تفاوت میان نسخه‌های «منظومه شمسی»

نجات ۱۰ منبع و علامت‌زدن ۰ به‌عنوان مرده.) #IABot (v2.0
(نجات ۱۰ منبع و علامت‌زدن ۰ به‌عنوان مرده.) #IABot (v2.0)
== موقعیت در فضا ==
[[پرونده:Galactic longitude.JPG|بندانگشتی|مکان منظومهٔ شمسی در بازوی شکارچی، کهکشان راه شیری]]
منظومهٔ شمسی در [[ابر میان‌ستاره‌ای محلی]]، [[حباب محلی]]، [[بازوی شکارچی]]، [[کهکشان راه شیری]] واقع شده‌است.<ref name="inspace">{{یادکرد وب|نشانی=http://science1.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2003/06jan_bubble/|عنوان=Near-Earth Supernovas|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=13 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://www.webcitation.org/6OhiStfsU 617GitIL7?url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2003/06jan_bubble/| تاریخ بایگانی =۲۲ 09اوت April 2014۲۰۱۱|dead-url=yes}}</ref> ستاره‌شناسان دریافته‌اند که کهکشان راه شیری در واقع دیسک [[کهکشان]] ماست و یک سحابی گسترده یا مجموعه‌ای از ستارگان نیست؛ کهکشان راه شیری یک [[کهکشان مارپیچی میله‌ای]] است که قطر آن حدود ۱۰۰٬۰۰۰ [[سال نوری]] است و پنداشته می‌شود که ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد ستاره داشته‌باشد. منظومهٔ شمسی حدود ۲۵٬۰۰۰ سال نوری از مرکز و کنارهٔ کهکشان فاصله دارد. دانشمندان به تازگی به این نتیجه رسیده‌اند که کهکشان راه شیری احتمالاً دارای دو بازوی مارپیچی بزرگ –[[بازوی برساووش]] و [[بازوی سپر-قنطورس]]– و چندین بازوی کوچک‌تر است. منظومهٔ شمسی میان دو بازوی بزرگ در بازویی به نام بازوی شکارچی قرار دارد.<ref name="milkyway">{{یادکرد وب |نویسنده=Fraser Cain|نشانی=http://www.universetoday.com/65601/where-is-earth-in-the-milky-way/|عنوان=Where is Earth in the Milky Way?|ناشر=[[یونیورز تودی|Universe Today]]|تاریخ=31 May 2010|تاریخ بازبینی=13 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhiTVe2L | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref>
 
سرعت خورشید در منظومهٔ شمسی ۲۲۰ کیلومتر بر ثانیه است و گردش خورشید پیرامون مرکز کهکشان راه شیری حدود ۲۲۵ میلیون سال به طول می‌انجامد. این مدت زمان یک [[سال کهکشانی]] نامیده می‌شود.<ref name="speed">{{یادکرد وب|نویسنده=Stacy Leong|نشانی=http://hypertextbook.com/facts/2002/StacyLeong.shtml|عنوان=Period of the Sun's Orbit around the Galaxy (Cosmic Year) |سال=۲۰۰۲ |اثر=The Physics Factbook |تاریخ بازبینی=13 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhiUMKAk | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> بازپسین باری که منظومهٔ شمسی در این موقعیت بود، [[دایناسور]]ها بر روی زمین زندگی می‌کردند.<ref name="milkyway" />
خورشید [[ستاره|ستاره‌ای]] است که زمین و اجرام دیگر منظومهٔ شمسی پیرامون آن می‌گردند. این جسم مسلط بر منظومهٔ شمسی،<ref name="sun-britannica">{{یادکرد وب |نویسنده=Harold Zirin |نشانی=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/573494/Sun|عنوان=Sun (astronomy)|ناشر=[[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopedia Britannica]]|تاریخ بازبینی=12 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhiXG68c | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> بیش از ۹۹٫۸ درصد جرم این منظومه را شامل می‌شود.<ref name="geographic-sun">{{یادکرد وب|نشانی=http://science.nationalgeographic.com/science/space/solar-system/sun-article/|عنوان=Sun|ناشر=[[انجمن نشنال جئوگرافی|National Geographic]]|تاریخ بازبینی=12 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Ohiam0Je | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> جرم خورشید ۷۴۳ برابر مجموع جرم همهٔ سیارات منظومهٔ شمسی و ۳۳۰٬۰۰۰ برابر جرم زمین است. این ستاره منبع [[انرژی]] بسیار است که بخشی از نور و گرمای آن موجب بقای زندگی بر روی کرهٔ زمین می‌شود.<ref name="sun-britannica" /> دمای سطحی خورشید حدود °۵٬۰۰۰ سانتی‌گراد و دمای هستهٔ آن حدود °۱۵٬۵۰۰٬۰۰۰ سانتی‌گراد، (°۱۵٫۵ میلیون) است.<ref name="geographic-sun" />
 
میانگین فاصلهٔ زمین از خورشید ۱۴۹٬۶۰۰٬۰۰۰ کیلومتر؛ (۱۴۹میلیون و۶۰۰هزار کیلومتر)، برابر با (۹۲٬۹۶۰٬۰۰۰ مایل) است. این فاصله به عنوان یک [[واحد نجومی]] شناخته می‌شود و مقیاس اندازه‌گیری فاصله در سراسر منظومهٔ شمسی است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=OverviewLong |عنوان=Sun: Read More|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=12 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://www.webcitation.org/6OhicBaKs 6DueBF2JQ?url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun| تاریخ بایگانی =۲۴ 09ژانویه April 2014۲۰۱۳|dead-url=yes}}</ref> خورشید یکی از بیش از ۱۰۰ میلیارد ستارهٔ کهکشان راه شیری است و مدار آن ۲۵٬۰۰۰ [[سال نوری]] از مرکز کهکشان فاصله دارد. این ستاره نسبتاً جوان است و عضوی از [[فلزیگی#جمعیت‌های ستاره‌ای سه، دو، و یک|جمعیت ستارگان نخستین]] (ستارگانی که نسبتاً در داشتن عناصر سنگین‌تر از هلیم غنی هستند) است. علاوه بر جمعیت ستارگان نخستین، دو جمعیت دیگر ([[فلزیگی#جمعیت‌های ستاره‌ای سه، دو، و یک|جمعیت دومین ستارگان]] و [[فلزیگی#جمعیت‌های ستاره‌ای سه، دو، و یک|جمعیت سومین ستارگان]]) وجود دارد.<ref name="space-sun">{{یادکرد وب |نویسنده=Charles Q. Choi|نشانی=http://www.space.com/58-the-sun-formation-facts-and-characteristics.html|عنوان=The Sun: Formation, Facts and Characteristics|ناشر=[[اسپیس.کام|Space.com]]|تاریخ=15 November 2010|تاریخ بازبینی=12 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhidO3Uy | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref>
 
[[پرونده:Planets and sun size comparison.jpg|بندانگشتی|راست|مقایسهٔ اندازهٔ خورشید و سیارات منظومهٔ شمسی]]
{{اصلی|زهره (سیاره)}}
[[پرونده:Star-sizes-fa.jpg|بندانگشتی|چپ|500px|هم‌سنجی سیاره‌های منظومه شمسی با شماری از ستاره‌های مشهور:{{سخ}}'''الف:'''{{سخ}}[[زمین]] (۴) <span style="font-size: large;">></span> [[زهره (سیاره)|زهره]] (۳) <span style="font-size: large;">></span> [[مریخ]] (۲) <span style="font-size: large;">></span> [[عطارد]] (۱){{سخ}}'''ب:'''{{سخ}}[[مشتری (سیاره)|مشتری]] (۸) <span style="font-size: large;">></span> [[زحل]] (۷) <span style="font-size: large;">></span> [[اورانوس]](۶) <span style="font-size: large;">></span> [[نپتون]] (۵) <span style="font-size: large;">></span> [[زمین]] (بدون شماره){{سخ}}'''پ:'''{{سخ}}[[شباهنگ (ستاره)|شباهنگ]] (۱۱) <span style="font-size: large;">></span> [[خورشید]] (۱۰) <span style="font-size: large;">></span> [[ولف ۳۵۹]] (۹) <span style="font-size: large;">></span> [[مشتری (سیاره)|مشتری]] (بدون شماره){{سخ}}'''ت:'''{{سخ}}[[دبران]] (۱۴) <span style="font-size: large;">></span> [[نگهبان شمال]] (۱۳) <span style="font-size: large;">></span> [[سرپسین]] (۱۲) <span style="font-size: large;">></span> [[شباهنگ (ستاره)|شباهنگ]] (بدون شماره){{سخ}}'''ث:'''{{سخ}}[[ابط‌الجوزا]] (۱۷) <span style="font-size: large;">></span>[[قلب عقرب]] (۱۶) <span style="font-size: large;">></span> [[پای شکارچی]] (۱۵) <span style="font-size: large;">></span> [[دبران]] (بدون شماره){{سخ}}'''ج:'''{{سخ}}[[وی‌وای سگ بزرگ]] (۲۰) <span style="font-size: large;">></span>[[وی‌وی قیفاووس]] (۱۹) <span style="font-size: large;">></span> [[مو قیفاووس]] (۱۸) <span style="font-size: large;">></span> [[ابط‌الجوزا]] (بدون شماره)]]
'''ناهید''' یا زهره دومین سیارهٔ نزدیک به خورشید است و میان عطارد و زمین قرار دارد که از زمان‌های قدیم شناخته شده‌بود.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Fraser Cain|نشانی=http://www.universetoday.com/14069/venus/ |عنوان=Venus |ناشر=[[یونیورز تودی|Universe Today]]|تاریخ=12 March 2012|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhimsntX | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> پس از خورشید و ماه، زهره درخشان‌ترین جسم قابل مشاهده از زمین است و گاهی اوقات مانند یک ستارهٔ درخشان در آسمان صبح و شب به نظر می‌رسد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.nasa.gov/audience/forstudents/5-8/features/F_The_Planet_Venus_5-8.html|عنوان=The Planet Venus |ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhinbXiS | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> زهره تنها کمی کوچک‌تر از زمین است و فاصلهٔ آن تا خورشید در حدود ۱۰۸ میلیون کیلومتر (۰/۷۲ واحد نجومی) است. دورهٔ چرخش این سیاره ۲۴۳ روز زمینی و تناوب مداری آن ۲۲۵ روز زمینی است. این سیارهٔ سنگی دارای سطحی جامد و چشم‌انداز گودال و [[آتشفشان]] است و هیچ ماه و حلقه‌ای ندارد.<ref name="venus-nasa">{{یادکرد وب|نشانی=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus |عنوان=Venus: Overview|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://wwwweb.webcitationarchive.org/6OhioOpkF web/20110831094309/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus| تاریخ بایگانی =۳۱ 09اوت April 2014۲۰۱۱|dead-url=yes}}</ref>
 
زهره و زمین اغلب سیاراتی دوقلو خوانده می‌شوند، زیرا در اندازه، جرم، چگالی، ترکیبات و [[گرانش]] مشابه یکدیگرند. دمای زهره بسیار زیاد است و جو چگال آن گرما و [[اثر گلخانه‌ای]] را به دام می‌اندازد و دمای سطحی آن را به °۴۶۵ سانتی‌گراد می‌رساند که این دما می‌تواند [[سرب]] را ذوب‌کند.<ref name="venus" /> [[جو زهره|جو جهنمی زهره]] عمدتاً از [[کربن دی‌اکسید]] (CO<sub>۲</sub>)، [[نیتروژن]] (N<sub>۲</sub>) و قطرات ابرهای [[سولفوریک اسید]] ساخته‌شده<ref name="venus-nasa" /> و دانشمندان تنها مقادیر کمی از آب را در جو آن شناسایی کرده‌اند.<ref name="venus">{{یادکرد وب |نویسنده=Charles Q. Choi|نشانی=http://www.space.com/44-venus-second-planet-from-the-sun-brightest-planet-in-solar-system.html|عنوان=Venus, Second Planet from the Sun, Brightest Planet in Solar System|ناشر=[[اسپیس.کام|Space.com]]|تاریخ=4 June 2012|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhipbTrQ | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref>
==== زمین ====
{{اصلی|زمین}}
'''زمین''' یا ارض سومین سیارهٔ دور از خورشید و پنجمین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه بزرگی اندازه و جرم است. میانگین فاصلهٔ زمین از خورشید ۱۴۹٬۶۰۰٬۰۰۰ کیلومتر (۱ واحد نجومی) است و دورهٔ چرخش آن ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه و ۴ ثانیه و تناوب مداری آن ۳۶۵ روز و ۶ ساعت است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/175962/Earth|عنوان=Earth (planet)|ناشر=[[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopedia Britannica]]|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Ohiq5V1r | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> زمین سیاره‌ای سنگی است و دارای سطحی جامد و [[دینامیک]] و ساخته‌شده از [[کوه]]‌ها، [[دره]]‌ها، [[ژرف‌دره]]‌ها، [[دشت]]‌ها و غیره است. چیزی که زمین را از سیارات دیگر جدا و متمایز می‌کند، [[اقیانوس]]‌های سطح آن است که ۷۰ درصد از سطح آن را پوشانده‌اند. بسیاری از سیارات جو دارند، اما تنها [[جو زمین]] قابل تنفس است. جو زمین برای [[تنفس]] و زندگی تعادل کاملی دارد و ۷۸ درصد از نیتروژن، ۲۱ درصد از اکسیژن و ۱ درصد از سایر [[گاز]]ها ساخته شده‌است.<ref name="earth-nasa">{{یادکرد وب|نشانی=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Earth|عنوان=Earth: Overview|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://wwwweb.webcitationarchive.org/6OhitK0VZ web/20130511235712/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Earth| تاریخ بایگانی =۱۱ 09مه April 2014۲۰۱۳|dead-url=yes}}</ref> جو زمین تا ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر گسترش می‌یابد<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Fraser Cain|نشانی=http://www.universetoday.com/14382/10-interesting-facts-about-planet-earth/|عنوان=Interesting Facts About Earth |ناشر=[[یونیورز تودی|Universe Today]]|تاریخ=19 May 2008|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhiuVgcA | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> و دارای پنج لایهٔ [[تروپوسفر]]، [[استراتوسفر]]، [[مزوسفر]]، [[ترموسفر]] و [[اگزوسفر]] است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Matt Rosenberg|نشانی=http://geography.about.com/od/physicalgeography/p/layeratmosphere.htm|عنوان=Layers of the Atmosphere |ناشر=[[ابوت.کام|About]]|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhivRGUu | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> [[ساختار زمین|ساختار درونی زمین]] نیز دارای سه لایهٔ [[پوسته]]، [[گوشته]] و [[هسته زمین|هسته]] است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://education.nationalgeographic.com/education/encyclopedia/crust/?ar_a=1&ar_r=999|عنوان=crust|ناشر=[[انجمن نشنال جئوگرافی|National Geographic]]|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Ohivxyds | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref>
 
زمین تنها سیارهٔ شناخته‌شده‌است که زندگی بر روی آن وجود دارد و قطری در حدود ۱۳٬۰۰۰ کیلومتر دارد<ref name="earth" /> و میانگین دمای سطحی آن °۱۴ سانتی‌گراد است. دمای زمین در همه جای زمین یکسان نیست؛ گرم‌ترین نقاط زمین نزدیک [[استوا]] واقع شده‌اند و دمای آن‌جا به °۵۷٫۷ سانتی‌گراد نیز می‌رسد، اما [[قطب جنوب]] در [[جنوبگان]] سردترین نقطهٔ زمین است و دمای آن‌جا تا °۸۹- سانتی‌گراد می‌رسد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Fraser Cain|نشانی=http://www.universetoday.com/48328/earth-surface-temperature/|عنوان=Earth Surface Temperature|ناشر=[[یونیورز تودی|Universe Today]]|تاریخ=22 December 2009|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhiyW2A7 | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> [[میدان مغناطیسی زمین]] توسط جریان‌های درون [[هسته بیرونی|هستهٔ بیرونی]] آن پدید می‌آید. هنگامی که [[بار الکتریکی|ذرات باردار الکتریکی]] خورشید در میدان مغناطیسی زمین به دام می‌افتند، به مولکول‌های هوای بالای [[قطب مغناطیسی شمال]] و [[قطب مغناطیسی جنوب|جنوب]] تبدیل می‌شوند و باعث ایجاد پدیده‌ای به نام [[شفق قطبی]] می‌شوند.<ref name="earth">{{یادکرد وب |نویسنده=Charles Q. Choi|نشانی=http://www.space.com/54-earth-history-composition-and-atmosphere.html|عنوان=Earth: The Planet's Composition, Atmosphere & Science Facts|ناشر=[[اسپیس.کام|Space.com]]|تاریخ=15 November 2013|تاریخ بازبینی=10 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhizFDOl | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> زمین حلقه‌ای ندارد<ref name="earth-nasa" /> و دارای یک ماه است. در حالی که عطارد و زهره ماه ندارند و سیارات دیگر منظومهٔ شمسی دارای دو یا بیش از دو ماه هستند. قطر [[ماه|ماه زمین]] حدود یک‌چهارم قطر زمین است<ref name="earth" /> و فاصلهٔ آن تا زمین در حدود ۳۸۴ هزار کیلومتر (۰/۰۰۲۷۵ واحد نجومی) است. دورهٔ چرخش ماه به دور زمین ۲۷ روز به طول می‌انجامد و سطحی جامد و دارای گودال و حفره دارد. تاکنون بیش از ۱۰۰ [[فضاپیما]] برای اکتشاف ماه به فضا پرتاب شده‌است. ماه تنها جسم آسمانی (پس از زمین) است که انسان‌ها (طی مأموریت‌های [[برنامه فضایی آپولو|برنامهٔ فضایی آپولو]]) آن را دیده‌اند و بر آن گام نهاده‌اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Moon |عنوان=Earth's Moon: Overview|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=20 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://wwwweb.webcitationarchive.org/6OhizVAZe web/20090909061625/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Moon| تاریخ بایگانی =۹ 09سپتامبر April 2014۲۰۰۹|dead-url=yes}}</ref>
 
==== مریخ (بهرام) ====
کمربند سیارک‌ها منطقه‌ای از فضا میان مریخ و مشتری است و اجرام آن از اجرام کمربند کویپر و دیسک پراکنده متمایز و جدا است.<ref name="asteroid-universe" /> این منطقه حاوی میلیون‌ها [[سیارک]] است و دانشمندان بر این باورند که این سیارک‌ها تکه‌های خردشدهٔ یک سیارهٔ بزرگ هستند که در مدتی طولانی از هم پاشید و شکسته‌شد. سیارک‌ها در اندازه‌های مختلف وجود دارند؛ بسیاری از آن‌ها حتی از یک مایل نیز کوچک‌ترند، در حالی که برخی دیگر بزرگ هستند. سرس بزرگ‌ترین جسم کمربند سیارک‌ها است که اکنون در طبقهٔ سیارات کوتوله جای‌دارد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://coolcosmos.ipac.caltech.edu/ask/185-What-is-the-asteroid-belt-|عنوان=What is the asteroid belt?|ناشر=[[مؤسسه فناوری کالیفرنیا|California Institute of Technology]]|تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Ohj8Rr4l | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> بیش از نیمی از جرم این کمربند را سرس، [[پالاس]]، [[۴ وستا]] و [[سیارک ۱۰|هیجا]] ساخته‌اند و سرس به تنهایی نزدیک به ۲۵ درصد جرم این کمربند را ساخته‌است.<ref name="asteroid-universe">{{یادکرد وب |نویسنده=Jerry Coffey|نشانی=http://www.universetoday.com/32856/asteroid-belt/|عنوان=Asteroid Belt|ناشر=[[یونیورز تودی|Universe Today]]|تاریخ=18 June 2009|تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Ohj96hlX | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref>
 
تاکنون ۱۲ مأموریت فضایی برای بررسی کمربند سیارک‌ها طراحی شده‌است. [[پایونیر ۱۰]] در سال ۱۹۷۲ برای نخستین بار از کمربند سیارک‌ها گذشت. [[فضاپیمای داون]] به‌طور ویژه برای بررسی مدار دو سیارک<ref name="asteroid-universe" /> (سرس و وستا) ساخته شده‌است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Asteroids|عنوان=Asteroids: Overview|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://wwwweb.webcitationarchive.org/6Ohj9ocjF web/20070524185042/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Asteroids| تاریخ بایگانی =۲۴ 09مه April 2014۲۰۰۷|dead-url=yes}}</ref> پس از این بررسی، اگر این فضاپیما قابل استفاده باشد، ممکن‌است که به مقصدهای دیگر نیز فرستاده‌شود.<ref name="asteroid-universe" />
 
==== سرس ====
شهاب‌وارها بقایای کوچک‌تر از یک سیارک هستند. بیشتر شهاب‌وارهایی که وارد جو زمین می‌شوند، به اندازه‌ای کوچک هستند که نمی‌توانند وارد سطح زمین شوند و تبخیر می‌شوند و در این حالت عناوین مختلفی (شهاب یا شهاب‌سنگ) می‌گیرند.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Nancy Atkinson|نشانی=http://www.universetoday.com/100075/infographic-whats-the-difference-between-a-comet-asteroid-and-meteor/|عنوان=Infographic: What’s the Difference Between a Comet, Asteroid and Meteor?|ناشر=[[یونیورز تودی|Universe Today]] |تاریخ=20 February 2013|تاریخ بازبینی=2 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjE4HPm | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref>
 
وقتی که شهاب‌وار وارد جو زمین می‌شود، گرم می‌شود و نور رشته‌ای مانندی از آن دیده می‌شود که شهاب نام‌دارد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=George W. Wetherill|نشانی=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/378109/meteor-and-meteoroid|عنوان=meteor and meteoroid (astronomy)|ناشر=[[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopedia Britannica]]|تاریخ بازبینی=3 Septemer 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjEx8Is | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> اما گاهی اوقات شهاب‌وارها از جو زمین می‌گذرند و بر روی زمین می‌افتند که این جسمی که بر روی زمین افتاده‌است را شهاب‌سنگ می‌نامند.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Conel M.O'D. Alexander|نشانی=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/378148/meteorite |عنوان=meteorite (astronomy)|ناشر=[[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopedia Britannica]]|تاریخ بازبینی=3 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjGatRw | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> بیشتر شهاب‌سنگ‌ها، آهنی، سنگی یا آهنی–سنگی هستند و در اندازه‌های کوچک و بزرگ وجود دارند. [[شهاب‌سنگ هوبا]] یکی از بزرگ‌ترین شهاب‌سنگ‌هایی بود که در جنوب غربی آفریقا افتاد و وزن آن در حدود ۵۴٬۰۰۰ کیلوگرم (۵۴ تن) بود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Meteors|عنوان=Meteors & Meteorites: Overview|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://wwwweb.webcitationarchive.org/6OhjIP79M web/20151207045337/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Meteors| تاریخ بایگانی =۷ 09دسامبر April 2014۲۰۱۵|dead-url=yes}}</ref>
 
== منظومهٔ شمسی بیرونی ==
{{اصلی|زحل}}
[[پرونده:Saturn Ring Material.jpg|بندانگشتی|طراحی هنری از موادی که حلقه‌های خیره‌کنندهٔ زحل را ساخته‌اند.]]
'''کیوان''' یا زحل دومین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه جرم و اندازه و ششمین سیارهٔ دور از خورشید است. زحل در آسمان شب به راحتی با چشم غیر مسلح به عنوان یک نقطهٔ نسبتاً غیر درخشان قابل مشاهده است. این سیاره را می‌توان با یک [[تلسکوپ]] کوچک از روی حلقه‌های باشکوه آن پیدا کرد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Bonnie Buratti|نشانی=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/525169/Saturn|عنوان=Saturn (planet)|ناشر=[[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopedia Britannica]]|تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjPlTui | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> دورهٔ چرخش زحل ۱۰٫۶۵۶ ساعت و تناوب مداری آن ۲۹ سال و ۱۶۶٫۹۷ روز است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Dr. David R. Williams|نشانی=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturnfact.html |عنوان=Saturn Fact Sheet|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://www.webcitation.org/6OhjS0EU7 ?url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturnfact.html| تاریخ بایگانی =۹ 09آوریل April 2014۲۰۱۴|dead-url=no}}</ref>
 
جو زحل از هیدروژن (H<sub>۲</sub>) و هلیم (He) ساخته شده‌است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Saturn&Display=Facts|عنوان=Saturn: Facts & Figures|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjSGLbD | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> گالیله برای نخستین بار در سال ۱۶۱۰ [[حلقه‌های زحل]] را مشاهده‌کرد. این سیاره دارای حلقه‌های بسیاری است که از میلیاردها ذرات یخی و سنگی به اندازهٔ یک دانهٔ شکر تا یک خانه ساخته شده‌اند. احتمالاً این حلقه‌ها بقایای خردشدهٔ دنباله‌دارها، سیارک‌ها و ماه‌ها هستند. بزرگ‌ترین حلقهٔ این سیاره ۲۰۰ برابر قطر آن است. اگرچه این حلقه‌ها تا هزاران مایل گسترش می‌یابند، حلقه‌های اصلی معمولاً حدود ۳۰ فوت ضخامت دارند. شمار [[فهرست ماه‌های زحل|ماه‌های زحل]] ۶۲ است. [[تیتان (ماه)|تیتان]] بزرگ‌ترین ماه زحل و دومین ماه بزرگ منظومهٔ شمسی پس از گانمید (ماه مشتری) است و اندازهٔ آن کمی بزرگ‌تر از عطارد است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Charles Q. Choi|نشانی=http://www.space.com/48-saturn-the-solar-systems-major-ring-bearer.html|عنوان=Saturn: Solar System's Major Ring Bearer|ناشر=[[اسپیس.کام|Space.com]]|تاریخ=11 November 2010|تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjTEs8j | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref>
{{اصلی|ماکی‌ماکی}}
[[پرونده:Artist’s impression of the surface of the distant dwarf planet Makemake.jpg|بندانگشتی|برداشتی هنرمندانه از سطح ماکی‌ماکی]]
ماکی‌ماکی یک سیارهٔ کوتوله است که قطر آن برابر با ۱٬۵۰۰ کیلومتر (۹۰۰ مایل) است و رنگ آن مایل به قرمز است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Erik Gregersen|نشانی=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1473442/Makemake|عنوان=Makemake (dwarf planet) |ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjjxL6W | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> دورهٔ چرخش ماکی‌ماکی ۷/۷۷۱ ساعت (۰٫۰۰۳ ساعت)<ref>{{یادکرد ژورنال|نویسنده = Heinze, A. N. ; de Lahunta, Daniel|عنوان= The Rotation Period and Light-Curve Amplitude of Kuiper Belt Dwarf Planet 136472 Makemake (2005 FY9)|bibcode=2009AJ....138..428H|doi=10.1088/0004-6256/138/2/428| ناشر = IOP Science|تاریخ = August 2009|تاریخ بازبینی= 11 September 2013|کد زبان=en}}</ref> و تناوب مداری آن ۳۱۰ سال است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Dwa_MakeMake|عنوان=Makemake: Overview|ناشر=[[ناسا|NASA]] |تاریخ بازبینی=11 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://www.webcitation.org/6OhjlCeSI 6E86YxSiE?url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Dwa_MakeMake| تاریخ بایگانی =۲ 09فوریه April 2014۲۰۱۳|dead-url=yes}}</ref>
 
[[تلسکوپ فضایی اسپیتزر]] با قابلیت‌های [[فروسرخ]]، ماکی‌ماکی را مورد مطالعه قرار داد و نشان داد که احتمالاً متان در جو این سیارهٔ کوتوله وجود دارد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Nancy Atkinson|نشانی=http://www.universetoday.com/15535/newest-dwarf-planet-and-plutoid-makemake/|عنوان=Newest Dwarf Planet (and Plutoid): Makemake|ناشر=[[یونیورز تودی|Universe Today]]|تاریخ=14 July 2008|تاریخ بازبینی=25 August 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjmA1Qr | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> در آوریل ۲۰۱۱، ماکی‌ماکی میان زمین و ستاره‌ای بسیار دوردست قرار گرفت و از آن‌جا گذشت و ستاره‌شناسان با استفاده هفت تلسکوپ به مطالعه و بررسی دربارهٔ چگونگی تغییر نور ستاره پرداختند. [[خوزه لوئیس اورتیز مورنو]] در اینباره می‌گوید: «''ماکی‌ماکی از مقابل ستاره گذشت و به جای این‌که محوشدن و روشن‌شدن ستاره به تدریج صورت گیرد، ستاره ناپدید و دوباره به‌طور ناگهانی پدیدار شد. معنای این چنین است که ماکی‌ماکی جو قابل توجهی ندارد.''»<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-20426114|عنوان=Dwarf planet Makemake examined for the first time|ناشر=[[بی‌بی‌سی نیوز|BBC NEWS]]|تاریخ=21 November 2012|تاریخ بازبینی=26 August 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Ohjmyp2b | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> ماکی‌ماکی هیچ ماهی ندارد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=Michael E. Brown|نشانی=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/gab.pdf|عنوان=SATELLITES OF THE LARGEST KUIPER BELT OBJECTS|ناشر=[[مؤسسه فناوری کالیفرنیا|California Institute of Technology]]|فرمت=PDF|تاریخ بازبینی=25 August 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjoKP0k | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref> این کمبود، اندازه‌گیری جرم ماکی‌ماکی را سخت‌تر می‌کند، هر چند قطر آن مشخص‌شده و دو سوم پلوتون است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://www.space.com/15216-dwarf-planets-facts-solar-system-sdcmp.html|عنوان=Dwarf Planets: Science and Facts About the Solar System’s Smaller Worlds|ناشر=[[اسپیس.کام|Space.com]] |تاریخ=10 April 2012|تاریخ بازبینی=28 August 2013|کد زبان=en | پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhjocYWi | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref>
یک گلولهٔ برفی [[کیهان|کیهانی]] است که از [[گاز]]های [[یخ|منجمد]]، سنگ و گرد و غبار ساخته‌شده و تقریباً به اندازهٔ یک شهر کوچک است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Comets |عنوان=Comets: Overview|ناشر=[[ناسا|NASA]]|تاریخ بازبینی=1 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OjCDw7g6 | تاریخ بایگانی = 10 April 2014}}</ref> دنباله‌دارها، غیر دوره‌ای و دوره‌ای هستند. [[فهرست دنباله‌دارهای غیر دوره‌ای|دنباله‌دارهای غیر دوره‌ای]] که از ابر اورت می‌آیند، گرانش محدود به خورشید ندارند و مدار آن‌ها به شکل [[سهمی]] است و تنها یک بار خورشید را می‌بینند و هرگز دوباره بازنمی‌گردند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.astro.uu.se/~bjorn/eng_comet.html|عنوان=COMETS - RELICS FROM THE BIRTH OF THE SOLAR SYSTEM|ناشر=[[دانشگاه اوپسالا|Uppsala University]]|تاریخ بازبینی=5 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OjCF9eL2 | تاریخ بایگانی = 10 April 2014}}</ref> [[فهرست دنباله‌دارهای دوره‌ای|دنباله‌دارهای دوره‌ای]] نیز شامل دنباله‌دارهای بلند مدت (بسیار بیشتر از ۲۰۰ سال) و کوتاه مدت است که به ترتیب از ابر اورت و [[کمربند کویپر]] سرچشمه می‌گیرند.<ref name="feature" />
 
ویژگی‌ها و رفتار دنباله‌دارهایی که از ابر اورت می‌آیند با دنباله‌دارهایی که از کمربند کویپر می‌آیند، متفاوت است. به‌طور کلی، دو تفاوت میان این دنباله‌دارها وجود دارد: نخست این که ویژگی‌های [[دینامیک|دینامیکی]] آن‌ها متفاوت است. دوم این که دنباله‌دارهایی که از ابر اورت سرچشمه می‌گیرند، دارای دوره‌های بلند و دنباله‌دارهایی که از کمربند کویپر سرچشمه می‌گیرند، دارای دوره‌های کوتاه (۲۰ تا ۲۰۰ سال) هستند و ویژگی‌های مداری آن‌ها نیز متفاوت است. دو خانوادهٔ بزرگ از دنباله‌دارهای کوتاه مدت وجود دارد: نخست خانوادهٔ برجیس با دورهٔ کمتر از ۲۰ سال و دوم خانوادهٔ هالی با دورهٔ ۲۰ تا ۲۰۰ سال.<ref name="feature">{{یادکرد وب|نشانی=http://spaceguard.iasf-roma.inaf.it/NScience/neo/neo-what/com-prop.htm|عنوان=Long and short period comets|ناشر=[[مؤسسه ملی اخترفیزیک|Istituto Nazionale di Astrofisica]]|تاریخ بازبینی=4 September 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = httphttps://www.webcitation.org/6OjCFgERU 6HB3xp5KV?url=http://spaceguard.iasf-roma.inaf.it/NScience/neo/neo-what/com-prop.htm| تاریخ بایگانی =۶ 10ژوئن April 2014۲۰۱۳|dead-url=yes}}</ref>
 
تفاوت‌های دینامیکی این دو گروه ناشی از تأثیر اجسام دیگر است. اجسام ابر اورت توسط رویدادهایی که فراتر از منظومهٔ خورشیدی رخ می‌دهد، آشفته می‌شوند. اما دنباله‌دارهای کمربند کویپر به‌طور مستقیم توسط هیچ ستاره‌ای به جز خورشید نمی‌توانند آشفته شوند. اگر خورشید از کنار ستارهٔ دیگری (یا یک ابر بزرگ مولکولی) بگذرد، دنباله‌دارها در مداری [[بیضی|بیضی‌شکل]] و به سمت منظومهٔ خورشیدی به گردش درمی‌آیند. اما سیارهٔ نپتون که بسیار نزدیک به کمربند کویپر است، نقش مهمی در ثبات مدار اجسام کمربند یا برعکس هل دادن اجسام به دورتر از مدار پیشین خود دارند.<ref name="feature" />
۳۱۸٬۲۴۹

ویرایش