تفاوت میان نسخه‌های «فرهنگستان علوم ایران»

بازگردانی به ویرایش 26790642 توسط کاربر:Freshman404 (بازگردان)
(ویرایش)
(بازگردانی به ویرایش 26790642 توسط کاربر:Freshman404 (بازگردان))
برچسب: خنثی‌سازی
|leader_name=[[رضا داوری اردکانی]]
|keypeople=[[سید مصطفی محقق داماد]]
|membership=48۴۷ (اعضای پیوستهوابسته){{سخ}} ۵ (عضو افتخاری){{سخ}}۱۰۱ 105(عضو وابستهپیوسته)
|website=[http://www.ias.ac.ir/index.php?lang=fa Academy of Sciences of Iran website]
}}
'''فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران'''، یکی از چهار [[فرهنگستان|فرهنگستان‌]] جمهوری اسلامی‌های ایران است. فرهنگستان مؤسسه‌ای است با [[شخصیت حقوقی|شخصیت حقوقیِ]] مستقل که به [[نهاد ریاست‌جمهوری ایران|نهاد ریاست‌جمهوری]] وابسته است.<ref name="ias.ac.ir">http://www.ias.ac.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=118&Itemid=222&lang=fa</ref>
 
== تأسیس ==
پیش از انقلاب:
 
فرهنگستان علوم ایران به همت [[فرح پهلوی]] و در زیر چتر '''بنیاد شاهنشاهی فرهنگستان‌های ایران''' که تیر ماه ۱۳۵۳ به تصویب [[مجلس شورای ملی]] و خرداد ۱۳۵۳ به تصویب مجلس سنا رسید، آغاز به کار کرد.
 
;پس از انقلاب اسلامی:۱۳۵۷ ایران
 
در یکصدوسی‌وپنجمینیکصدوسی‌پنجمین جلسهٔ [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]] در تاریخ ۱۵ دیبهمن ۱۳۶۶، به استناد بند چهارِ قانون اهداف و وظایف آن شورا، تأسیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسید. این فرهنگستان فعالیت خود را در سال ۱۳۶۹ رسماً آغاز کرد. فرهنگستان مؤسسه‌ای است با شخصیت حقوقیِ مستقل که به [[نهاد ریاست‌جمهوری ایران]] وابسته است.
 
ریاست این فرهنگستان را از سال ۱۳۷۷، [[رضا داوری اردکانی]] برعهده دارد. در شمارهٔ پنجاه‌ویکِ ''خبرنامهٔ فرهنگستان علوم''، داوری، طی یک یادداشتِ انتقادی، نوشت که دیگر تمایلی به ادامهٔ ریاست فرهنگستان علوم ندارد، اما [[سیدمصطفی محقق داماد]]، به نمایندگی از دیگر اعضای مجمع عمومی فرهنگستان علوم، از داوری درخواست کرد تا در سِمَت خود باقی بماند.<ref>http://www.farsnews.com/printable.php?nn=13930528000484</ref>
پس از تصویب اساسنامه فرهنگستان، 15 استاد برجسته رشته های مختلف کشور به عنوان عضو پیوسته اولیه فرهنگستان علوم برگزیده شدند.
 
این فرهنگستان فعالیت خود را در سال ۱۳۶۹ رسماً آغاز کرد.
 
علی شریعتمداری اولین رئیس فرهنگستان علوم بود که از سال 1369 تا 1377 ریاست فرهنگستان را به عهده داشت.
 
در سال 1377 با رأی اعضای مجمع عمومی فرهنگستان علوم، رضا داوری اردکانی به عنوان رئیس این فرهنگستان به رئیس جمهوری پیشنهاد شد و رئیس جمهوری ایشان را به عنوان رئیس فرهنگستان علوم تعیین و منصوب کرد. ریاست این فرهنگستان از سال 1377 تاکنون برعهده [[رضا داوری اردکانی]] است. در شمارهٔ پنجاه‌ویکِ ''خبرنامهٔ فرهنگستان علوم''، داوری، طی یک یادداشتِ انتقادی، نوشت که دیگر تمایلی به ادامهٔ ریاست فرهنگستان علوم ندارد، اما [[سیدمصطفی محقق داماد]]، به نمایندگی از دیگر اعضای مجمع عمومی فرهنگستان علوم، از داوری درخواست کرد تا در سِمَت خود باقی بماند.<ref>http://www.farsnews.com/printable.php?nn=13930528000484</ref>
 
در دو مراسم تجلیل از رضا داوری اردکانی، سیدمصطفی محقق داماد و محمدرضا عارف، حفظ استقلال علمی فرهنگستان علوم را از نکات برحسته مدیریت داوری اردکانی بر فرهنگستان علوم قلمداد کردند.
 
== اهداف اصلی ==
* نيلکمک به استقلالتوسعهٔ علمیعلوم و فرهنگیفنون در کشور
*کمک به توسعهٔ علوم و فنون در کشور
* تقویت روح [[پژوهش]]
* ارتقای سطح علمی و فرهنگی کشور<ref name="ias.ac.ir"/>
:
*دستيابی به آخرين يافته­ ها و نوآوري ها در عرصه دانش از طريق فعاليت های جمعی و جذب و حمايت و تشويق دانشمندان و محققان برجسته
* اعضای پیوسته فرهنگستان علوم ایران: [[رضا داوری اردکانی]]، [[سید مصطفی محقق داماد]]، [[محمدرضا عارف]]، [[سید محمد بلورچیان]]، [[یوسف ثبوتی]]، [[مهدی گلشنی]]، مهدی بهادری نژاد، عباس شریفی تهرانی، بهمن یزدی صمدی، علیرضا سپاسخواه، [[علی کاوه]]، حسن تاج بخش، محمدرضا اسلامی، پرویز جبه دار مارالانی، مهدی بهزاد، پرویز دوامی، مهدی رجبعلی پور، حسین نمازی، [[غلامحسین ابراهیمی دینانی]]، غلامرضا اعوانی، آیت‌الله محمد ابراهیم جناتی، [[لطف‌الله یارمحمدی]]، سید مهدی الوانی، جعفر توفیقی، نصرالله سفیدبخت، هادی ندیمی، محمدحسین حلیمی، غلامعباس توسلی، احسان اشراقی، سیدحسین صفایی، حسن ظهور، فرامرز رفیع پور، [[سعید سهراب‌پور|سعید سهراب پور]]، محمود یعقوبی، حسن ابراهیم‌زاده، علی درویش زاده، فرید مر، فتح‌اله مضطرزاده، کرامت اله ایزدپناه، حسن احمدی، مرتضی خوشخوی، [[علیرضا کوچکی]]، علی اسلامی، محمدقلی نادعلیان، محمدحسن بزرگمهری فرد، علی رضاخانی و [[محمدرضا مخبر|محمدرضا مخبر دزفولی]].
 
* [[اکبر هاشمی رفسنجانی|آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی]] و محمد ابراهیمی باستانی پاریزی از اعضای افتخاری و علیمحمد کاردان، علی شریعتمداری، ابوالقاسم گرجی، حسین شکویی، داریوش صفوت، سیدحسین میرشمسی، تقی ابتکار، مرتضی سهرابی، رضا نقشینه، بابا مخیر و کریم جوانشیر از دیگر اعضای پیوسته فرهنگستان علوم بوده‌اند که دار فانی را وداع گفته‌اند.
== وظایف ==
* فرهنگستان علوم همچنین دارای اعضای افتخاری، اعضای وابسته و همکاران مدعو است. عضویت اعضای افتخاری همانند اعضای پیوسته مادام العمر است. اعضای وابسته برای یک دوره چهار ساله انتخاب می‌شوند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است. همکاران مدعو نیز برای مدت دو سال انتخاب می‌شوند و انتخاب مجددشان بلامانع است.
 
* كوشش در جهت گسترش مرزهای دانش و تلاش مستمر برای ارتقای سطح دانش و پژوهش در كشور
* بررسی و تحليل وضعيت علمی، فنی، آموزشی و پژوهشی كشور و ارائه پيشنهاد در زمينه بهبود و ارتقای آن به مراجع ذيربط
* اظهارنظر در مسائل و مباحث اساسی علم و پژوهش و فناوری كه از سوی دولت و مراكز علمی و تحقيقاتی به فرهنگستان ارجاع مي شود
* مطالعه تجربيات كشورها در كسب و توسعه علوم و تكنولوژی. همچنين بررسی آخرين يافته های علمی و نحوه استفاده از آنها با توجه به زمينه ها و امكانات موجود در كشور
* تشويق و ترغيب دانشمندان و پژوهشگران به خلق آثار علمی و فرهنگی از طريق حمايت مادی و معنوی ايشان
* ايجاد تسهيلات لازم در جهت مبادله اطلاعات و نتايج تحقيقات و تبادل نظر بين دانشمندان و پژوهشگران
* مبادله متخصصان و پژوهشگران با فرهنگستان های علوم ساير كشورها بويژه كشورهای اسلامی و جهان سوم با واگذاری بورس و استفاده از مسافرت های علمي و فرصت های مطالعاتی از طريق مراجع ذيربط
* بررسی و پيشنهاد ضوابط در خصوص ارتقای سطح علمی سمينارها و كنگره ها و كنفرانس های علمی در سطح ملی و بين المللی و ارزيابی اين گونه مجامع
* برگزاری سمينارها، كنفرانس ها، كنگره ها و سمپوزيوم ها در زمينه جديدترين يافته های علمي، فنی و فرهنگي
* اشاعه اطلاعات و دانسته های علمی از طريق انتشار مجلات و كتب علمي و پژوهشی بالاخص نتايج تحقيقات و يافته های جديد علمی و فرهنگی در سطح كشور و جهان
* اعطای پاداش، جايزه و نشان علمی به دانشمندان و پژوهشگران و مؤسساتی كه خدمات علمی و يا فرهنگی برجسته ای انجام داده اند از طريق مراجع قانونی
* پيشنهاد تخصيص اعتبارات و امكانات تحقيقاتی برای فعاليت های دانشمندان برجسته
* بررسي و تصويب عضويت فرهنگستان در مجامع و سازمان های بين المللی كه وظايف و اهداف متناسب با وظايف و اهداف فرهنگستان دارند، در چهارچوب قوانين و مقررات كشور
 
== ارکان فرهنگستان علوم ==
 
* رئیس جمهور در مقام ریاست عالیه فرهنگستان های کشور
* هیأت امنای فرهنگستان ها (چهار فرهنگستان، یک هیأت امنا دارند که ریاست آن بر عهده معاون اول رئیس جمهوری است. وزاری علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، رؤسای 4 فرهنگستان کشور، و 2 نماینده از هر فرهنگستان به انتخاب رئیس فرهنگستان، ترکیب هیأت امنای فرهنگستان ها را تشکیل می دهند)
* مجمع عمومی فرهنگستان (متشکل از اعضای پیوسته؛ ریاست مجمع با رئیس فرهنگستان است)
* رئیس فرهنگستان
* شورای علمی فرهنگستان (متشکل از رئیس فرهنگستان و رؤسای گروه های علمی فرهنگستان)
* دبیر فرهنگستان (با انتخاب و حکم رئیس فرهنگستان منصوب می شود)
 
== معاون پژوهشی ==
معاون پژوهشی فرهنگستان با انتخاب و حکم رئیس فرهنگستان منصوب می شود. شورای پژوهشی فرهنگستان نیز به ریاست معاون پژوهشی و با حضور دبیر فرهنگستان و نمایندگان گروه های علمی فرهنگستان تشکیل می شوذ.
 
== گروه های علمی ==
فرهنگستان علوم شش گروه علمی دارد. هر گروه علمی شامل اعضای پیوسته و وابسته و همکاران مدعو گروه است. هر گروه علمی دارای تعدادی شاخه تخصصی است. رؤسای گروه های علمی و شاخه های تخصصی با تعیین و حکم رئیس فرهنگستان منصوب می شوند. شورای گروه با حضور اعضای پیوسته گروه و به ریاست رئیس گروه تشکیل می شود. شورای همگانی گروه با حضور اعضای پیوسته و وابسته و همکاران مدعو گروه و به ریاست رئیس گروه برگزار می شود. جلسات شاخه های تخصصی گروه نیز با حضور اعضای پیوسته و وابسته و همکاران مدعو شاخه و به ریاست رئیس شاخه تشکیل می شود.
 
گروه های علمی فرهنگستان علوم عبارتند از:
 
*گروه مطالعات اسلامی؛
*گروه علوم انسانی؛ با 11 شاخه تخصصی: «اقتصاد»، «تاریخ»، «علوم اجتماعی»، «جغرافیا»، «حقوق»، «روان شناسی»، «زبان شناسی»، «علوم تربیتی»، «کتابداری و اطلاع رسانی»، «فلسفه» و «مدیریت».
*گروه علوم پایه؛ با 5 شاخه تخصصی: «ریاضی»، «فیزیک»، «شیمی»، «زیست شناسی» و «زمین شناسی».
*گروه علوم مهندسی؛ با 8 شاخه تخصصی: «شاخه مهندسی برق و کامپیوتر»، «شاخه مهندسی شیمی»، «شاخه مهندسی صنایع»، «شاخه مهندسی عمران»، «شاخه مهندسی محیط زیست و انرژی»، «شاخه معماری و هنر»، «شاخه مهندسی مکانیک»، «شاخه مهندسی مواد و معدن» و یک شاخه بین گروهی: «محیط زیست».
*گروه علوم کشاورزی؛ با 13 شاخه تخصصی: «آبیاری»، «اقتصاد، ترويج و آموزش كشاورزي»، «علوم باغبانی»، «جنگل و محيط زيست»، «چوبشناسی»، «علوم خاك»، «علوم دامي»، «زراعت و اصلاح نباتات»، «شيلات»، «علوم و صنايع غذایي»، «گياهپزشكي»، «ماشين ‌هاي كشاورزي» و «مرتع و آبخيزداري».
*گروه علوم دامپرشکی؛ با 3 شاخه تخصصی: «پاتوبیولوژی»، «علوم بالینی» و «بهداشت مواد غذایی و تغذیه با منشأ دامی».
 
== شرایط عضویت در فرهنگستان علوم ==
 
* احراز مرتبه رسمی استادی در یکی از دانشگاه ها و پژوهشگاه های کشور (یا همتراز در زمینه علوم و معارف اسلامی)
* صاحبنظر بودن در رشته تخصصی خود
* داشتن حسن شهرت علمی و عمومی
* داشتن آثار، تحقیقات و مقالات معتبر علمی متعدد
* داشتن خدمات ارزشمند در سازندگی و ارتقای سطح علمی کشور
* داشتن انگیزه و نشاط علمی
* پروردن دانشجویان و یا پژوهشگران شایسته
* داشتن روح ابتکار و عمق بصیرت در سیاستگذاری علم
 
== اعضای فرهنگستان علوم ==
فرهنگستان متشکل از '''اعضای پیوسته، وابسته و افتخاری''' است. افراد پیشنهادی برای عضویت در فرهنگستان با معرفی و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و یا خود فرهنگستان و بر اساس ضوابط و معیارهای علمی مصوب انتخاب می شوند.
 
نامزد عضويت در فرهنگستان با پیشنهاد رئیس فرهنگستان یا حداقل پنج تن از اعضای مجمع و تصویب مجمع عمومی با حکم رئیس فرهنگستان به عضویت فرهنگستان پذیرفته می شود. عضویت اعضای پیوسته و افتخاری مادام العمر است. عضویت اعضای وابسته برای مدت چهار سال است و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
 
روند انتخاب اعضاء از سوی فرهنگستان بدین شرح است: بررسی و تأیید درخواست عضویت در شورای شاخه، شورای گروه و شورای علمی، بررسی و تصویب نهایی عضویت در مجمع عمومی، انتصاب توسط رئیس فرهنگستان.
 
سقف تعداد اعضای پیوسته پنجاه نفر و اعضای وابسته يكصد و پنجاه نفر است.
 
'''تعداد اعضا:''' در حال حاضر، فرهنگستان 48 عضو پیوسته، 4 عضو افتخاری و 105 عضو وابسته دارد. 10 عضو پیوسته و 2 عضو افتخاری فرهنگستان علوم نیز دار فانی را وداع گفته اند.
 
*اعضای پیوسته فرهنگستان علوم: [[رضا داوری اردکانی]] (استاد فلسفه)، [[سید مصطفی محقق داماد]] (استاد حقوق و فقه)، [[غلامحسین ابراهیمی دینانی|غلامحسین ابراهیمی دینانی (استاد فلسفه اسلامی)]]، غلامرضا اعوانی (استاد فلسفه)، آیت الله محمدابراهیم جناتی (فقیه و مرجع تقلید)، رسول جعفریان (استاد تاریخ)، احسان اشراقی (استاد تاریخ)، غلامعباس توسلی (استاد جامعه شناسی)، فرامرز رفیع پور (استاد جامعه شناسی)، سیدمهدی الوانی (استاد مدیریت)، سیدحسین صفایی (استاد حقوق)، لطف الله یارمحمدی (استاد زبان شناسی)، حسین نمازی (استاد اقتصاد)، [[یوسف ثبوتی|یوسف ثبوتی (استاد فیزیک و اخترفیزیک)]]، [[مهدی گلشنی]] (استاد فیزیک و فلسفه علم)، [[سید محمد بلورچیان]] (استاد شیمی و داروسازی)، مهدی بهزاد (استاد ریاضیات)، مهدی رجبعلی پور (استاد ریاضیات)، حسن ابراهیم زاده (استاد زیست شناسی)، علی درویش زاده (استاد زمین شناسی)، فرید مر (استاد زمین شناسی)، فتح الله مضطرزاده (استاد شیمی و علم مواد)، [[علی کاوه|علی کاوه (استاد مهندسی عمران و سازه)]]، [[محمدرضا عارف|محمدرضا عارف (استاد مهندسی برق و مخابرات)]]، پرویز جبه دار مارالانی (استاد مهندسی برق و کامپیوتر)، مهدی بهادری نژاد (استاد مهندسی مکانیک)، محمدرضا اسلامی (استاد مهندسی مکانیک)، محمود یعقوبی (استاد مهندسی مکانیک)، [[سعید سهراب‌پور|سعید سهراب پور]] (استاد مهندسی مکانیک)، حسن ظهور (استاد مهندسی مکانیک)، پرویز دوامی (استاد مهندسی مواد و متالورژی)، جعفر توفیقی (استاد مهندسی شیمی)، هادی ندیمی (استاد معماری و شهرسازی)، محمدحسین حلیمی (استاد زیبایی شناسی و علوم هنر)، عباس شریفی تهرانی (استاد گیاهپزشکی)، بهمن یزدی صمدی (استاد ژنتیک و اصلاح نباتات)، علیرضا سپاسخواه (استاد آبیاری و هیدرولوژی خاک)، کرامت اله ایزدپناه (استاد گیاه شناسی)، حسن احمدی (استاد آبخیزداری)، مرتضی خوشخوی (استاد علوم باغبانی)، [[علیرضا کوچکی]] (استاد اکولوژی تولید محصول)، نصراله سفیدبخت (استاد علوم دامی)، حسن تاج بخش (استاد میکروب شناسی و ایمنی شناسی و تاریخ پزشکی)، [[محمدرضا مخبر|محمدرضا مخبر دزفولی]] (استاد طب داخلی دامپزشکی)، علی اسلامی (استاد انگل شناسی)، محمدقلی نادعلیان (استاد بیماری های داخلی دام های بزرگ)، محمدحسن بزرگمهری فرد (استاد بیماری های طیور) و علی رضاخانی (استاد بیماری های داخلی دام های بزرگ).
 
* اعضای جاوید فرهنگستان علوم: [[اکبر هاشمی رفسنجانی|آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی]] و محمد ابراهیمی باستانی پاریزی (استاد تاریخ) از اعضای افتخاری و علیمحمد کاردان (استاد فلسفه و علوم تربیتی و روان شناسی)، علی شریعتمداری (تعلیم و تربیت و برنامه ریزی درسی)، ابوالقاسم گرجی (استاد فقه و فلسفه و حکمت اسلامی (معقول))، حسین شکویی (استاد جغرافیا)، داریوش صفوت (استاد موسیقی)، سیدحسین میرشمسی (استاد میکروب شناسی و زیست شناسی، تقی ابتکار (استاد مهندسی مکانیک)، مرتضی سهرابی (استاد مهندسی شیمی)، رضا نقشینه (استاد پاتولوژی)، بابا مخیر (استاد اقیانوس شناسی) و کریم جوانشیر (استاد کشاورزی) از اعضای پیوسته فرهنگستان علوم بوده‌اند که دار فانی را وداع گفته‌اند.
*اعضای وابسته فرهنگستان علوم: http://ias.ac.ir/index.php/members/associate-members
 
== همکاران مدعو گروه های علمی ==
شاخه ها و گروه های فرهنگستان برای بهره گیری بیشتر از دانش و تجربه استادان و صاحبنظران دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی سراسر کشور، افرادی را نیز به عنوان همکار مدعو گروه و شاخه برمی گزینند. همکاران مدعو بنا به پیشنهاد گروه علمی مربوط و تصویب شورای علمی فرهنگستان با حکم رئیس فرهنگستان برای مدت دو سال پذیرفته می شوند. انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
 
در حال حاضر فرهنگستان 115 همكار مدعو دارد.
 
* همکاران مدعو گروه های علمی فرهنگستان علوم: http://ias.ac.ir/index.php/members/invited-scholars
 
*
 
== مجلات علمی ==
 
* فصلنامه نامه فرهنگستان علوم، از سال 1373
* فصلنامه آموزش مهندسی ایران، از سال 1378: http://ijee.ias.ac.ir/
* خبرنامه فرهنگستان علوم، از سال 1379
* دوفصلنامه پژوهش های راهبردی در علوم کشاورزی و منابع طبیعی، از سال 1395
* دوفصلنامه توسعه علوم انسانی، از سال 1397
* نامه محیط زیست ایران، در دست چاپ
 
== مرکز مطالعات علم و فناوری ==
فرهنگستان علوم دارای یک مرکز مطالعات علم و فناوری است که به عنوان بازوی مطالعاتی گروه های علمی فرهنگستان در 4 زمینه «مطالعات آینده نگری»، «مطالعات راهبردی»، «مطالعات اقتصادی و اجتماعی» و «مطالعات میان رشته ای ها و علوم و فناوری های نوین» فعالیت می کند.
 
== منابع ==
 
== پیوند به بیرون ==
* [http://www.ias.ac.ir/ وب گاهوبگاه فرهنگستان علوم]
* [http://www.ias.ac.ir/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=90&Itemid=401&lang=fa فهرست اعضای پیوسته فرهنگستان علوم]
{{فرهنگستان‌های ایران}}