استان سیستان و بلوچستان: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
جز (رفع خطاهای ظاهری)
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش‌گر دیداری متن دارای ویکی‌متن نامتناظر
}}
 
'''استان سیستان و بلوچستان''' پس از [[استان کرمان]] به عنوان دومین استان پهناور کشور در جنوب شرقی [[ایران]] واقع است. این استان با حدود ۱۸۰٬۷۲۶ کیلومتر مربع وسعت کمابیش اندازه کشور [[سوریه]] بزرگی دارد و بیش از ۱۱ درصد وسعت ایران را دربرمی‌گیرد. [[سیستان]] شامل [[زاهدان]]، [[زابل]] و [[هامون]] و [[هیرمند]] و [[نیمروز]] و [[زهک]] است که البته بخش بزرگ سیستان قدیم در [[افغانستان]] بوده که هم‌اکنون جز خاک افغانستان می‌باشد دو شهرستان زاهدان خاش و میرجاوه نیز جزو مناطق سرحد میباشند و بلوچستان امروزی (مکران) دربرگیرنده بقیه شهرها از [[ایرانشهر]] تا [[چابهار]] می‌باشد،البته بخش بزرگی از سیستان و بلوچستان بر اساس قرارداد گلدسمید از [[ایران]] جدا شد و تا مدت‌ها به نام بلوچستان انگلیس شناخته می‌شد،ولی در حال حاضر تحت عنوان ایالت بلوچستان بخشی از [[پاکستان]] است.
 
سیستان به مردم منطقه ای([[سکاها]]) گفته می‌شد که در اطراف رود هیرمند ساکن بودند و بخشی از سیستان در افغانستان امروزی است که قبلا جزو ایران بوده‌است(ادامه رود هیرمند و بخش اعظم ان در افغانستان است) و بخشی دیگر در شهرستان های زاهدان و زابل .
 
بلوچ‌ها (مکاها)قومی دیگر بودند با فرهنگ متفاوت از سکاها در مکران ساکن بودند. که بعدها به دلایلمکران نامعلوم به بلوچستان تغییر نام یافت.
سیستان و بلوچستان ۱۱۰۰ کیلومتر مرز با کشورهای [[پاکستان]] و [[افغانستان]] و ۳۰۰ کیلومتر مرز آبی با [[دریای عمان]] دارد و تنها استان [[ایران]] است که با [[پاکستان]] مرز مشترک دارد و همچنین به دلیل قرار گرفتن در موقعیت راهبردی و ترانزیتی از اهمیت فراوانی برخوردار است <ref>کتاب توانمندی‌های تولیدی-صادراتی استان سیستان و بلوچستان، وزارت بازرگانی. (ص ۱۰)</ref>
 
مردم استان سیستان و بلوچستان از قومیتهای سیستانیزابلی و بلوچ می‌باشد که سیستانیزابلی ها به زبان [[زبان فارسی]] با لحجه سیستانی حرف می زنند و پیرو دین [[اسلام]] با مذهب[[تشیع]] می‌باشند و [[بلوچ ها]] به [[گویش بلوچی]] صحبت می‌کنند و پیرو اسلام و مذهب تسنن می‌باشند. این استان بیشتر آب و هوای گرم و خشک دارد اما در عین حال از تنوع آب و هوایی و اقلیمی ویژه‌ای برخوردار است و مناطق کوهستانی، جنگلی و باتلاقی نیز در این استان پهناور به چشم می‌خورد.<ref>راهنمای سرمایه‌گذاری استان سیستان و بلوچستان (صص ۲۳ تا ۲۵)</ref>
 
[[زاهدان]] مرکز این استان که در محدوده سیستان است از طریق راه‌آهن با [[میرجاوه]] و [[پاکستان]] ارتباط دارد و از سوی [[کرمان]] هم به [[راه‌آهن سراسری ایران]] متصل است.<ref>کتاب توانمندی‌های تولیدی-صادراتی استان سیستان و بلوچستان، وزارت بازرگانی. (ص ۱۳)</ref>
 
استان سیستان و بلوچستان با داشتن موقعیت راهبردی بازرگانی و ترانزیتی و دارا بودن کشاورزی و باغبانی (به ویژه میوه‌های استوایی و گرمسیری) و همچنین جاذبه‌های فراوان تاریخی و طبیعی و نیز صنعت در حال رشد از توانایی و ظرفیت فوق‌العاده‌ای برای توسعه و آبادانی برخوردار است<ref>کتاب توانمندی‌های تولیدی-صادراتی استان سیستان و بلوچستان، وزارت بازرگانی. (ص ۱۸)</ref>
== پیشینه ==
=== دلیل نامگذاری سیستان ===
سیستان که صورت تغییر یافته سجستان یا سکستان است به معنای سرزمین قوم [[سکاها|سکا]] است . قوم سکا حدود 2500 سال ق. م. به نواحی حاشیه رودخانه هیرمند آمدند. بعداز هجوم سکاها به این منطقه نام قبلی زرنج یا زرنگ به سکستان تغییر یافت.
 
. محلی که امروز زابل نامیده می‌‌شود. در گذشته زمین هایی با تپه‌هایی از ماسه‌های روان و رسوبات دریایی بوده که قسمتی ازآن در مسیر رودخانه هیرمند قرار داشته است. با کم شدن آب رودخانه بر وسعت خشکی‌های اطراف آن افزوده شد و با اتصال دو آبادی اولیه به نامهای ناصر آباد و یا شهر ناصری و حسین آباد، آبادی بزرگی تشکیل می گردد که در سال ۱۳۱۴ خورشیدی بر طبق مصوبه هیات وزیران، آن آبادی را زابل نامیدند و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی نیز به مرکز سیستان تبدیل شد. <ref>{{یادکرد وب|عنوان=معرفی شهرستان زابل|نشانی=https://www.sbportal.ir/fa/cities/zabol|وبگاه=استانداری سیستان و بلوچستان|بازبینی=2019-07-08|کد زبان=fa|نام=استانداری سیستان و|نام خانوادگی=بلوچستان}}</ref>
 
<big>'''دلیل نام‌گذاری بلوچ و بلوچستان'''</big>
 
نخستین ظهور بلوچان در آثار تاریخی در کتاب [[حدودالعالم]] و نیز در [[مقدسی]] با نام بلوص است .در کتاب‌های جغرافیائی وشاهنامه از این قوم (همراه با طایفه کوچ - یا قفص) در حدود [[کرمان]] یاد وکرانه خزریاد می‌شود. پس از آن بر اثر عوامل تاریخی این قوم به کناره‌های [[دریای عمان]] رسیده و در همان‌جا [[اقامت (محل اقامت)|اقامت]] کردند. در مورد قوم بلوچ بعضی از محققین معتقدند که آن‌ها یکی از شاخ نسل آریا هستند که متعلق به ایران می‌باشند سرهنگ دیمز در نوشته خود The Baloch Race بلوچها را ایرانی النسل می‌داند. در کتاب (ایتهنوگرافی آف افغانستان) دکتر بیلو لفظ بلوچ را از دو لفظ سانسکریتی «بل» و «اوچا» می‌داند که معنی آن (زورآور یا طاقتور) می‌باشد که به گذشت وقت تبدیل به بلوچ شده و بلوچ‌ها را به راجپوت‌ها منسلک می‌کند. آقای سرایچ رالنسن(rawlinson)در کتاب خود بنام «پادشاهی قدیم» در مورد بلوچ این نظر را دارد. «لفظ بلوچ از بالوس یا بلوص ایجاد شده که لقب پادشاه بابل بوده». در مکران از زمان‌های قدیم سه قوم چادرنشین سکنی داشته‌اند یکی همان طایفه بلوچ است که تازیان به آن‌ها «بلوص» گفته‌اند و هنوز در این ناحیه سکنی دارند و سپس در سده‌های اخیر اخیر مکران را بلوچستان نام گذاشتند . در کتیبه‌‌های مختلف از واژه رخج برای قوم بلوچ استفاده شده‌است.
 
یک نظریه وجود دارد و آن این است که ریشه بلوچ از بل و بعل خدای اکدی و بابلی است و دستاویز او هم شکل یونانی شده آن بلوس است که بسیار مانند عربی شده آن بلوص یا بلوش است. بل همان پهل فارسی است واوچ دراوستا از (uz)آمده و معنی بلند را دارد. پس بلوچ پهلوان برزو بلند و بلند را نامند شاید این نام را جتان که بسی پیش از بلوچان شاید در زمان ساسانیان یا از آن هم پیشتر به مکران و کرمان و تا فارس و خوزستان راه یافته بودند به آنان داده‌اند و چون با بلوچ‌های بالا بلند تر و نیرومندتر از خود روبرو شدند و زبون آنان گشتند آنان را پهلوانان بالا بلند خواندند. علاوه بر این ما به نام بلوچ هنگامی برمی‌خوریم که آنان را در همسایگی جتان و کوچان می‌یابیم . ساده‌ترین معنی بلوچ همان است که خودشان می‌گویند آن را سرهم شده دو واژه می‌دانند یکی «بر» به معنی بر، بیرون، دشت و دیگری « لوچ » که معنی آن لخت و عور است نه تنها این معنی با زندگی امروزین بلوچ درست می‌آید بلکه اگر تاریخ را بنگریم برای نخستین بار با نام بلوچ هنگامی برمی‌خوریم که آنان رادر سده چهارم هجری (نهم مسیحی) دردشت جنوبی کرمان دردامان کوهستان بشکرد می‌یابیم آنان دردشت بلوچ و مردمی دیگر در کوهستان کوچ هم آوردان یک دیگر بودند و تاقرن‌ها کوچ و بلوچ به گفته بهار مترادف یکدیگر بودند تا آنکه سرکوبی‌های سلطان محمود و دیگران از یک طرف و نبردهای پیاپی با بلوچ‌ها نام کوچ را از میان برداشت .
 
در سال ۱۳۷۸ خورشیدی ۹۹ درصد شهرهای سیستان و بلوچستان از شبکه لوله‌کشی و آب آشامیدنی سالم بهره‌مند بودند.<ref>[http://www5.irna.ir/View/FullStory/?NewsId=332780&IdZone=41 ایرنا]، کد خبر: ۳۳۲۷۸۰ زمان مخابره: ۱۳/۱۱/۱۳۸۷. بازدید: فوریه ۲۰۰۹.</ref>
 
=== تاریخچه ===
در دوران قاجار استان فعلی و بخش‌هایی از مناطق بلوچ‌نشین در خراسان جنوبی، کرمان و هرمزگان به عنوان ایالت بلوچستان شناخته می‌شد. در سال ١٣٠٧ مناطق بلوچ‌نشین به ۴ بخش در قسمت جنوبی خراسان، کرمان، هرمزگان و استان کنونی سیستان و بلوچستان تقسیم شدند. ده سال بعد از تبدیل واژه ایالت به استان  یعنی در سال ۱۳۲۶ حوزه بلوچستان تحت نام "فرمانداری کل بلوچستان" به مرکزیت زاهدان و ۳ فرمانداری تحت تابعه بود.»«سپس در سال ۱۳۳۶ به استان "بلوچستان و سیستان" تغییر نام می‌یابد. بعد از انقلاب در سال ۱۳۵۸ تغییر نام به "استان سیستان و بلوچستان" رسمیت می‌یابد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=حذف نام بلوچستان از کتاب‌های درسی و سربرگ ادارات {{!}} DW {{!}} 24.10.2016|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA/a-36143705|وبگاه=DW.COM|بازبینی=2019-07-08|کد زبان=fa-IR|نام=Deutsche|نام خانوادگی=Welle (www.dw.com)}}</ref>
 
=== شهرستان‌های استان سیستان و بلوچستان ===
=== لباس محلی قوم بلوچ ===
 
لباس محلی در بلوچستان قدمتی چندین هزار ساله دارد و بر می‌گردد به اقلیم و آب و هوای بلوچستان که حالت گرم و خشک دارد لباسشان را هم از قدیم‌الایام بیشتر برهمین اساس انتخاب کرده‌اند. پوشاک و لباس بلوچی نیز می‌تواند برای بررسی قدمت تاریخی این قوم و [[مطالعات فرهنگی]] و تبارشناسی مورد توجه قرار گیرد. لباس بلوچی، لباسی است که در یک منطقه جغرافیایی از قدیم مورد استفاده مردم بوده‌است. مناطقی چون ناحیه سیستان و بلوچستان ایران، بخش‌هایی از بخش‌هایی از استان کرمان و هرمزگان، کشورهایی چون پاکستان، هندوستان، افغانستان و… از جمله نواحی هستند که مردمان ملبس به این لباس را در آن‌ها مشاهده می‌کنیم. شباهت لباس برخی دیگر از اقوام ایرانی با لباس بلوچ به دلیل ریشه‌های مشترک مردمی، قومی، تبارشناسی، فرهنگی و تاریخی مردم ایران است.این لباس شامل شلوار بزرگ وگشاد وبسیار پرچین (شلوارپارتی) وپیراهنی تا زانواست.
 
قدمت چندین سالهٔ لباس بلوچی سبب شده‌است تا این لباس به بهترین و زیباترین شکل به نسل فعلی [[مردم بلوچ]] برسد به طوریکه این لباس هم‌اکنون توسط اکثر مردم بلوچ پوشیده می‌شود .