تفاوت میان نسخه‌های «حیدر علی‌اف»

۲۱۰ بایت اضافه‌شده ،  ۱ سال پیش
حذف پیوند تاریخ‌ها، اصلاح ارقام، ابرابزار
(حذف پیوند تاریخ‌ها، اصلاح ارقام، ابرابزار)
| term_start5 = ۱۴ ژوئیه ۱۹۶۹
| term_end5 = ۳ دسامبر ۱۹۸۲
| blankname5office5 = [[دبیرکل حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی]]
| blankdata5leader5 = [[لئونید برژنف]]{{سخ}}[[یوری آندروپوف]]
| predecessor5 = [[Veli Akhundov]]
| successor5 = [[Kamran Baghirov]]
|footnotes =
}}
'''حیدر علی‌اف''' (حیدر علی رضا اغلو علی‌اف) {{آذری|Heydər Əliyev}} (فرزند علیرضا متولد [[۱۰ مه]] [[۱۹۲۳ (میلادی)|۱۹۲۳]] و درگذشت [[۱۲ دسامبر]] [[۲۰۰۳ (میلادی)|۲۰۰۳]] در کلیولند، اوهایو، ایالات متحده) سیاستمدار و دولتمرد برجسته جمهوری آذربایجان است. از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۳ میلادی عنوان ریاست [[جمهوری آذربایجان]] را بعهده داشت. نام عنوان رسمی «رهبر بزرگ»<ref>{{cite web|url=http://www.azerbaijan-news.az/index.php?mod=3&id=19062 |title=Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü münasibəti ilə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin MÜRACİƏTİ |author= |date=29.12.2012 |work=[[Azərbaycan (qəzet) Azərbaycan qəzeti]]nin saytı |publisher=azerbaijan-news.az |accessdate=2015-02-09 |language=az}}</ref> و «مردم آذربایجان رهبر ملی»<ref>{{cite web|url=http://files.preslib.az/projects/toplu/v2/f1_5.pdf |title="Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əlirza oğlu Əliyevin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 mart 2004-cü il tarixli, 38 nömrəli Fərmanı |author= |date= |work=[[Prezident Kitabxanası]]nın saytı |publisher=preslib.az |accessdate=2015-02-09 |language=az}}</ref> است. قبل از وی [[ابوالفضل ایلچی‌بیگ]] و پس از او پسرش [[الهام علی‌اف]] ریس جمهور [[جمهوری آذربایجان]] است.
 
== ابتدای زندگی و تحصیلات ==
قبل از وی [[ابوالفضل ایلچی‌بیگ]] و پس از او پسرش [[الهام علی‌اف]] ریس جمهور [[جمهوری آذربایجان]] است.
حیدر علی‌اف فرزند علیرضا در تاریخ ۱۰ می سال ۱۹۲۳ در شهر [[نخجوان]] [[آذربایجان]] و در یک خانواده کارگری متولد شد. وی در سال ۱۹۳۹ پس از پایان تحصیلات متوسطه در دانشسرای تربیت معلم [[نخجوان]]، وارد رشته معماری دانشگاه صنعت آذربایجان ("آکادمی دولتی نفت آذربایجان" کنونی) شد؛ اما به دلیل آغاز جنگ، او موفق به اتمام تحصیل نگردید.
 
* فارغ‌التحصیل رشته تاریخ دانشگاه دولتی آذربایجان در سال ۱۹۵۷
== زندگی‌نامه ==
* گذراندن تحصیلات عالیه ویژه در شهر لنین گراد ("سنت پترزبورگ" فعلی) ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۷
حیدر علی‌اف فرزند علیرضا در تاریخ ۱۰ می سال ۱۹۲۳ در شهر [[نخجوان]] [[آذربایجان]] و در یک خانواده کارگری متولد شد.
 
== فراز و نشیب ==
وی در سال ۱۹۳۹ پس از پایان تحصیلات متوسطه در دانشسرای تربیت معلم [[نخجوان]]، وارد رشته معماری دانشگاه صنعت آذربایجان ("آکادمی دولتی نفت آذربایجان" کنونی) شد؛ اما به دلیل آغاز جنگ، او موفق به اتمام تحصیل نگردید.
حیدر علی اف در اکتبر سال ۱۹۸۷ به نشانه اعتراض به خط مشی سیاسی دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی و شخص میخائیل گورباچف دبیرکل آن کمیته، از سمتهای خود استعفا کرد.
 
«دیوید رمنیک» در فصل دوازدهم کتاب ارزشمند خود («آرامگاه لنین: آخرین روزهای امپراتوری شوروی» {{انگلیسی|Lenin's tomb: the last days of the Soviet Empire}}، که برنده [[جایزه پولیتزر]] نیز شده)شده‌است، با اشاره به ملاقات خود با حیدر علی‌اف (پدر رییس‌جمهوریرئیس‌جمهوری فعلی جمهوری آذربایجان و رییس‌جمهوری سابق همین کشور) در سال 1368،۱۳۶۸، و قبل از فروپاشی شوروی، می‌نویسد:<ref>{{cite book|last=Remnick |first=David |date=1993|title=Lenin's Tomb: The Last Days of the Soviet Empire|url= |year=|publisher=Vintage Books|location=New York|isbn=978-0-679-75125-0 |volume= |pages=180-181|editor=}}</ref> {{گفتاورد|«هنگامی که علی‌اف، مرد جوانی بود به یک تجاوز جنسی متهم شد و این امر بلندپروازی او را در معرض مخاطره قرار داد. در جلسه محاکمه انضباطی تنها با اختلاف یک رای از مجازات اخراج از حزب (کمونیست) نجات پیدا کرد. البته پس از آن دیگر هیچ رسیدگی و بررسی «قانونی» در کار نبود. همه چیز در داوری حزب خلاصه می‌شد. در سال 1969۱۹۶۹ علی‌اف که رییسرئیس کا.گ. ب جمهوری آذربایجان بود یک «جنگ مقدسصلیبی علیه فساد» به راه انداخت، هدف او از این مبارزه تنها تصفیه دشمنان و بالاکشیدن خود و دودمانش بود که شکوهمندانه موفق شد. علی‌اف از زمانی که به ریاست حزب (کمونیست) در جمهوری (آذربایجان) منصوب شد همان گونه که خانواده گامبینو، بندر نیویورک را اداره می‌کردند بر آذربایجان حکومت کرد. مافیای خاویار دریای خزر، مافیای نفت سومگایت، مافیای میوه و سبزیجات، مافیای نخ و نساجی، مافیای حمل و نقل و گمرک همگی تحت نظر او بودند. او را ثروتمند کردند و به پرستش او پرداختند. علی اف حتی سلطه خود را بر حیات فرهنگی جمهوری نیز اعمال کرد. بستگان خویش را به ریاست انستیتوها و بخش‌های گوناگون علمی گماشت و آنها را قادر ساخت ده‌ها هزار روبل به پژوهشگرانی که سرگرم تحقیقات هدفمند بودند، بپردازد (...) علی‌اف مانند سایرین این نکته را بخوبی دریافت که تحت حکمروایی برژنف (رهبر وقت شوروی) تنها ضرورت واقعی برای ثبات و پابرجا بودن، چرب‌کردن سبیل سرکرده کل است. برای خرسندی و رضایت خاطر لئونید ایلیچ (برژنف) نیازی به سعادتمندی حقیقی و یا خوشبختی واقعی مردم نبود. آنچه را که او لازم داشت تنها گزارش‌هایی در این موارد بود. همان اندازه که بوسیله گزارش‌هایی که روی میزش قرار می‌گرفتند از موفقیت‌های بی‌سابقه و انجام فراتر از انتظار طرح‌طرح آگاه می‌شد، خرسندی خاطرش فراهم می‌گردید (...) هنگامی که در سال 1978۱۹۷۸ برژنف به باکو رفت، علی‌اف به عنوان هدیه یک حلقه انگشتری طلا مزین به تک‌نگین بزرگ الماس، یک قطعه فرش نفیس دستباف بسیار بزرگ که به سختی در سالن غذاخوری قطار جای گرفت، و پرتره ای از دبیرکل که اطراف آن با سنگ‌های نادر و گران‌بها تزیین شده بود، تقدیم کرد. در سال 1982۱۹۸۲ که برژنف یک دیدار رسمی از آذربایجان داشت، علی‌اف برای اقامت او کاخ بزرگی بنا کرد که در عظمت و شکوه چیزی از مرکز کندی واشنگتنواشینگتن کم نداشت. دبیر کلدبیرکل فقط دو شب در آن کاخ خوابید و سپس درهای آن بسته شد و اصلااصلاً مورد استفاده قرار نگرفت. برای گرامیداشت همین دیدار، علی‌اف حلقه انگشتری دیگری تقدیم کرد که بهتر از هر نقشه جغرافیایی، نماد جهان‌بینی کرملین بود. روی این حلقه یک جواهر بزرگ به نشانه خورشید شاه، برژنف، قرار داشت که در اطراف آن پانزده قطعه جواهر کوچکتر هر کدام به نشانه یکی از جمهوری هاجمهوری‌ها کار گذاشته شده بود ... »}}
 
 
== رئیس‌جمهوری حیدر علی‌اف ==
در ماه‌های می و ژوئن سال ۱۹۹۳ با پیدایش خطر جنگ داخلی و از دست رفتن استقلال کشور بخاطر تشدید کامل بحران حکومتی، مردم آذربایجان با اصرار خواستار روی کار آمدن حیدر علی اف شد. رهبران وقت آذربایجان ناگزیر رسماً از حیدر علی اف به باکو دعوت کردند. حیدر علی اف در تاریخ ۱۵ ژوئن سال ۱۹۹۳ رئیس شورای عالی آذربایجان انتخاب و به موجب مصوبه مورخ ۲۴ ژوئیه مجلس ملی، کفیل رئیس‌جمهوری آذربایجان شد. حیدر علی اف در روز سوم اکتبر با دستیابی به آراء عمومی مردم، به مقام ریاست جمهوری آذربایجان انتخاب شد. او، در [[انتخابات ریاست جمهوری]] مورخ ۱۱ اکتبر که با حضور گسترده مردم برگزار می‌گردید، با کسب ۷۶٫۱ درصد آراء، مجدداً رئیس‌جمهوری آذربایجان انتخاب شد. حیدر علی‌اف که، با طرح کاندیداتوری وی جهت شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۵ اکتبر سال ۲۰۰۳ اعلام موافقت کرده بود، بعلت بروز مشکلاتی در وضع جسمانی از شرکت در این انتخابات خودداری نمود.
 
== مرگ ==
وی در ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳ درگذشت.
 
== پست‌ها و سمت‌ها ==
== پستها وسمتها تا دهه ۹۰ ==
* از سال ۱۹۴۱ مسئول بخش اشتغال کمیساریای خلق امور داخلی جمهوری خودمختار سوسیالیستی شوروی نخجوان
* سال ۱۹۴۴ استخدام در ارگان امنیت دولتی
* ۲۰ سال نماینده شورای عالی (مجلس) اتحاد جماهیر شوروی
* ۵ سال معاونت رئیس شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی
 
== تحصیلات ==
* فارغ‌التحصیل رشته تاریخ دانشگاه دولتی آذربایجان در سال ۱۹۵۷
* گذراندن تحصیلات عالیه ویژه در شهر لنین گراد ("سنت پترزبورگ" فعلی) ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۷
 
== فرازونشیب ==
حیدر علی اف در اکتبر سال ۱۹۸۷ به نشانه اعتراض به خط مشی سیاسی دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی و شخص میخائیل گورباچف دبیرکل آن کمیته، از سمتهای خود استعفا کرد.
 
«دیوید رمنیک» در فصل دوازدهم کتاب ارزشمند خود («آخرین روزهای امپراتوری شوروی»، که برنده جایزه پولیتزر نیز شده) با اشاره به ملاقات خود با حیدر علی‌اف (پدر رییس‌جمهوری فعلی جمهوری آذربایجان و رییس‌جمهوری سابق همین کشور) در سال 1368، و قبل از فروپاشی شوروی، می‌نویسد: «هنگامی که علی‌اف، مرد جوانی بود به یک تجاوز جنسی متهم شد و این امر بلندپروازی او را در معرض مخاطره قرار داد. در جلسه محاکمه انضباطی تنها با اختلاف یک رای از مجازات اخراج از حزب (کمونیست) نجات پیدا کرد. البته پس از آن دیگر هیچ رسیدگی و بررسی «قانونی» در کار نبود. همه چیز در داوری حزب خلاصه می‌شد. در سال 1969 علی‌اف که رییس کا.گ.ب جمهوری آذربایجان بود یک «جنگ مقدس علیه فساد» به راه انداخت، هدف او از این مبارزه تنها تصفیه دشمنان و بالاکشیدن خود و دودمانش بود که شکوهمندانه موفق شد. علی‌اف از زمانی که به ریاست حزب (کمونیست) در جمهوری (آذربایجان) منصوب شد همان گونه که خانواده گامبینو، بندر نیویورک را اداره می‌کردند بر آذربایجان حکومت کرد. مافیای خاویار دریای خزر، مافیای نفت سومگایت، مافیای میوه و سبزیجات، مافیای نخ و نساجی، مافیای حمل و نقل و گمرک همگی تحت نظر او بودند. او را ثروتمند کردند و به پرستش او پرداختند. علی اف حتی سلطه خود را بر حیات فرهنگی جمهوری نیز اعمال کرد. بستگان خویش را به ریاست انستیتوها و بخش‌های گوناگون علمی گماشت و آنها را قادر ساخت ده‌ها هزار روبل به پژوهشگرانی که سرگرم تحقیقات هدفمند بودند، بپردازد (...) علی‌اف مانند سایرین این نکته را بخوبی دریافت که تحت حکمروایی برژنف (رهبر وقت شوروی) تنها ضرورت واقعی برای ثبات و پابرجا بودن، چرب‌کردن سبیل سرکرده کل است. برای خرسندی و رضایت خاطر لئونید ایلیچ (برژنف) نیازی به سعادتمندی حقیقی و یا خوشبختی واقعی مردم نبود. آنچه را که او لازم داشت تنها گزارش‌هایی در این موارد بود. همان اندازه که بوسیله گزارش‌هایی که روی میزش قرار می‌گرفتند از موفقیت‌های بی‌سابقه و انجام فراتر از انتظار طرح‌ آگاه می‌شد، خرسندی خاطرش فراهم می‌گردید (...) هنگامی که در سال 1978 برژنف به باکو رفت، علی‌اف به عنوان هدیه یک حلقه انگشتری طلا مزین به تک‌نگین بزرگ الماس، یک قطعه فرش نفیس دستباف بسیار بزرگ که به سختی در سالن غذاخوری قطار جای گرفت، و پرتره ای از دبیرکل که اطراف آن با سنگ‌های نادر و گران‌بها تزیین شده بود، تقدیم کرد. در سال 1982 که برژنف یک دیدار رسمی از آذربایجان داشت، علی‌اف برای اقامت او کاخ بزرگی بنا کرد که در عظمت و شکوه چیزی از مرکز کندی واشنگتن کم نداشت. دبیر کل فقط دو شب در آن کاخ خوابید و سپس درهای آن بسته شد و اصلا مورد استفاده قرار نگرفت. برای گرامیداشت همین دیدار، علی‌اف حلقه انگشتری دیگری تقدیم کرد که بهتر از هر نقشه جغرافیایی، نماد جهان‌بینی کرملین بود. روی این حلقه یک جواهر بزرگ به نشانه خورشید شاه، برژنف، قرار داشت که در اطراف آن پانزده قطعه جواهر کوچکتر هر کدام به نشانه یکی از جمهوری ها کار گذاشته شده بود ... »
 
== پستها وسمتها از دهه ۹۰ ==
* سال ۱۹۹۰ نماینده مردم در مجلس شورای عالی آذربایجان
* سالهای ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۳ ریاست مجلس عالی جمهوری خودمختار [[نخجوان]]
* سال ۱۹۹۳ معاونت رئیس شورای عالی جمهوری آذربایجان
 
 
== رئیس‌جمهوری حیدر علی‌اف ==
در ماه‌های می و ژوئن سال ۱۹۹۳ با پیدایش خطر جنگ داخلی و از دست رفتن استقلال کشور بخاطر تشدید کامل بحران حکومتی، مردم آذربایجان با اصرار خواستار روی کار آمدن حیدر علی اف شد. رهبران وقت آذربایجان ناگزیر رسماً از حیدر علی اف به باکو دعوت کردند. حیدر علی اف در تاریخ ۱۵ ژوئن سال ۱۹۹۳ رئیس شورای عالی آذربایجان انتخاب و به موجب مصوبه مورخ ۲۴ ژوئیه مجلس ملی، کفیل رئیس‌جمهوری آذربایجان شد. حیدر علی اف در روز سوم اکتبر با دستیابی به آراء عمومی مردم، به مقام ریاست جمهوری آذربایجان انتخاب شد. او، در [[انتخابات ریاست جمهوری]] مورخ ۱۱ اکتبر که با حضور گسترده مردم برگزار می‌گردید، با کسب ۷۶٫۱ درصد آراء، مجدداً رئیس‌جمهوری آذربایجان انتخاب شد. حیدر علی‌اف که، با طرح کاندیداتوری وی جهت شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۵ اکتبر سال ۲۰۰۳ اعلام موافقت کرده بود، بعلت بروز مشکلاتی در وضع جسمانی از شرکت در این انتخابات خودداری نمود.
 
== جوایز و افتخارات ==
 
== منابع ==
{{پانویس|۲|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد وب| نشانی = http://www.aliyevheritage.org/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0056&g=
| عنوان = زندگی‌نامه حیدرعلی اف فرزند علیرضا رهبر ملت آذربایجان| تاریخ بازدید = ۱۵ ژانویه ۲۰۰۸| اثر = [http://aliyevheritage.org/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0082&g= کتابخانه بین‌المللی الکترونیکی میراث حیدرعلی اف]}}