باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
بدون خلاصه ویرایش
{{جعبه اطلاعات خانواده سلطنتی|name=اردشیر دوم|succession=[[فهرست شاهنشاهان ساسانی#گاهشمار شاهنشاهان ساسانی|یازدهمین شاهنشاه ساسانی]]|successor=[[شاپور سوم]]|predecessor=[[شاپور دوم]]|religion=[[مزدیسنا]]|image=Taq-e_Bostan_-_Ardashir_II.jpg|reign=۳۷۹ - ۳۸۳|father=[[هرمز دوم]]|mother=|issue=[[زروان‌دخت]]|full name=|title=[[شاهنشاه]] [[ایران بزرگ|ایران]] و [[انیران]]|death_place=|image_size=270|death_date=۳۸۳ میلادی|birth_date=نامعلوم|birth_place=|spouse=|house=[[خاندان ساسان]] [[پرونده:Senmurv.svg|29px]]|caption=اردشیر دوم در طاق بستان}}{{about|شاهنشاه ساسانی|شاهنشاه هخامنشی|اردشیر دوم (هخامنشی){{!}}اردشیر دوم|فرمانروای باوندی|اردشیر دوم باوندی{{!}}اردشیر باوندی|فرمانروای کوشانی|اردشیر دوم کوشانشاه{{!}}اردشیر کوشانی}}'''اردشیر دوم''' یا '''اردشیر نیکوکار''' از [[۳۷۹ (میلادی)|۳۷۹]] تا سال [[۳۸۳ (میلادی)|۳۸۳ میلادی]]، یازدهمین شاهنشاه ایران و انیران از دودمان ساسانی بود. او که برادر شاپور دوم بود، در زمان شاهنشاهی برادرش به عنوان شاه نودشیرگان خدمت کرد و در جنگ‌‌های شاپور در برابر رومیان نیز حاضر بود. اردشیر پس از مرگ برادرش به عنوان شاهنشاه برگزیده شد تا زمانی که پسر شاهنشاه پیشین، یعنی شاپور سوم، به سن قانونی برسد و بتواند بر تخت عاج بنشیند. دوران کوتاه این شاهنشاه بسیار آرام بود و اتفاق مهمی روی نداد و تنها ساسانیان به سیاست پیشین خود در برابررابطه مسیحیت دربا ارمنستان ادامه دادند. [[پرونده:Ardashir II (The Shahnama of Shah Tahmasp).png|200px|بندانگشتی|چپ|نگاره اردشیر دوم در [[شاهنامه تهماسبی]]]]
 
گفته شده که اردشیر دوم شخص بسیار با اراده‌ای بوده و همچنین در برخی از منابع، از جمله شاهنامه فردوسی، از او با عنوان نیکوکار یاد شده است.{{sfn|Shahbazi|1986|pp=380–381}}
 
== پیش‌زمینه ==
اردشیر فرزند هرمز دوم بود. هرمز از ۳۰۲ تا ۳۰۹ به عنوان شاهنشاه ایران فرمانروایی کرد اما زمانی که مشغول شکار بود، توسط اشراف ساسانی به قتل رسید. پس از هرمز، پسرش آذرنرسه برتخت نشست اما تنها پس از چند ماه توسط اشراف[[وزرگان]] کشته شد.{{sfn|Tafazzoli|1983|p=477}} اشراف سپس از یکی از برادران آذرنرسه را کور کردند و دیگری را که [[هرمز (شاهزاده)|هرمز]] نام داشت، به زندان انداختند که البته مدتی بعد فرار کرد و به رومیان پناهنده شد.{{sfn|Al-Tabari|1991|p=50}}{{sfn|Shahbazi|2004|pp=461-462}} به هر ترتیب اشراف سپس شاپور نوزاد که تنها اندکی از اردشیر بزرگ‌تر بود را برتخت شاهنشاهی نشاندند. مطابق افسانه‌ها، شاپور در زمان تاج‌گذاری هنوز متولد نشده بود و تاج را بر روی شکم مادرش قرار دادند، اما در درستی این داستان تردید جدی وجود دارد؛ در هر صورت، تا شانزده سالگی شاپور دوم، اشرافبزرگان دربار و مادر وی، یعنی ایفراهرمز، زمام اوضاع را در دست داشتند.{{sfn|Daryaee|2009}}{{sfn|Al-Tabari|1991|p=50}}
 
اردشیر پیش از اینکه به عنوان شاهنشاه ایران برگزیده شود، برای مدت سی و دو سال شاه نودشیرگان بود. گفته شده که او در جریان حمله امپراتور ژولیان به ایران، از خود دلاوری‌های زیادی نشان داد. شاپور دوم، در سال ۳۷۹، اردشیر را به عنوان جانشین خود و سرپرست پسرش، شاپور سوم، برگزید. احتمالا به همین دلیل است که در نوشته‌های تاریخ‌نگاران ارمنی، از شاپور دوم به عنوان پدر اردشیر دوم نام برده شده‌است.{{sfn|Shahbazi|1986|pp=380–381}}
 
== دوران شاهنشاهی ==
مهم‌ترین رویداد شاهنشاهی اردشیر دوم، اتفاقات ارمنستان بود. [[پاپ (ارمنستان)|پاپ]]، فرزند [[آرشاک دوم]] و شاه ارمنستان به مدت چهار سال و فرزند [[آرشاک دوم]]،سال، در دوران شاپور دوم به قتل رسیده بود و یکی از شاهزادگان آرشاکونی [[سلسله اشکانی ارمنستان|(اشکانیان ارمنستان]])، [[وارازدات]]، از سوی رومیان به عنوان شاه جدید ارمنیان برتخت نشسته بود. با این حال، قدرت اصلی در دستان [[مامیکونیان|موشق مامیکونیان]]، یکی از اشراف ارمنی، بود. وارازدات به بهانه اینکه موشق با رومیان روابط مخفی دارد، وی را کشت. برادر وارازداتموشق یعنی مانوئل در پاسخ بر شاه ارمنستان شورید و با کمک ایران، وارازدات را برکنار کرد و زرمان‌دخت همسر پاپ و مادر [[آرشاک سوم|ارشاک سوم]] را برتخت فرمانروایی ارمنستان نشاند. در پاسخ به کمک ایران، مانوئل اجازه داد تا نیروهای ساسانی بدون جنگ در ارمنستان مستقر شوند.<ref name="FAU">Faustus of Byzantium, [http://www.attalus.org/armenian/pb15.htm#1. vi. 1].</ref>
 
اما این روابط دوستانه دیری نپایید. یکی از اشراف ارمنی به نام مروجان - احتمالا اشتباها - به مانوئل خبر داد که سربازان ایرانی به دنبال دستگیری و کشتن او هستند. این مسئله باعث شد تا وی با نیروهای خود به ده هزار سرباز ساسانی حمله کرده و تعدادی از آنان را بکشد. خود مانوئل نیز اندکی بعد درگذشت. با این حال، امپراتور روم [[تئودوسیوس اول|تئودوسیوس]] و اردشیر، علاقه‌ای به ایجاد دوباره درگیری در مناطق مرزی نداشتند و قرار بر این شد که پیمانی برای حل مسئله ارمنستان به امضا برسد. اما پیش از اینکه این اتفاق روی دهد، اشراف ایرانی اردشیر را به قتل رساندند. احتمالا او نیز مانند شاهنشاه پیشین در پی محدود نگاه داشتن قدرت اشراف بود و همین مسئله باعث شمنی آنان با وی شده بود. به هر صورت، شاپور سوم در سال ۳۸۴ برتخت شاهنشاهی ایران نشست و البته پیمانی که قرار بود بین اردشیر و تئودوسیوس برقرار شود را امضا کرد.<ref name="FAU2">Faustus of Byzantium, [http://www.attalus.org/armenian/pb15.htm#1. vi. 1].</ref>
 
از فرزندان اردشیر دوم، نام زروا‌ن‌دخت در منابع تاریخی به چشم می‌خورد. او با [[خسرو چهارم ارمنستان|خسروی چهارم ارمنی]] ازدواج کرد.