تفاوت میان نسخه‌های «ترکمن‌ها»

توصیف بهتر ترکمن ها
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه متن دارای ویکی‌متن نامتناظر
(توصیف بهتر ترکمن ها)
برچسب‌ها: متن دارای ویکی‌متن نامتناظر ویرایش‌گر دیداری
|rels = [[مسلمان سنی]]}}
 
'''تُرکْمَن‌ها''' (به ترکمنی:'''Türkmenler'''، '''تورکمنلر''') یکی از [[اقواممردمان ترک|ملت های ترک‌تبار]] [[آسیای میانه]] هستند که عمدتاً در [[ترکمنستان]]، شمال غرب افغانستان و [[ترکمن‌های ایران|شمال‌شرق ایران]] سکونت دارند. آن‌ها به [[زبان ترکمنی]] از [[زبان‌های ترک‌تبار]] شاخه اغوز غربی سخن می‌گویند و بیشتر آنان مسلمان سنی هستند. ترکمن‌ها تا حمله مغول شهرنشین بودند و بعد از آن تا اوایل قرن بیستم عمدتاً [[کوچ‌نشین]] بودند اما پس از آن به مرور ده‌نشین و شهرنشین شدند.
 
ترکمن‌ها شاخه‌ای از ترکان [[آسیای میانه]] معروف به [[اغوز|اُغوز]] یا غُز هستند که از عهد قدیم در صحراهای وسیع بخش سفلای [[رود سیحون]] و بین [[دریای آرال]] به زندگی کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراندند. تا حدود قرن هفتم میلادی ترکمن‌ها جزئی از قوم بزرگ [[مردمان ترک|ترک]] بودند. در این سال‌ها به دنبال اضمحلال [[گوک‌ترک‌ها|امپراطوری گؤک تؤرک‌ها]]،<ref>[http://books.google.com/books?id=qA5LnP1pZacC&pg=PA545&dq=celestial+turks&lr= Peoples of Western Asia By Marshall Cavendish Corporation]</ref> گروهی از ترک‌ها که اغوز نامیده می‌شدند، از آنان جدا شده از ناحیهٔ ارخون به طرف آرال و [[سیردریا]] کوچ کردند.<ref>''سیری در تاریخ سیاسی اجتماعی ترکمنها''، امین‌الله گلی، نشر علم، ۱۳۶۶</ref>
بیشتر ترکمن‌ها در ترکمنستان سکونت دارند. جمعیت ترکمنستان در سال ۲۰۱۴ حدود ۵ میلیون و ۱۱۷ هزار نفر بوده که ۸۵ درصد آن‌ها از قوم ترکمن هستند.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html#People TURKMENISTAN- People] CIA World Factbook</ref>
 
حدود ۲ درصد جمعیت ایران ترکمن هستند که معادل نزدیک به یک و نیم۵ میلیون نفر است. ترکمن‌های ایران بیشتر در جنوب شرقی [[دریای خزر]] و در [[ترکمن‌صحرا]] و اطراف رودخانه [[اترک]] و[[گرگان‌رود]] سکونت دارند. از لحاظ استانی، سکونتگاه‌های ایشان در استان‌های [[استان گلستان|گلستان]] (بیشتر بخش شمالی استان)، [[خراسان رضوی]] (روستاهایی در نوار مرزی شمال استان و [[تربت جام]]) و [[خراسان شمالی]] (منطقهٔ راز و جرگلان شهرستان بجنورد) پراکنده است. از شهرهای مهم ترکمنان در ایران می‌توان [[بندر ترکمن]]، [[گنبد کاووس|گنبد قابوس]]، [[کلاله]]، [[آق قلا]]، [[گمیشان]]، [[مراوه‌تپه]] و [[اینچه‌برون]] را نام برد.
 
در افغانستان نیز حدود ۳ درصد جمعیت یعنی حدود ۹۵۰۸ هزارمیلیون ترکمن هستند. ترکمن‌های افغانستان بیشتر در شمال این کشور به ویژه نوار مرزی دو ولایت [[ولایت فاریاب|فاریاب]] و [[ولایت جوزجان|جوزجان]] و بلخ با ترکمنستان زندگی می‌کنند.
 
== تاریخ مختصر ==
نام ترکمن از قرن پنجم هجری (یازدهم میلادی) نخست به شکل جمع فارسی «ترکمانان» توسط نویسندگان ایرانی مانند [[گردیزی]] و [[ابوالفضل بیهقی]] استعمال شده و به همان معنی اغوز در [[ترکی]] و غز در [[عربی]] و [[فارسی]] به کار رفته‌است.
 
غزان نخست در [[مغولستانآسیای داخلی]] (در شمال [[چین]] و جنوب [[جمهوری مغولستان]]) واقع است (ترکستان)مرکزی سکونت داشتند و در کتیبه‌های اورخون متعلق به قرن هشتم میلادی، ذکر ایشان در مغولستانآسیای میانه رفته‌است. اغزان مزبور را ترکترکمن محسوب داشته‌اند نه ترکمان. ترکمانان، را فقط در جانب مغرب یاد کرده‌اند. نخست با تلفظ «تو کو مونگ در دانشنامهٔ چینی سدهٔ هشتم میلادی (تونگ تین فصل ۱۹۳). به قول تونگ تین، واژهٔ توکومنگ نام دیگری است که به کشور سوک تاک یعنی کشور [[الانان|آلانان]] اطلاق شده و اینان در آغاز تاریخ میلادی در مشرق تا مسیر سفلای [[سیردریا]] مستقر بودند و آنجا در قرن چهارم ه‍. ق. (دهم میلادی) مقر اصلی اغزان بود. در کتب جغرافیایی عرب، ترکمان (الترکمان یا الترکمانیون) فقط توسط مقدسی در شرح چند شهر واقع در شمال و شمال غربی «اربیجاب» یا «[[سیرام]]» -که موقعیت آن درست معلوم نیست- آمده در باب اصل واژهٔ ترکمان در قرن پنجم به درستی معلوم نیست که آن راولی با این حال ، ترکمان لفظ عربی ترکمن است و فقط کشور های عربی از ترکیباین فارسینام «ترکاستفاده مانند»می گرفته‌باشند.کنند و ترکمن های کشور های عربی به خود ترکمن می گویند نه ترکمان
 
در گذشته ترکمن نام عمومی بسیاری از اقوام ترک‌تبار به ویژه اقوام اغوز مسلمان کوچ‌نشین بود و نه صرفاً قومی که امروزه ترکمن نامیده می‌شود و شامل طوایفی است که در شرق دریای خزر از رود جیحون تا شمال خراسان و رود گرگان سکونت داشته‌اند. هم‌اکنون نیز گروه‌هایی در عراق و سوریه به ترکمن معروفند که ارتباط قومی و تاریخی با قوم ترکمن ساکن ترکمنستان و مناطق اطراف دارند. برخی از این اقوام اغوز موفق به تشکیل دولت‌های های بزرگی در ایران دورهٔ اسلامیجهان شدند مانند:
[[پرونده:Gorgan-e-Difar.svg|200px|بندانگشتی|چپ| '''[[دیوار گرگان]]''' نام دیواری در جنوب‌شرقی [[دریای خزر]] است که پیش از آمدن ترکمن‌ها به منطقه، برای جلوگیری از ورود صحرانوردان آسیای میانه ساخته شده‌بود.]]
در گذشته ترکمن نام عمومی بسیاری از اقوام ترک‌تبار به ویژه اقوام اغوز مسلمان کوچ‌نشین بود و نه صرفاً قومی که امروزه ترکمن نامیده می‌شود و شامل طوایفی است که در شرق دریای خزر از رود جیحون تا شمال خراسان و رود گرگان سکونت داشته‌اند. هم‌اکنون نیز گروه‌هایی در عراق و سوریه به ترکمن معروفند که ارتباط قومی و تاریخی با قوم ترکمن ساکن ترکمنستان و مناطق اطراف دارند. برخی از این اقوام اغوز موفق به تشکیل دولت‌های بزرگی در ایران دورهٔ اسلامی شدند مانند:
* [[سلجوقیان]] (۴۲۹ ه‍. ق. – اواخر قرن ششم)<ref>Seljuq. (2009). Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref>
* [[قره قویونلو]] (۷۸۰ – ۷۴۸ ه‍.ق.)
* [[آق قویونلو]] (۷۸۰ – ۹۸۰ ه‍.ق.)
* [[قاجار]]یه<ref>Qājār Dynasty. (2009). Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref>
*[[افشاریان|افشاریه]]
*[[غزنویان]]
*[[صفویان]]
*[[خوارزمشاهیان]]
*[[امپراتوری عثمانی|عثمانی]]
*[[سلطنت مملوک (مصر)|مملوکیان مصر]]
*[[مملوکیان عراق]]
*[[مملوکیان شام]]
*[[عادل‌شاهیان|سلسله عادلیان]]
*[[امپراتوری گورکانی هند|گورکانیان]]
*و بسیاری دیگر
 
== موسیقی ترکمنی ==
۱۷

ویرایش