باز کردن منو اصلی

تغییرات

بدون خلاصه ویرایش
| تصویر = پرونده:Kasravi peyman 1312.png
| اندازه تصویر = 200px
| عنوان تصویر =در سال ۱۳۱۲
| زادروز = ۸ مهر{{تاریخ تولد|۱۲۶۹|۷|۸|گاه‌شمار=خورشیدی}}
| زادگاه = [[تبریز]]، [[ایران]]
| مکان ناپدیدشدن =
| تاریخ ناپدیدشدن =
| وضعیت =
| تاریخ مرگ = ۲۰{{تاریخ اسفندمرگ ۱۳۲۴و ({{سن|۱۳۲۴|۱۲|۲۰|۱۲۶۹|۷|۸|۱۳۲۴|۱۲|۲۰|از تاریخگاه‌شمار=خورشیدی}})
| مکان مرگ = [[کاخ دادگستری تهران]]
| علت مرگ = [[ترور احمد کسروی|ترور]]
| تلویزیون =
| لقب =
| دوره = [[قاجار]]، [[پهلوی]]
| پس از =
| پیش از =
| پانویس =
}}
'''سیّد احمد حُکم‌آبادی''' (۸ مهر ۱۲۶۹ در [[تبریز]] – ۲۰ اسفند ۱۳۲۴ در [[تهران]])، که بعدها [[نام خانوادگی]] '''کَسرَوی''' را برگزید، [[تاریخ‌نگار]]، [[زبان‌شناس]]، [[پژوهشگر]]، [[حقوق‌دان]] و [[روشنفکری|اندیشمند]] [[ایران]]ی بود.<ref name="سید احمد کسروی">[http://www.bbc.co.uk/persian/worldnews/story/2006/07/060720_mv-constitution-prvn-kasravi.shtml سید احمد کسروی]، بی‌بی‌سی فارسی</ref> وی استاد [[ملی‌گرایی|ملی‌گرای]] [[رشته حقوق]] در [[دانشگاه تهران]] و وکیل دعاوی در تهران بود.<ref>[[یرواند آبراهامیان]]، کسروی ملی‌گرای وحدت‌انگار http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120316_l44_kasravi_nationalist_abrahamian.shtml تا زمانی که در سال ۱۹۴۶ ترور شد، تا حدودی از طریق وکالت خصوصی دعاوی در تهران و نیز تا حدودی به عنوان استاد حقوق در دانشکده حقوق تهران روزگار می‌گذراند.</ref>
 
'''سیّد احمد حُکم‌آبادی''' زاده مهر{{تاریخ تولد|۱۲۶۹|۷|۸|گاه‌شمار=خورشیدی}} در [[تبریز]] – ۲۰ترور اسفندشده {{تاریخ مرگ|۱۳۲۴|۱۲|۲۰|گاه‌شمار=خورشیدی}} در [[تهران]] که بعدها [[نام خانوادگی]] '''کَسرَوی''' را برگزید، [[تاریخ‌نگار]]، [[زبان‌شناس]]، [[پژوهشگر]]، [[حقوق‌دان]] و [[روشنفکری|اندیشمند]] [[ایران]]ی بود.<ref name="سید احمد کسروی">[http://www.bbc.co.uk/persian/worldnews/story/2006/07/060720_mv-constitution-prvn-kasravi.shtml سید احمد کسروی]، بی‌بی‌سی فارسی</ref> وی استاد [[ملی‌گرایی|ملی‌گرای]] [[رشته حقوق]] در [[دانشگاه تهران]] و وکیل دعاوی در تهران بود.<ref>[[یرواند آبراهامیان]]، کسروی ملی‌گرای وحدت‌انگار http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120316_l44_kasravi_nationalist_abrahamian.shtml تا زمانی که در سال ۱۹۴۶ ترور شد، تا حدودی از طریق وکالت خصوصی دعاوی در تهران و نیز تا حدودی به عنوان استاد حقوق در دانشکده حقوق تهران روزگار می‌گذراند.</ref>
'''احمد کسروی''' در حوزه‌های مختلفی هم‌چون تاریخ، زبان‌شناسی، ادبیات، [[علوم دینی]]، روزنامه‌نگاری، وکالت، قضاوت و سیاست فعالیت داشت.<ref name="ReferenceA">[http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120311_l44_kasravi_ahmad.shtml احمد کسروی، تجسم مدرنیته ایرانی با تناقض‌هایش]، بی‌بی‌سی فارسی</ref> وی بنیان‌گذار جنبشی سیاسی-اجتماعی با هدف ساختن یک «هویت ایرانیِ [[سکولار]]» در جامعهٔ ایران، موسوم به جنبش «[[پاک‌دینی]]» بود که در دوره‌ای از [[حکومت پهلوی]] شکل گرفت.<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120313_l44_kasravi_homosexuality.shtml روشن‌فکران و هنجارهای جدید جنسی - ژانت آفاری]، بی‌بی‌سی فارسی</ref>
 
'''احمد کسروی''' در حوزه‌های مختلفی هم‌چون تاریخ، زبان‌شناسی، ادبیات، [[علوم دینی]]، روزنامه‌نگاری، وکالت، قضاوت و سیاست فعالیت داشت.<ref name="ReferenceA">[http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120311_l44_kasravi_ahmad.shtml احمد کسروی، تجسم مدرنیته ایرانی با تناقض‌هایش]، بی‌بی‌سی فارسی</ref> وی بنیان‌گذار جنبشی سیاسی-اجتماعی با هدف ساختن یک «هویت ایرانیِ [[سکولار]]» در جامعهٔ ایران، موسوم به جنبش «[[پاک‌دینی]]» بود که در دوره‌ای از [[حکومت پهلوی]] شکل گرفت.<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120313_l44_kasravi_homosexuality.shtml روشن‌فکران و هنجارهای جدید جنسی - ژانت آفاری]، بی‌بی‌سی فارسی</ref>
 
احمد کسروی خواستار مبارزه با «واپس‌ماندگی فکری و علمی» و روشن‌گری در تمامی وجوه زندگانی بود<ref name="ReferenceB">[http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120313_l44_kasravi_religion_delfani.shtml احمد کسروی؛ از دین‌ستیزی تا دین‌آوری]، بی‌بی‌سی فارسی</ref> وی از آنچه «اوضاع زندگی، خرافه‌گرایی و آداب اجتماعی» [[مردم ایران]] می‌دانست انتقاد داشت؛ موضع‌گیری‌های احمد کسروی در برابر کیش‌های رایج و نهادهای مذهبی و اخلاقی و مسلک‌ها و ارزش‌های سنتی و فرهنگی و تاختن او به باورهای دینی و فرهنگی از [[تشیع]] و [[بهائیت]] گرفته تا شعرهای [[حافظ]] و [[سعدی]]، از جمله مواردی بود که مخالفت‌های بسیاری را علیه او برانگیخت.<ref name="ReferenceA"/>
در ۱۲۸۵ (برابر با [[۱۳۲۴ (قمری)]]) و هم‌زمان با آغاز این جنبش در تبریز کسروی نخستین بار با نام مشروطه برخورد کرد و به گفتهٔ خود از همان آغاز به مشروطه دل بست. در همین هنگام روحانی جوانی در هکماوار به دامادی میرمحسن آقا -قیم خانوادهٔ کسروی- درآمده و میرمحسن هم مسجد نیای کسروی را بدو سپرده بود و کسروی را نیز وادار کرده‌بود که از او درس آموزد؛ ولی کار آن دو به دشمنی کشیده‌بود. گرایش کسروی به مشروطه و مخالفت این روحانی و میرمحسن‌آقا با مشروطه نیز دشمنی ایشان را بیشتر می‌کرد. از این رو کسروی از آموختن از وی دست کشید و در نتیجه قیم خانوادهٔ او هم از کسروی رنجید و برخوردش را با او عوض کرد.
 
در ۱۲۸۷ (برابر با [[۱۳۲۶ (قمری)]]) [[محمدعلی شاه قاجار]] مجلس را به توپ بست. در این هنگام [[حاجی میرزا حسن مجتهد]] با گروهی از هم‌اندیشانش در [[شتربان|دوه‌چی]] [[انجمن اسلامیه]] را پدیدآوردند و کسروی که در این زمان هنوز طلبه بود بینندهٔ این رخدادها بود. پس از آن چهار ماه تبریز دچار درگیری و خون‌ریزی بود که حاصلش برچیده‌شدن اسلامیه بود. کسروی که در این زمان هفده ساله بود به ناچار خانه‌نشین شد و به خواندن کتاب پرداخت. در این زمان بیشتر مردمان هکماوار و همچنین خانوادهٔ کسروی دشمن مشروطه بودند و کسروی که به مشروطه دلبستگی پیدا کرده بود به ناچار دلبستگی خود را پنهان می‌داشت. در این میان رخدادهای تبریز را دنبال می‌کرد تا اینکه تبریز رو به آرامش برداشت و کسروی دوباره به درس‌خواندن پرداخت. پس از دو سال درس خواندن سرانجام وی به درجهٔ روحانیت رسید.
 
در تابستان ۱۲۸۹ ([[۱۳۲۸ (قمری)]]) کسروی به بیماری [[تیفوس]] دچارشد. بر اثر این بیماری کسروی گرفتار یک ناتوانی پیوسته‌ای شد که همواره با او بود. همچنین مبتلا به کمخونی شده و چشم‌هایش کم سو گردید و به بدگواری (سوء هاضمه) دچارشد.
== محاکمه سرپاس مختاری و پزشک احمدی ==
از محاکمات جنجالی و پر سروصدای پس از سوم [[شهریور ماه]] ۱۳۲۰ و کناره‌گیری [[رضاشاه|رضا شاه]] از سلطنت، محاکمات [[رکن‌الدین مختاری|سرپاس مختاری]] و [[احمد احمدی (پزشک)|پزشک احمدی]] و دیگران را باید شمرد. احمد کسروی، [[وکیل تسخیری]] [[پزشک احمدی]] و مختاری بود. وی جریان محاکمه را روزانه، در روزنامه خود پرچم منتشر می‌کرد.<ref>[http://kasravi.info/ketabs/mohakeme%20moxtari/p%20mohakeme%20moxtari.htm دفاعیات احمد کسروی]</ref>
کسروی در پرونده‌های دیگری نیز همچون محاکمه [[تقی ارانی]] ار اعضای [[گروه 53 نفر|گروه ۵۳ نفر]] به عنوان وکیل تسخیری در دادگاه حاضر شد.
 
<blockquote>
==== بخوانند و داوری کنند ====
{{اصلی|شیعی‌گری}}
[[شیعی گری]]، مشهورترین و ستیزه‌گراترین کتاب در مورد مذهب حکمفرمای [[مردم ایرانی]]، ابتدا در سال 1943۱۹۴۳ میلادی منتشر شد و سپس به صورت بازنگری شده با عنوان «بخوانید و داوری کنید»، همچنین «بخوانند و داوری کنند» در 1944۱۹۴۴ میلادی منتشر شد. این کتاب با تفسیر [[محمد امینی]] در سال 2011۲۰۱۱ در [[لس آنجلس]] کالیفرنیا تجدید چاپ شد.<ref>{{پک|Amini|EIr|2012c|ک=ENCYCLOPÆDIA IRANICA|ف=KASRAVI, AḤMAD vii. A BIBLIOGRAPHICAL SURVEY}}</ref>
 
==== سایر کتاب‌ها ====
به نوشته [[یرواند آبراهامیان]]، احمد کسروی در مقالات متعددی در [[آینده (مجله)|آینده]] و در آثار فراوان خود دربارهٔ زبان‌ها، قبایل، مذاهب و نام جای‌های ایران، به مسئله وحدت ملی توجه داشت. او نخستین اثر مهم خود، [[آذری یا زبان باستان آذربایجان]] را متعاقب قیام خیابانی نوشت تا ثابت کند که آذری، زبان اصیل آریایی زادگاه وی را یورش‌های ترکان از بین برده‌است. او نتیجه می‌گرفت که گویش [[ترکی]] فعلی که از خارج تحمیل شده‌است، اکنون باید جای خود را به فارسی، [[زبان رسمی]] کشور بدهد؛<ref>آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، نشر نی، چاپ اول ۱۳۷۷، ص. ۱۱۴</ref> [[کاوه بیات]]<ref>کاوه بیات، ''کسروی و بحران آذربایجان''، فصلنامه گفتگو شماره ۴۸، صفحهٔ ۶۵</ref> به مقاله کسروی در نشریه پرچم<ref>''پرچم''، شماره ۲۶، چهارم اسفند ۱۳۲۰و یازدهم فروردین ۱۳۲۱، مقاله ''احساسات و اغراض مانع از درک حقایق است''</ref> به دیدگاه دیگر او اشاره می‌کند:{{نقل قول|... راجع به زبان هم خودتان بهتر می‌دانید، غریزه فطری و عادت از عواملی است که تغییر آن خیلی مشکل است، وقتی که پدر و مادر و برادر من از طفولیت با من ترکی حرف زده و می‌زنند، چگونه می‌شود من این زبان را دوست نداشته و اظهار نفرت کنم؟... اگر مقصود این بود که برای آسانی کار درس‌ها در سالهای نخست دبستانهای آذربایجان به ترکی باشد ما به آن دخالت نمی‌کردیم زیرا راه حل بحث آن بود که زحمت تدریس با زبانی که از دو زبانی در میانه آذربایجان و دیگر جاهای ایران پدید می‌آید سنجیده شود و به هرحال این اهمیت را که ما به آن دخالت کنیم نداشت؛ ولی همه می‌دانند که موضوع زبان در آذربایجان معنی‌های دیگری را دارد و همیشه مقاصد دیگری در پشت سر این عنوان می‌باشد.}}
 
کسروی در دومین کتاب مهم خود تاریخ پانصد ساله خوزستان می‌کوشید پیامدهای زیانبار و کشمکش‌های قبیله‌ای و مذهبی را در نواحی جنوب غربی نشان دهد. او در اثر یادمانی خود '''''[[تاریخ مشروطه ایران (کتاب)|تاریخ مشروطه ایران]]'''''، ریشه پیشرفت نیافتگی ایران و بیشتر کشورهای خاور را پراکندگی در میان توده‌ها دانست، و گفت چند تیرگی که از دوگانگی‌های قبیله‌ای و زبانی برمی‌خیزد، یکی از بدترین بیماری‌هایی هست که گریبان ایران را گرفته‌است.<ref>آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، نشر نی، چاپ اول ۱۳۷۷</ref>
 
== وضعیت مالی ==
== جستارهای وابسته ==
* [[ترور احمد کسروی]]
* [[شیعی‌گری|شیعی گری]]
* [[بهائی‌گری]]
* [[تاریخ مشروطه ایران (کتاب)|تاریخ مشروطه ایران]]
* [[بخوانید و به کار بندید]]
* [[خراباتی‌گری|خراباتی گری]]
* [[باهماد آزادگان]]
* [[کتاب سوزان باهماد آزادگان]]
 
== پانویس ==
{{پانویس|۲|اندازه=ریز}}
 
== منابع ==
* احمد کسروی، زندگانی من (۱۳۴۸)
* زندگانی من با «ده سال در عدلیه» و «چرا از عدلیه بیرون آمدم»، احمد کسروی، چاپ باهماد آزادگان و [[شرکت سهامی]] چاپاک، ۱۳۲۳
* ''کاروند کسروی''، مجموعه ۷۸ رساله و گفتار از احمد کسروی، به‌کوشش [[یحیی ذکا]]، ۱۳۵۲ [[شرکت سهامی کتاب‌های جیبی]]
{{پایان چپ‌چین}}
 
== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌گفتاورد}}
{{ویکی‌انبار-رده|Ahmad Kasravi}}
 
== پیوند به بیرون ==
* [http://www.bbc.co.uk/persian/worldnews/story/2006/07/060720_mv-constitution-prvn-kasravi.shtml سید احمد کسروی، بی سی سی فارسی]
* [http://www.kasravi.info/ وب‌گاه کسروی]
* صفحه ویژه [[بی‌بی‌سی فارسی]] به مناسبت [http://www.bbc.co.uk/persian/indepth/cluster_kasravi_66th_anniversary.shtml شصت و ششمین سالمرگ احمد کسروی]
* [http://parsianjoman.org/?p=5040 واژه‌نامهٔ زبان پاک کسروی]
* {{یادکرد وب|نویسنده=محمد رهبر-روزنامه‌نگار|کد زبان=fa|تاریخ=۸ اردیبهشت ۱۳۹۸|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-48078046|عنوان=کتاب‌های صد سال اخیر ایران؛ تاریخ مشروطه کسروی، حسرت یک انقلاب از دست‌رفته}}
*{{یادکرد وب|نویسنده=یاسر میردامادی-پژوهشگر دینی|کد زبان=fa|تاریخ=۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۸|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|نشانی=http://www.bbc.com/persian/blog-viewpoints-48174723|عنوان=کتاب‌های صد سال اخیر ایران؛ تجدد و تدین در آثار مکتوب پرنفوذ}}
 
{{احمد کسروی}}