باز کردن منو اصلی

تغییرات

اصلاح ارجاع به منابع
ملودی داده شده را «کانتوس فیرموس»{{یاد|dir=ltr|Cantus Firmus}}به معنی «ملودی ثابت» و نت‌های مقابل آن را «کنترپوان» می‌نامند.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۱۶}}</ref>
 
در این ساختار، فاصله‌های مجاز در حرکت افقی ملودی عبارتند از : [[دوم کوچک]]، [[دوم بزرگ]]، [[سوم کوچک]]، [[سوم بزرگ]]، [[چهارم درست]]، [[پنجم درست]] و [[اکتاو]]. کاربرد فاصله‌های دیگر و حرکت‌های [[کروماتیک]] همگی خطا هستند.<ref>{{پک|کروبینیکِروبینی|۱۳۶۸|ک=کنترپوان و فوگ|ص=۶}}</ref>
 
در هر بخش که نت در برابر نت است، فاصلۀ بیش از اکتاو خطا محسوب می‌شود، [[مطبوعیت (موسیقی)|فواصل مطبوع]] به هم پیوند می‌خورند و «فواصل نا‌مطبوع» باید حل شوند. در ابتدا و انتهای قطعه باید فاصلۀ اکتاو باشد. گذشتن بخش‌ها از یکدیگر و حرکت موازی دو بخش با فواصل نامطبوع، فاصلۀ پنجم و اکتاو مجاز نیست و از تکرار نت در یک بخش پرهیز می‌شود.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۵-۶}}</ref>
=== نوع اول ===
* '''یک بر یک''': در برابر هر نتِ گردِ داده شده (کانتوس فیرموس)، یک نت هم ارزش (کنترپوان) قرار می‌گیرد.<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۳}}</ref>
در این نوع کنترپوان، فاصلهٔ «[[هم‌صدا]]» در اول و آخر قطعه ممنوع است. فاصلۀ بین دو بخش در شروع، باید با فاصلهٔ مطبوعِ کامل ([[اکتاو]] یا [[پنجم درست]]) و پایان، در اکتاو باشد.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۷}}</ref>کنترپوان بر اساس حرکات متصل استوار است و هر نوع پرشِ ملودیک و گسسته به جز اکتاو، حرکت‌های پی‌درپی و بیش از حد به فاصلهٔ سوم و ششم، تغییراتِ [[گام کروماتیک|کروماتیکی]]، حرکت‌های موازی چند مطبوعِ کامل و عبور بخش‌ها از یکدیگر خطا محسوب شده و برای رسیدن به «هم‌صدا» در بخش‌های میانی، صداها باید با حرکت پیوسته به هم وصل و سپس جدا شوند. هر نوع پرشِ ملودیک بیشتر از فاصلهٔ سوم، باید بلافاصله در جهتِ مخالف حل شود. زیباترین حرکات در کنترپوان ابتدا «حرکت مخالف» بخش‌ها نسبت به هم است، سپس «حرکت مورب» است که در مرحلهٔ دوم قرار می‌گیرد و سوم اینکه باید از «حرکت موازی» حتی‌الامکان کمتر استفاده کرد و از حرکات منفصل اجتناب کرد.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۲۰–۲۱}}</ref><ref>{{پک|کروبینیکِروبینی|۱۳۶۸|ک=کنترپوان و فوگ|ص=۷–۸}}</ref>
* در مثال زیر خط پایین «کانتوس فیرموس» یا ملودی داده شده، و خط بالا «کنترپوان» یا ملودی مقابل آن است. فاصلهٔ حرکات بخش‌ها نسبت به هم به این ترتیب است: اکتاو، سوم، سوم، ششم، ششم، اکتاو.
<score vorbis="1">
* '''دو بر یک:''' در برابر هر نتِ گردِ داده شده، دو نت سفید قرار می‌گیرد. (همچنین می‌توان در برابر یک نتِ گردِ نقطه دار، سه نت سفید قرار داد).<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۳}}</ref>
 
در این بخش تمام قوانینی که در نوع اول وجود دارد، در نوع دوم هم باید رعایت شود با این تفاوت که دو نت سفید در مقابل یک نت گرد قرار می‌گیرد به جز پایان قطعه که هر دو نت باید گرد باشد. در این بخش قسمت کنترپوان دارای ضرب قوی و ضعیف در میزان است و شروع قطعه می‌تواند از ضرب ضعیف باشد. در این بخش می‌توان از فواصل مطبوع در ضرب‌های قوی و از فواصل نامطبوع و [[نت‌های زینت|«نت‌های زینت]]» در ضرب‌های ضعیف استفاده کرد و فاصلهٔ نامطبوع باید در بین دو فاصلهٔ مطبوع قرار گیرد.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۳۴}}</ref><ref>{{پک|کروبینیکِروبینی|۱۳۶۸|ک=کنترپوان و فوگ|ص=۱۲}}</ref>
* در مثال زیر «میزان اول» با یک فاصلهٔ پنجم درست در ضرب ضعیف شروع شده‌است و پرش چهارم بلافاصله در جهت مخالف، به ضربِ ضعیفِ میزان بعدی حل شده‌است. «میزان دوم» فاصله (ششم به پنجم)، «میزان سوم» (سوم به ششم)، «میزان چهارم» (ششم به سوم)، «میزان پنجم» (پنجم به ششم) و «میزان آخر» (اکتاو) که هر دو نت گرد هستند.
<score vorbis="1"> {
=== نوع سوم ===
* '''چهار بر یک''': در برابر هر نت گرد، چهار نت سیاه قرار می‌گیرد.<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۳}}</ref>
در این بخش در مقابل یک نت گرد (ملودی داده شده) چهار نت سیاه (کنترپوان) قرار می‌گیرد. در این بخش هم کلیهٔ قوانین قبلی در مورد وصل و حرکت صداها به قوت خود باقی است. در بخش «چهار بر یک» به خوبی می‌توان از ضرب‌های ضعیف و قوی میزان در ترکیب فواصل مطبوع و نامطبوع به صورت متناوب استفاده کرد و حرکت‌های پیوسته و ملودیکِ نت‌های سیاه، بر حرکت گسسته ارجحیت دارد. میزان ابتدایی می‌تواند با یک ضرب سکوت آغاز شود اما در میزان آخر هر دو نت باید گرد باشند.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۳۷}}</ref><ref>{{پک|کروبینیکِروبینی|۱۳۶۸|ک=کنترپوان و فوگ|ص=۱۵}}</ref>
* در مثال زیر صدای کنترپوان ترکیبی از نت‌های مطبوع، نامطبوع و «نت‌های زینت» است. در این قطعه «میزان اول» از یک فاصلهٔ هم‌صدا (مطبوع) به دوم (نامطبوع)، سوم (مطبوع) و چهارم (نیمه مطبوع) حرکت می‌کند. «میزان دوم» از فاصلهٔ سوم به چهارم، پنجم و ششم حرکت می‌کند. «میزان سوم» از فاصلهٔ ششم به پنجم، چهارم و سوم است. «میزان چهارم» از فاصلهٔ سوم به چهارم، پنجم و سوم حرکت می‌کند. در «میزان پنجم» از فاصلهٔ سوم، چهارم، پنجم و ششم به میزان آخر می‌رسد که هر دو صدا دارای نت گرد هستند و در اکتاو است.
<score vorbis="1"> {
=== نوع چهارم ===
* '''یک برابر دو «سنکپ» :''' در برابر هر نتِ گرد، دو نتِ سفیدِ به هم پیوسته قرار می‌گیرد با این تفاوت که نتِ دومِ کنترپوان با «[[خط اتحاد]]» به میزان بعدی وصل می‌شود.<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۳}}</ref>
[[سنکپ|سَنکُپ]] به این معنی است که نیمی از [[دیرند|کشش]] نت در «ضرب ضعیف» میزان قرار گرفته و نیم دیگر آن به «ضرب قوی» میزان بعد امتداد دارد. در این نوع از کنترپوان، ضرب ضعیف باید مطبوع و در پیوند به ضربِ قوی میزانِ بعدی می‌تواند مطبوع یا نامطبوع باشد. از آنجا که سنکپ یا «نت تأخیر» نامطبوع محسوب می‌شود، حل آن به پایین ضروری است اما در مواردی که در «ضربِ قوی» فاصله مطبوع باشد، پرش یا حرکت متصل به بالا یا پایینِ نتِ بعدی مجاز است.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۴۱}}</ref><ref>{{پک|کروبینیکِروبینی|۱۳۶۸|ک=کنترپوان و فوگ|ص=۱۸}}</ref>
* در مثال زیر نت‌های سَنکُپ‌دار همگی به پایین حل شده‌است و تمام قوانین قبلی در مورد وصل، حرکت ملودی و فاصله‌ها رعایت شده‌است.
<score vorbis="1">
* '''کنترپوان مخلوط:''' در برابر نتِ گردِ داده شده (کانتوس فیرموس)، از انواع کشش‌ها حتی نتِ چنگ نیز در بخش مقابل (کنترپوان) استفاده می‌شود.<ref>{{پک|منصوری|۱۳۶۲|ک=هارمونی تحلیلی|ص=۲۴۴}}</ref>
 
در کنترپوان مخلوط، استفاده از نتِ گرد و حرکت تکراری در ریتم و ملودی در بخشِ کنترپوان ممنوع است و باید از میزان‌ها و سنکپ‌های تکراری پرهیز کرد. در این بخش می‌توان با رعایت قوانین و حفظ اصول کنترپوان‌نویسی، تا آنجا که امکان دارد ملودی‌های زیبا ساخت.<ref>{{پک|دوپره|۱۳۸۶|ک=کنترپوان مدال|ص=۴۶}}</ref><ref>{{پک|کروبینیکِروبینی|۱۳۶۸|ک=کنترپوان و فوگ|ص=۲۰}}</ref>
* در مثال زیر با اجرای دقیق قواعد قبلی از همۀ چهار نوع کنترپوان دو‌صدایی شامل: یک بر یک (میزان اول)، دو بر یک (میزان دوم)، چهار بر یک (میزان سوم) و سنکپ (میزان چهارم و پنجم) استفاده شده است و هیچ میزانی در بخش کنترپوان با هم شباهت ندارد.
<score vorbis="1">