تفاوت میان نسخه‌های «حجاز (مقام موسیقی)»

ابرابزار
(ابرابزار)
[[پرونده:Hejaz Pardeh.tif|بندانگشتی|298x298پیکسل|محل صداهای مقام حجاز بر روی پرده‌های سازهایی مثل تار، سه‌تار و عود که با فاصلهٔ چهارم درست کوک شده‌اند]]
'''حجاز''' یا '''حجازی''' یکی از [[مقام (موسیقی)|مقام]]‌های [[موسیقی]] است. حجاز در موسیقی قدیم ایران جزء دوازده مقام اصلی بوده‌است.<ref>{{پک|فخرالدینی|۱۳۹۲|ک=تحلیل ردیف موسیقی ایران|ص=۴۶}}</ref> در [[موسیقی ترکی]] هم حجاز جزء مقام‌های سیزده‌گانهٔ اصلی است<ref name="signell33" group=en>{{پک|Signell|2008|ک=Makam|ص=p. 33|زبان=en}}</ref> و در [[موسیقی عربی]] هم حجاز جزء نه خانوادهٔ اصلی مقام‌ها شمرده می‌شود.<ref name="families" groupdir="en"ltr>{{cite web|url=http://www.maqamworld.com/maqamindex.html|title=Arabic Maqams|publisher = Maqam World|accessdate = 2016-12-31}}</ref>
 
نویسندهٔ رسالهٔ ''[[کنز التحف]]'' در این رساله گفته که بهتر است این مقام را در مجلس عوام‌الناس نواخت. در همین رساله از قول [[ابن سینا]] گفته می‌شود که بهترین زمان برای نواختن این مقام، بین‌الصلوتین است که البته [[امیرحسین پورجوادی|پورجوادی]] انتساب این جملات به ابن سینا را رد می‌کند.<ref>{{پک|پورجوادی|۱۳۷۴|ک=رسالهٔ محمد نیشابوری|ص=۳۵}}</ref> همچنین در ''کنز التحف'' گفته شده که صفی‌الدین ارموی، این مقام را مقام فروتنی ({{متن عربی|''شدّ التواضع''}}) می‌دانسته استمی‌دانسته‌است.<ref>{{پک|فخرالدینی|۱۳۹۲|ک=تحلیل ردیف موسیقی ایران|ص=۱۱۰ و ۱۱۱}}</ref>
 
== موسیقی ایران ==
در گذشته، در اینکه حجاز جزء مقام‌های اصلی است یا جزء شعباتِ مقام‌هایِ اصلی، اختلاف نظر بوده استبوده‌است اما پس از اینکه [[صفی‌الدین ارموی]] مقام حجاز را جزء مقام‌های اصلی قرار داد، دیگران نیز از این روش ارموی پیروی کردند و این سنت را ادامه دادند.<ref>{{پک|پورجوادی|۱۳۷۴|ک=رسالهٔ محمد نیشابوری|ص=۵۱ و ۵۲}}</ref> هم‌اکنون در [[تحول مقام به دستگاه|موسیقی دستگاهی ایران]]، [[گوشه (موسیقی)|گوشه‌ای]] با نام حجاز در [[ابوعطا|آواز ابوعطا]] وجود دارد، که از مهم‌ترین گوشه‌های این آواز است و می‌توان آن را اوج نیز نامید.<ref>{{پک|دورینگ|۱۳۸۹|ک=ردیف میرزا عبدالله|ص=۳۹}}</ref>
 
[[پرونده:Maqam-hejaz.svg|وسط|بندانگشتی|600x600پیکسل|درجات مقام حجاز بر اساس رسالهٔ شرفیهٔ [[صفی‌الدین ارموی]]<ref name="page47">{{پک|فخرالدینی|۱۳۹۴|ک=تحلیل ردیف موسیقی ایران|ص=۴۷}}</ref>]]
در موسیقی ترکی حجاز هم نام یک [[گام (موسیقی)|گام]] است و هم نام یک [[دانگ (موسیقی)|دانگ]]. گام حجاز، از ترکیب یک دانگ حجاز با یک دانگ [[راست (مقام موسیقی)#دانگ|راست]] به دست می‌آید.<ref group=en>{{پک|Signell|2008|ک=Makam|ص=p. 36|زبان=en}}</ref>
 
[[پرونده:Turkish-maqam-hicaz.svg|وسط|بندانگشتی|600x600پیکسل|درجات گام حجاز بر اساس تعریف ارائه شده توسط [[حسین سعدالدین آرل]]<ref name="signell33" group=en />]]
 
== پانویس ==
{{پانویس|۲}}
{{پانویس|گروه=en|چپ‌چین=بله}}
 
== منابع ==
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی =فخرالدینی |نام = فرهاد | پیوند نویسنده = | عنوان = تجزیه و تحلیل و شرح ردیف موسیقی ایران| ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۲| ناشر = نشر معین|مکان = تهران| شابک = 978-964-165-098-0| صفحه = | پیوند = | بازیابی = ۳۱ دسامبر ۲۰۱۶}}
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی = پورجوادی| نام = امیرحسین | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان = رساله موسیقی محمد بن محمود بن محمد نیشابوری| ژورنال = معارف | مکان = | ناشر =[[نورمگز]] | دوره = | شماره = ۳۴ و ۳۵ | سال = ۱۳۷۴| صفحه = صص. {{چر}}۳۲-۷۰۳۲–۷۰ | پیوند = http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2273/32/text | doi = | بازیابی = ۲ ژانویه ۲۰۱۷}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی =دورینگ |نام =ژان | پیوند نویسنده = | عنوان =ردیف میرزاعبدالله برای تار و سه‌تار به روایت نورعلی برومند | ترجمه = | جلد = | سال =۱۳۸۹ | ناشر = موسسسه فرهنگی هنری ماهور|مکان =تهران | شابک =979-0-802604-21-6 | صفحه = | پیوند = | بازیابی = ۱ ژانویه ۲۰۱۷}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book|ref={{harvid|Signell|2008}}|last=Signell|first=Karl L|year=2008|title=Makam: Modal Practice In Turkish Art Music|location=Seattle, WA|publisher=Usul Editions|isbn=978-09760455190-9760455-1-9}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{ردیف موسیقی ایرانی}}