تفاوت میان نسخه‌های «بومین خان»

۶ بایت اضافه‌شده ،  ۲ سال پیش
جز
←‏top: اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با ویرایشگر خودکار فارسی
جز (←‏top: اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با ویرایشگر خودکار فارسی)
جز (←‏top: اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با ویرایشگر خودکار فارسی)
'''بومین خان''' ([[ترکی قدیم]]: [[File:Old Turkic letter N1.svg|10px]][[File:Old Turkic letter G1.svg|10px]][[File:Old Turkic letter Q.svg|10px]] [[File:Old Turkic letter N1.svg|10px]][[File:Old Turkic letter M.svg|10px]][[File:Old Turkic letter O.svg|10px]][[File:Old Turkic letter B1.svg|10px]]<!--{{Unicode|&#x10C23;}}{{Unicode|&#x10C0D;}}{{Unicode|&#x10C34;}}{{Unicode|&#x10C23;}}{{Unicode|&#x10C22;}}{{Unicode|&#x10C06;}}{{Unicode|&#x10C09;}},--->, Bumïn qaγan,<ref name="Kultegin">[http://irq.kaznpu.kz/?lang=e&mod=1&tid=1&oid=15&m=1 Kultegin’s Memorial Complex, TÜRIK BITIG]</ref> a.k.a. Bumın Kagan) یا '''ایلیق قاآن ''' ([[انگلیسی]]: Illig Qaghan، [[چینی]]: 伊利可汗، [[پینیین]]: yīlì kěhàn، [[آذربایجانی]]: i-li k'o-han, درگذشت: ۵۵۲ میلادی) بنیان‌گذار و نخستین خان [[خاقانات ترک]] بود. بومیان خان عنوان «ایلخان» داشت. این عنوان پس از سرکوبی دولت [[روران (قوم)|روران‌ها]] یا [[ژوژوان]]ها به وی داده شد.<ref>رضا، ص ۴۳</ref>
 
چین در حدود سدهٔ ششم میلادی، از چهار دولت متخاصم تشکیل شده بود. در آستانهٔ سال [[۵۴۵ (میلادی)|۵۴۵ میلادی]] دامنهٔ آتش جنگ‌ها در سرزمینهایسرزمین‌های شمالی چین بالا گرفت. ضعف دولت چینی سبب شد که اقوام کوچ‌نشین ژوژان و [[توگون]] نیرومند شوند. امپراتوری [[وی شرقی]] با فرمانروای ژوژوان و شاه [[توگون]] اتحادی منعقد کرد و به امپراتوری [[وی غربی]] حمله کرد. امپراتوری وی غربی نیز کوشید تا در پیکار با دشمنان، از قبیله‌های کوچ‌نشین ترک یا تورکیوت بهره جوید. بومین، خان بزرگ ترک با امپراتور [[وی غربی]] پیمان اتحاد بست و بر این عقیده بود که این اتحاد ترک‌ها را از یوغ اسارت ژاژان‌ها خواهد رهانید. بدین روال ترکان در سال [[۵۴۵ (میلادی)|۵۴۵ میلادی]] به آهستگی و با احتیاط به عرصهٔ سیاست جهانی گام نهادند. پس از چندی بومین خان از [[آن هوای]] فرمانروای ژوژان‌ها خواست که دخترش را به همسری او بدهد ولی با پاسخ منفی او روبرو شد. بومین خان در سال [[۵۵۱ (میلادی)|۵۵۱ میلادی]] توانست با دختر امپراتور [[وی غربی]] ازدواج کند و از این رهگذر اعتبارش در نزد کوچ‌نشینان فزونی گرفت و موقعیتش استحکام بسیار پذیرفت.<ref>رضا، ص ۴۸</ref>
 
بومین خان در زمستان سال [[۵۵۲ (میلادی)|۵۵۲ میلادی]] ناگهان بر ژوژوان‌ها حمله برد و آنان را درهم شکست [[آن هوان]] فرمانروای ژوژان، پس از این شکست دست به خودکشی زد. او اندکی پس از پیروزی در همان سال [[۵۵۲ (میلادی)|۵۵۲ میلادی]] درگذشت.<ref name="رضا، ص ۴۹">رضا، ص ۴۹</ref>
 
دولتی که بومین خان تشکیل داد به نام [[خاقانات ترک]] معروف شد و در اثر اتحادی دولتی بین قبایل [[آسیای میانه]]، در سال [[۵۵۲ (میلادی)|۵۵۲ میلادی]]، در کشور [[آلتای]] بوجودبه وجود آمد. خاقانات ترک در تاریخ [[آسیای میانه]] نقش مهمی ایفا نمود.<ref>تاجیکان، ص ۳۳۴</ref> پس از مرگ بومین پسرش [[قراایسیق خان]] فرمانروای ترکان شد.<ref name="رضا، ص ۴۹" />
 
== پانویس ==
۱۳۳٬۲۴۲

ویرایش