیرِ ستون'''» گفته می‌شده است. چنانچه ابوریحان بیرونی در بخش هندسه کتاب التفهیم گوید:<blockquote>ستون راست کدام است؟ جسمی است گرد. بن او و سر او دو دایره باشد راست یکدیگر را موازی و ''تیر ستون'' کوتاهترین خطی است میان دو مرکز سر و بن. .... ستون کژ کدام است؟ این آن ستون است که تیر او بر سطح دایره سر و بن او عمود نباشد و بود کاین سر و بن ستون دایره نباشد ولکن دو شکل متشابه هموارده چون دو مثلث یا دو مربع یا ماننده آن از شکلهای بسیار پهلو.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=التفهیم لاوائل الصناعة التنجیم|نام خانوادگی=بیرونی|نام=ابوریحان|ناشر=مجلس شورای ملی ایران|سال=|شابک=|مکان=تهران|صفحات=۲۶}}</ref></blockquote>واژگان '''سُتْوُن''' یا '''اُسْتوُن'''<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=علی اکبر دهخدا|کد زبان=fa|تاریخ=|وب‌گاه=پارسی ویکی|نشانی=https://www.parsi.wiki/fa/wiki/topicdetail/9f15d030e18a450285e9919a3c172530|عنوان=سرواژه «استون» در لغتنامه دهخدا}}</ref> در زبان فارسی نو برگرفته از واژه '''سْتوُن''' ({{Lang-pal|𐭮𐭲𐭥𐭭𐭩-stwn'-stūn}}) یا '''اِسْتوُن''' ({{Lang-pal|𐫙𐫘𐫤𐫇𐫗-ʿstwn-istūn}}) در زبان پارسیگ که آنها هم برگرفته از واژه پارسی باستان '''سْتوُنا''' ({{Lang-peo|𐎿𐎬𐎢𐎴𐎠-stūnā}}) بوده است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=en|تاریخ=|وب‌گاه=ویکی‌واژه انگلیسی|نشانی=https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Iranian/stuHn%C3%A1H|عنوان=ریشه‌ی ستون در زبانهای ایرانی}}</ref>
 
== کاربرد روزانه ==
۳۶۲

ویرایش