باز کردن منو اصلی

تغییرات

به نسخهٔ 26476332 ویرایش HujiBot برگردانده شد. (توینکل)
{{برای|ایل‌های کرد مکری|مکری}}
[[پرونده:Mukriyan in West Azerbijan.png|چپ|300px|نقشهٔ منطقهٔ مکریان]]
'''مُکریان''' یا '''موکریان''' یا '''مُکُریان''' میرنشین (اِمارتِ) ایل‌های [[مردمان کرد|کُرد]] [[مکری|مُکری]] در سده‌های ۹ تا ۱۳ هجری بوده‌است،<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی= http://www.iranicaonline.org/articles/bukan-kurd |عنوان= Bukan| ناشر = دانشنامه ایرانیکا|تاریخ = |تاریخ بازبینی= ۳۱ فروردین ۱۳۹۲ {{نشان زبان|en}}}}</ref> که در شمال غربی [[ایران]] در جنوب [[دریاچه ارومیه]] قرار داشت. این میرنشین که در تاریخ قبض و بسط‌هایی داشته‌است، در گسترده‌ترین حالت بر بخش‌هایی از شمال و شمال غرب [[استان کردستان]] و جنوب غرب [[استان آذربایجان غربی]] کنونی منطبق است.<ref name="saeedkhezri">{{یادکرد وب |نویسنده = سعید خضری|نشانی= http://www.sid.ir/fa/ViewPaper.asp?ID=126824&varStr=3.14159265358979;خضري%20سعيد;تحقيقات%20جغرافيايي;بهار%201388;24;1%20(پياپي%2092);129;164 |عنوان= جغرافیای تاریخی موکریان در چهار سده اخیر | ناشر = فصلنامه تحقیقات جغرافیایی |تاریخ = بهار ۱۳۸۸ |تاریخ بازبینی=۳۱ فروردین ۱۳۹۲ {{نشان زبان|fa}}}} ([http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/832815 نشانی در پایگاه مجلات نور]؛ [http://www.magiran.com/magtoc.asp?mgID=2778&Number=92 نشانی در فصلنامه تحقیقات جغرافیایی])</ref> بیشتر اسامی شهرها، روستاها، کوه‌ها و رودهای مکریان متشکل از واژهٔ‌های مغولی است که گویا در دورهٔ حکومت مغول‌ها در [[مراغه]] منطقهٔ مکریان از لحاظ کشاورزی از اهمیت خاصی برخوردار بوده‌است.<ref>{{پک|محمدصمدی|۱۳۸١|ک=تاریخچهٔ مهاباد|ص=١٢}}</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده =ولادیمیر فیودورویچ مینورسکی |نشانی=http://www.kurdishacademy.org/sites/default/files/Mongol%20place%20names%20in%20Mukuri%20Kurdistan.pdf |عنوان=محل نام‌های مغولی در کردستان مکری | ناشر =کردستان میدیا |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۲۷ آبان ۱۳۹۳ {{نشان زبان|en}}}}</ref> مکریان شهرهای جنوب دریاچه ارومیه شامل: [[اشنویه]]، [[بوکان]]، [[پیرانشهر]]، [[سردشت]]، [[مهاباد]]، بخش‌هایی از [[تکاب]]، [[شاهین‌دژ]]، [[میاندوآب]]، [[نقده]] و [[دهستان ترجان]] سقز را دربرمی گیرد. برخی کُردستان شمالی را تنها برای بخش مرکزی و شمالی مُکریان به‌کار می‌بردند.<ref name="saeedkhezri" />{{سرخط}}در حال حاضر [[بوکان]] بزرگترین و پرجمعیت شهر این منطقه جغرافیای است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=http://www.irna.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=81848046 |عنوان=بوکان، به لحاظ جمعیت شهری پرجمعیت‌ترین شهر در جنوب استان آذربایجان غربی به‌شمار می‌رود | ناشر =خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران- ایرنا |تاریخ =۳۰ آبان ۱۳۹۴ |تاریخ بازبینی=۱ آذر ۱۳۹۴}}</ref><ref name="بوکان">{{یادکرد کتاب | زبان=فارسی | سال=۲۰۱۰ | شابک=9789640441510 | عنوان=نقشه مصور گردشگری و فرهنگی شهر بوکان | تاریخ بازبینی = ۱ ژانویه ۲۰۱۴ هاباد| جلد=یکم | کوشش=شورش خالدی و منوچهر جهانی - قانع مجیدی}}</ref> زبان ترکی آذربایجانی در شرق (شهرستان‌های [[تکاب]]، [[شاهین‌دژ]] و در شمال (شهرستان‌های [[میاندوآب]] و [[نقده]]) مورد استفاده قرار می‌گیرد و زبان کردی با لهجه [[مکریانی]] در بخش مرکزی جنوب ([[بوکان]]، [[مهاباد]]، [[سردشت]]) و غرب (شهرستان‌های [[پیرانشهر]] و [[اشنویه]]) گویشران دارد.
سابقاً مرکز مکریان [[مهاباد]] بوده‌است. بیشتر اسامی شهرها، روستاها، کوه‌ها و رودهای مکریان متشکل از واژهٔ‌های مغولی است که گویا در دورهٔ حکومت مغول‌ها در [[مراغه]] منطقهٔ مکریان از لحاظ کشاورزی از اهمیت خاصی برخوردار بوده‌است.<ref>{{پک|محمدصمدی|۱۳۸١|ک=تاریخچهٔ مهاباد|ص=١٢}}</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده =ولادیمیر فیودورویچ مینورسکی |نشانی=http://www.kurdishacademy.org/sites/default/files/Mongol%20place%20names%20in%20Mukuri%20Kurdistan.pdf |عنوان=محل نام‌های مغولی در کردستان مکری | ناشر =کردستان میدیا |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۲۷ آبان ۱۳۹۳ {{نشان زبان|en}}}}</ref> مکریان شهرهای جنوب دریاچه ارومیه شامل: [[اشنویه]]، [[بوکان]]، [[پیرانشهر]]، [[سردشت]]، [[مهاباد]]، بخش‌هایی از [[تکاب]]، [[شاهین‌دژ]]، [[میاندوآب]]، [[نقده]] و [[دهستان ترجان]] سقز را دربرمی گیرد. برخی کُردستان شمالی را تنها برای بخش مرکزی و شمالی مُکریان به‌کار می‌بردند.<ref name="saeedkhezri" />{{سرخط}}در حال حاضر [[بوکان]] بزرگترین و پرجمعیت شهر این منطقه جغرافیای است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=http://www.irna.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=81848046 |عنوان=بوکان، به لحاظ جمعیت شهری پرجمعیت‌ترین شهر در جنوب استان آذربایجان غربی به‌شمار می‌رود | ناشر =خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران- ایرنا |تاریخ =۳۰ آبان ۱۳۹۴ |تاریخ بازبینی=۱ آذر ۱۳۹۴}}</ref><ref name="بوکان">{{یادکرد کتاب | زبان=فارسی | سال=۲۰۱۰ | شابک=9789640441510 | عنوان=نقشه مصور گردشگری و فرهنگی شهر بوکان | تاریخ بازبینی = ۱ ژانویه ۲۰۱۴ | جلد=یکم | کوشش=شورش خالدی و منوچهر جهانی - قانع مجیدی}}</ref> زبان ترکی آذربایجانی در شرق (شهرستان‌های [[تکاب]]، [[شاهین‌دژ]] و در شمال (شهرستان‌های [[میاندوآب]] و [[نقده]]) مورد استفاده قرار می‌گیرد و زبان کردی با لهجه [[مکریانی]] در بخش مرکزی جنوب ([[بوکان]]، [[مهاباد]]، [[سردشت]]) و غرب (شهرستان‌های [[پیرانشهر]] و [[اشنویه]]) گویشران دارد.
 
== وجه تسمیه ==
* در روایتی دیگر آمده همان گونه که نام ایل مکریت [[ترکمنی]] ذکر شده ممکن است که نام مکری از کلمهٔ مکریت گرفته شده‌باشد.<ref name="saeedkhezri" />
* روژبیانی عقیده دارد که واژه [[مکری]] در اصل مغری یا مغ راه بوده و مکریان نیز مغریان راه مُغ‌ها بوده‌است. سپس به مُقریان و موکریان تغییر یافته‌است. {{سرخط}}شاهان ایرانی حتی ساسانی‌ها وقتی به تاج و تخت می‌رسیدند میباسیت از [[تیسفون]] پیاده به [[تخت سلیمان]] بروند تا دربرابر آتش مقدس کُرنش کنند. از این رو چون دشت مُکریان بر سر راه مغان بود نام مغ ریان بر آن نهاده شد و سرانجام به مکریان تبدیل شده‌است. در کل چنین بیان می‌شود که مکریان به دشت‌های حاصلخیز آنجا که دروازه‌های ورود مغ‌ها برای زیارت آتشکده‌های [[آذرگشسب]] به تخت سلیمان تکاب مغری یان یعنی راه مغ‌ها می‌گفتند که به مرور مکری یان نام گرفته‌است.<ref>{{پک|روژبیانی محمدجمیل|۱۳۸۱|ک=فرمانروایی مکریان در کردستان|ص=}}</ref>
*در کردی حرف (ل) به (ر) تبدیل می شود. مثلا در براهیم /ر/ به/ل/ بله تبدیل می شود. در بیر(چاه) به بیل - اربیل به هه و لیر و... حرف /ک/ به گ و ق و خ و بلعکس - احتمال زباد مکریان مغلان (مغ+لان پسوند مکان )یا مغولیان بوده است . احتمال مغلان برگرفته از واژه مغ در راستای شهر مغان بیشتر است. در مورد ساکنان مغول منطقه باید بیشتر به طایفه منگور --- منگول اشاره کرد . دقت بفرمایید اسم طایفه مغول منگول است .
 
== پیشینه تاریخی ==