تفاوت میان نسخه‌های «سیستان»

۵٬۵۰۶ بایت اضافه‌شده ،  ۲ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
برچسب: متن دارای ویکی‌متن نامتناظر
برچسب: متن دارای ویکی‌متن نامتناظر
| iso_code =
| blank_name = بزرگترین شهرها
| blank_info = [[زابل]]{{سخ}}[[زرنج]]{{سخ}}[[هامون]]{{سخ}}[[زهک]]{{سخ}}[[هیرمند]]{{سخ}} {{سخ}}[[نیمروز]]{{سخ}}[[نهبندان]]{{سخ}}[[ده دراز]]{{سخ}}<ref name="nimroz.gov.af">http://nimroz.gov.af/fa/page/2665/historical-background</ref><ref name="sk-nehbandan.ir">http://www.sk-nehbandan.ir/Index.aspx?page_=form&lang=1&sub=3&tempname=NahbandanMain&PageID=483</ref><ref name="sbportal.ir">https://www.sbportal.ir/fa/news/5486/جغرافیای-استان</ref>
 
<!-- demographics (section 1) -->
[[پرونده:قلعه رستم سیستان.JPG|جایگزین=|بندانگشتی|250x250پیکسل|سیستان]]
[[پرونده:zabol1.jpg|بندانگشتی|250px|مجسمه [[یعقوب لیث صفاری]] در ورودی شهر [[زابل]]]]
'''سیستان''' (همچنین '''ساستان، ساکستان، سکستان، نیمروز، سجستان، درنگیانا، درنگستان، زرنگ، زرنگه، زرنج، زرکه، زرنکه، صیرئینکش، زاول، زابل، زاولستان، زابلستان''') در پایان سال ۱۹۰۵ میلادی یا ۱۲۸۴ شمسی با هیئت اعزامی به رهبری مک ماهون و نقشه‌برداری آقای تیت صاحب منصب نقشه‌برداری که جزو هیئت اعزامی بود با همکاران خود اراضی ایالت سیستان و زمین‌های اطراف آن را نقشه‌برداری که جمعاً قریب 1000 میل مربع مساحی شد. وسعت اراضی ایالت سیستان امروزه ۷۰۰۶ میل مربع که ۲۸۴۷ میل مربع در قسمت ایران و ۴۱۵۹ میل مربع در قسمت افغانستان می‌باشد .(منبع: کتاب: جغرافیای تاریخی سیستان یا سفر با سفرنامه‌ها صفحه ۳۶۹، ترجمه و تدوین: آقای دکتر حسن احمدی. مقاله آقای مک ماهون)، دارای آب فراوان و خاک [[آبرفتی]] و از مناطق بسیار حاصلخیز [[ایران]] است. فاصله آن با شهر [[زاهدان]] مرکز [[استان سیستان و بلوچستان]] ۲۰۵ کیلومتر است که شمالی‌ترین شهر این استان و شرقی‌ترین شهر ایران است و در گذشته از آبادترین مناطق ایران و یکی از مراکز تمدنی بوده‌است. سیستان به شهربهشت گردباستان خاک‌هاشناسان معروف است<ref<[http://www.noormags./view/fa/articlepage/417936.<ref>[http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/141617 ویرانه‌های باستانی سیستان: علل ویرانی سیستان]</ref> در دوره‌های اخیر به علت خشکسالی‌های پی‌درپی حجم آب بسیار پایین آمده و دریاچه هامون کاملاً خشک شده‌است.{{مدرک}}
<ref name="mehrnews.com">https://www.mehrnews.com/news/4583361/بهشت-باستان-شناسان-آماده-پذیرایی-از-گردشگران-است</ref>در دوره‌های اخیر به علت خشکسالی‌های پی‌درپی حجم آب بسیار پایین آمده و دریاچه هامون کاملاً خشک شده‌است.{{مدرک}}
 
جمعیت سکاها بسیار زیاد است بطوری که در تمام این کره ی خاکی پراکنده شده اند که سیستانی ها هم سکا هستند و کل جمعیت سکا ها حدود 250 میلیون نفر هستند.
 
== مناطق سیستان ==
گونه عربی تنها در میان طایفه شیخ (از طوایف سیستانی) دیده می‌شود و غالباً برای ایجاد ارتباط میان اعضای خانواده در حضور مهمان بیگانه به کار برده می‌شود و حالت خصوصی دارد. این‌گونه از لغات عربی بیشتری بهره می‌جوید.<ref>عمرانی، همان، ص ۷۸۸ و نیز عمرانی، غلامرضا. گویش سیستان، حوزه مرکزی شهر زابل. ج ۱، تهران: هنر رسانه اردیبهشت، ۱۳۸۷، ص ۳۳۰ تا ۳۴۶.</ref>
 
== دین سیستانیان در طول تاریخ ==
 
با توجه به آنچه در تاریخ آمده است گرشاسب، بناکننده سیستان و اولین حاکم آن خداپرست بود و این آیین تا زمان فرامرز بن رستم ادامه داشت<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=مولف |نام۱=مجهول |عنوان=تاریخ سیستان |صفحه=52 |ویرایش= ملک الشعرای بهار}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=مولف |نام۱=مجهول |عنوان=تاریخ سیستان |صفحه=73 |ویرایش=تحقیق ملک الشعرای بهار}}</ref>
در زمان آفرین از جانشینان وی نیز که دین مجوسی رواج یافته بود، وی مردم را از آن بازمی داشت و بر شریعت داوود تحریض می‌کرد. آمده است که پس از پیکار رستم و اسفندیار بود که زرتشت دین مزدیسنان را آورد؛ اما رستم آن را نپذیرفت. خداپرستان بامداد و شبانگاه نماز می‌خواندند؛ پیش از آغاز شغل دنیایی خود، چه اندک و چه بسیار نماز می‌گزاردند و سپس بدان شغل می‌پرداختند؛ زنا، لواط، دزدی و خون ناحق ریختن در بین آنان حرام بود؛ مردار نمی‌خوردند و تنها آنچه ذبح شده بود برایشان حلال بود؛ صدقه بسیار می‌دادند؛ همیشه میزبان بوده، مهمان را نیکو می‌داشتند و دختر، خواهر و مادر را به زنی اختیار نمی‌کردند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=مجهول |نام۱=مولف |عنوان=تاریخ سیستان |صفحه=73 |ویرایش=تحقیق ملک الشعرای بهار}}</ref> گفته می‌شود در زمان کیخسرو، وی به آیین زردشتی گروید.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سیستانی |نام۱=ملک شاه حسین |عنوان=احیاء الملوک |تاریخ=۱۳۴۴ |ناشر=بنگاه ترجمه و نشر کتاب |مکان=تهران |صفحه=5 |ویرایش=به اهتمام منوچهر ستوده}}</ref>
 
به لحاظ مذهبی این منطقه نزد زردشتیان جایگاه ویژه‌ای دارد. آنها معتقدند سیستان یازدهمین سرزمین نیک است که توسط اهورامزدا آفریده شده است. با توجه به کتب زردشتی این منطقه نه تنها محل تولد خاندان کیان بلکه محل ظهور سه موعود زردشتی است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=یغمایی |نام۱=اقبال |عنوان=بلوچستان و سیستان |تاریخ=1355 |ناشر=وزارت فرهنگ و هنر |مکان=تهران |صفحه=90}}</ref>
به همین علت آنها برای دریاچه‌های هامون و هیرمند ارزش ویژه‌ای قائل هستند. در وندیداد آمده است که موعودهای زردشتی از کنار دریاچه کیانسیه (هامون) ظهور خواهند کرد. بنا به تفصیلی که در کتب پهلوی مندرج است ایزد نریوسنگ نطفه پیغمبر (موعودهای زرتشت) را به فرشته آب یعنی ناهید سپرد تا نگهداری کند و مادران آنها با نوشیدن آب این دریاچه فرزندان خود را به دنیا خواهند آورد. موعود اول، هوشیدر است که سی سال مانده به پایان سده دهم از هزاره زرتشت از دوشیزه‌ای به نام نامیگ پد؛ دومین موعود هوشیدر ماه، سی سال مانده به پایان هزاره هوشیدر از دوشیزه‌ای دیگر به نام وه پد و سومین موعود مزدیسینی سوشیانث، سی سال مانده به پایان دهمین سده از هزاره هوشیدر ماه از دوشیزه‌ای پانزده ساله به نام گواگ پد که همگی از نسل زرتشت هستند متولد می‌شوند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=مشکور |نام۱=محمدجواد |عنوان=جغرافیای جهان باستان |تاریخ=1371 |ناشر=دنیای کتاب |مکان=تهران |صفحات=653-658}}</ref>
در دوره هخامنشان، اشکانیان و ساسانیان سیستان بسیار آباد بوده و یکی از مهمترین مراکز عمده دین زردشتی محسوب می‌شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=یغمایی |نام۱=اقبال |عنوان=بلوچستان و سیستان |تاریخ=1355 |ناشر=وزارت فرهنگ و هنر |صفحه=91}}</ref>
همچنین در بیان علت نبرد رستم و اسفندیار چنین آمده است که چون زرتشت دین مزدیسنان را آورد با نپذیرفتن این آیین توسط رستم، بین این دو جنگ واقع شد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=مولف |نام۱=مجهول |عنوان=تاریخ سیستان |مکان=تهران |صفحات=73-74 |ویرایش=ملک الشعرای بهار}}</ref>
همچنین در عصر ساسانیان، سیستان به عنوان یکی از مراکز مسیحیان نسطوری معرفی گردیده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=یغمایی |نام۱=اقبال |عنوان=بلوچستان و سیستان |تاریخ=1355 |ناشر=وزارت فرهنگ و هنر |مکان=تهران |صفحه=91}}</ref>
== شناسه ==
 
مردم سیستانی از نژاد [[آریایی]] و زبانشان [[فارسی]] با [[گویش سیستانی]] (زاولی) می‌باشد.<ref name="استانداری سیستان و بلوچستان">https://www.sbportal.ir/fa/cities/nimrooz/جغرافیای-استان</ref><ref name="sb.isna.ir">http://sb.isna.ir/default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=25679</ref>
راولینسون به لحاظ نژادی، سیستانی‌ها را همراه با جمشیدی‌های هرات، نمونه خالص نژاد آریایی می‌داند؛ <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=مشکور |نام۱=محمدجواد |عنوان=جغرافیای جهان باستان |تاریخ=1371 |ناشر=دنیای کتاب |مکان=تهران |صفحه=ص۶۵۱}}</ref> <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=بارتلد |نام۱=ویلهلم |عنوان=جغرافیایی تاریخی ایران |تاریخ=۱۳۷۷ |ناشر=بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار |مکان=تهران |صفحه=ص۸۲ |ترجمه= همایون صنعتی زاده}}</ref> هر چند آریایی‌ها در آستانه ورود، درگیری‌هایی با بومیان اصیل ایرانی داشتند <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=نفیسی |نام۱=سعید |عنوان=تاریخ اجتماعی ایران در دوران پیش از تاریخ و آغاز تاریخ |تاریخ=۱۳۸۴ |ناشر=اساطیر |مکان=تهران |صفحات=ص۵۷-۶۶۲ |ویرایش=هبه اهتمام عبدالکریم جربزه دار}}</ref> که البته بعدها با هم اختلاط پیدا کردند. از این رو نمی‌توان از نژاد یکدست صحبت به میان آورد.
 
زبان‌هایی که مردم سیستان بدان صحبت می‌کردند لهجه‌های میانه ایرانی چون پهلوی اشکانی، پارسی میانه یا پهلوی ساسانی بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=افشار |نام۱=ایرج |عنوان=سیمای ایران |صفحه=302}}</ref>
۲۱۵

ویرایش