تفاوت میان نسخه‌های «تهاجم عراق به ایران (۱۳۵۹)»

گسترش مقاله
(نجات ۲ منبع و علامت‌زدن ۰ به‌عنوان مرده.) #IABot (v2.0)
(گسترش مقاله)
 
نقشه اولیه صدام، یک پیروزی سریع در حداکثر چند هفته بود. بسیاری هرگز پیش‌بینی شکست عراق در دستیابی به این اهداف و آغاز یک جنگ فرسایشی طولانی را نمی‌کردند.<ref>{{پک|Sonnenberg|۱۹۸۵|ک=The Iran-Iraq War}}</ref>
==پیش‌زمینه==
در سال ۵۸ تعداد ۸۴ مورد در ۶ ماهه اول سال ۵۹ نیز ۵۵۲ مورد (جمعا ۶۳۶) مورد تجاوزمرزی از سوی عراق به خاک ایران انجام شد. که ۴۹۰ مورد از این تجاوزها را از سوی وزارت امور خارجه وقت [[علی اکبر ولایتی]] با اسناد معتبر به سازمان ملل گزارش شد.
 
==آمادگی ایران==
== استراتژی ==
 
===گزارش‌های ارتش===
 
علیرغم اینکه تدارکات مالی و تسلیحاتی عراق که نشان از برنامه‌ریزی و قصد آغاز جنگ بود بارها از سوی ارتش ایران به مقامات سیاسی گزارش داده شد، این گزارش‌ها به دلیل بی‌اعتمادی که نسبت به ارتشی که به عنوان یادگار دوران شاهنشاهی شناخته می‌شد هرگز از سوی انقلابیون تازه به حکومت رسیده جدی تلقی نگشته و حتی مشکوک در نظر گرفته شد. در آبان ۱۳۵۸(۱۰ ماه پیش از حمله عراق) نیروی زمینی ارتش، طرحی مقابله‌ای را برمبنای اطلاعاتی که از رصد تحرکات مالی و تسلیحاتی عراق به دست آورده بود تدوین می‌کند. این گزارش‌ها شامل اطلاعاتی از اقدامات ارتش عراق در سازماندهی نیروهایش بود که شامل خرید ۵/۹ میلیارد دلار تجهیزات جدید نظامی از شوروی، خرید بالگرد از ایتالیا و خرید هواپیمای نظامی از فرانسه و نیز کمک‌های مالی دریافتی عراق از دیگر کشورهای عربی بود. عراق ۱۵ میلیارد دلار از [[عربستان]]، ۵ میلیارد دلار از [[قطر]]، ۵ میلیارد دلار از [[امارات]] و ۱۲ میلیارد دلار از کویت کمک مالی گرفت. [[مصر]] نیز تجهیزات بسیاری به عراق داده بود. در آن زمان دشمنان اصلی که برای عراق در منطقه می‌شد متصور بود، ایران و سوریه بودند، و نارضایتی صدام از انعقاد اجباری معاهده الجزایر در سال ۱۳۷۵ و انقلاب ایران علنی بود.
 
بعدها بارها در بولتن‌های نظامی و در زمان‌هایی نزدیک‌تر به موعد آغاز حمله گزارش‌هایی از قبیل پیشروی توپخانه ارتش عراق، ثبت تیر، حرکت تانک‌ها و تقویت پاسگاه‌ها از دیگر نشانه‌هایی بودند که گویای تک (حمله) عراق به خاک ایران بودند از سوی ارتش به دولت و مجلس گزارش شد، از جمله در در خردادماه سال ۵۹، اما مورد اعتنا قرار نگرفت. ارتش بیکار نماند و در غیاب توجه از سوی مرکز، «طرح ابوذر» توسط نیروی زمینی در ۷۶ صفحه نگارش شد. نیروی هوایی (طرح البرز) و نیروی دریایی (طرح ذوالفقار) هم به طور جداگانه طرح‌های خود را داشتند و این طرح‌ها به لشکرها ارائه شدند. حتی نسخه‌‌ای این طرح نیز در اختیار سپاه قرار گرفت.
 
در خرداد ماه سال ۵۹ سرهنگ [[محمدمهدی کتیبه]] رئیس وقت [[اداره دوم ارتش]]، به مجلس رفت و اعلام کرد که براساس قرائن و شواهد حمله صدام به ایران حتمی است و ایران با توجه به شرایط موجود آماده مقابله نیست. در مجلس اما کسی به این گزارش توجهی نکرد.
در آن زمان به واسطه شرایط انقلابی حاکم بر جو آن روزگار تعداد بسیاری را افسران ارتش بازنشست کرده‌بودند، برخی اعدام شده و تعداد بسیاری از ایران رفتند و بسیاری از خدمه تخصصی نیز به واحدهای غیرتخصصی خودشان منتقل شدند. در عین حال در نبود مستشاران نظامی فشار زیادی بر پرسنل ارتش برای سرپا نگه داشتند تجهیزات نظامی بود. در همین حال مدت زمان خدمت سربازی هم کاهش یافته بود. با این همه پیش در فاصله میان فروپاشی نظام پادشاهی در ایران تا آغاز حمله عراق ارتش نیمه از هم پاشیده ایران موفق شده بود به استعداد ۵۰ گردان نیروی زمینی به همراه [[هوانیروز]] و [[گردان ۱۳۵ هوابرد]] و دو گردان تانک از «[[لشکر ۱۶ زرهی قزوین]] در [[شورش ۱۳۵۷ کردها در ایران|درگیری‌های کردستان]] حضور داشته باشد و طی مدت ۱۸ ماه امنیت را به آنجا بازگرداند.
در نهایت روز ۲۲ شهریورماه ۵۹ رییس جمهور [[ابوالحسن بنی‌صدر]]،‌ [[محمدعلی رجایی]] نخست وزیر، تیمسار [[ولی‌الله فلاحی]] رئیس ستاد مشترک، سرلشگر [[قاسمعلی ظهیرنژاد]] فرمانده نیروی زمینی ارتش و سرلشکر [[جواد فکوری] وزیر دفاع برای بازدید از شرایط مرز به منطقه غرب می‌روند. در این تاریخ دو نقطه از خاک ایران توسط عراقی‌ها گرفته شده بود. «[[عین خوش]]» و «[[میمک]]» که ۲۵ کیلومترمربع وسعت داشت اما همچنان برخی سیاست‌مداران وقت تهدید و تهاجم را باور نمیک‌ردند.
 
افراد یاد شده از هلی‌کوپتر پیاده می‌شوند و با خودرو به نقطه دیگری می‌روند. پس از پیاده شدن از خودرو، عراق آن را با موشک مورد هدف قرار می‌دهد و منهدم می‌کند. پنج دقیقه بعد رادیو بغداد به اشتباه اعلام می‌کند که فرمانده نیروی زمینی ارتش ایران و رئیس ستاد مشترک‌اش کشته شده‌اند. بنی‌صدر از همان جا با دفتر [[روح الله خمینی]] رهبر انقلاب تماس می‌گیرد و کسب تکلیف می‌کند. او پاسخ می‌دهد که به ازای هر گلوله هشت گلوله بزنید، اما به روستاها و شهرهای عراق حق ندارید حمله کنید. تا این لحظه خط مرزی هنوز در اختیار ارتش نبود چرا که بر اساس قوانین، پاسگاه‌های ژاندارمری مسئولیت مرزها را بر عهده داشتند.
 
از همین تاریخ فرماندهان ارتش به رئیس جمهور بنی‌صدر که فرماندهی کل قوا را نیز در آن زمان بر عهده داشت پیشنهاد می‌دهند نیاز به آماده باش درجه یک است، در این شرایط بود که ارتش می‌توانست طرح‌های خود را اجرایی کند. بنی‌صدر در روز ۲۳ شهریورماه، یک روز بعد از این حادثه دستور آماده‌باش را صادر می‌کند. با اعلام این آماده‌باش به لشکرهای ۸۱، ۹۲و ۲۸ که بیشتر در مرزها مورد خطر بودند دستور داده می‌شود که طرح‌های خود را ارائه کنند. لشکر ۲۸ طرح دفاعی «داوود» را ارائه می‌دهد. لشکر ۸۱ طرح «حر» و لشکر ۹۲ طرح «ابوذر» را در عرض ۲ روز در ۲۶ شهریورماه ارائه می‌شوند. در همین روز، صدام قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر را پاره کرده و رئیس مجلس عراق نیز آن را تصویب و اعلام می‌کند.
 
در واقع تهاجم عراق علیه ایران از ۲۶ شهریورماه ۱۳۵۹ آغاز شد، هرچند که حمله علنی در روز ۳۱ شهریورماه صورت گرفت. تا آن زمان جنگ به نوعی محرمانه بود اما با بمباران شهرها جنگ افشا شد و تازه آن تعداد از مسئولان که باور نمی‌کردند، عمیقا متوجه شدند که کشور مورد حمله واقع شده است. در همین تاریخ یعنی ۲۶ شهریور تانک‌های ارتش آرایش گرفته بودند که پیشروی کنند اما واحدهای لشگرها در شهرها مستقر بودند. به عنوان مثال لشکر ۱۶ در شهر قزوین بود. لشکر ۷۷ در مشهد حضور داشت، لشکر ۳۰ در گرگان بود و تعدادی نیز در کردستان انجام وظیفه می‌کردند.
 
فرآیند آغاز انتقال نیروهای ارتش به مرزها به دلیل بی‌اعتمادی به ارتش تا ۳۱ شهریور (روز حمله علنی) آغاز نشد و مشکلات ارتش کماکان تا روز ۳۱ شهریور که عراق به شهرها حمله کرد باقی بود. زمانی که ارتش قصد داشت لشکر ۱۶ را به خط مقدم بفرستد، تجهیزات و نیرو سوار قطار شدند اما آن‌ها را پیاده کردند. لشکر ۲۱ را اجازه ندادند از تهران حرکت بدهند و عده‌ای عنوان می‌کردند که این لشکر می‌خواهد کودتا کند. در نیروی هوایی هم شرایط به گونه‌ای بود که فقط افراد مورد اعتماد حق پرواز داشتند و حتی نصب هر گونه جنگ‌افزای بر روی جنگنده‌ها می‌بایستی توسط افراد معتمد انقلابیون انجام می‌شد. به لشکر ۹۲ که در اواخر خرداد و تیرماه نیروهایش را در مرزها مستقر کرده بود دستور داده بودند که تمام نیروها را بازگرداند و همچنان به ارتش اتهام کودتا وارد می‌کردند. پس از ۵ روز نبرد سهمگین و انهدام بخش عظیمی از نیروهای ارتش در غرب و جنوب، دستور حرکت لشکرهای ۲۷، ۲۱ پیاده،۱۶ زرهی و ۸۸ زرهی به منطقه داده نشد، و بعد هم یگان‌های نیروی زمینی را به‌ صورت گردانی که هدف بسیار مناسبی برای نابودی توسط دشمن بود، به مناطق اعزام می‌کردند<ref name="اقدامات ارتش" />. صدام اعلام کرده بود که تمام سرزمین‌های خود را از ایران پس خواهیم گرفت و وارد شدن به خاک ایران برای ارتش عراق آسان دانست. به تصور او در مقابل ارتشش هیچ ارتشی موجود نخواهد بود. <ref name="ایسنا">{{Cite web |url=https://www.isna.ir/news/97012810445/%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4%DB%8C-%D9%88%D8%AD%D8%B4%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |title= صدام از کدام فرمانده ارتشی وحشت می‌کرد؟ |date=۱۳۹۷/۱/۲۹ |accessdate=۱۳۹۸/۷/۲۷ |website=ایسنا}}{{Cite web |url=https://www.isna.ir/news/97012810445/%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4%DB%8C-%D9%88%D8%AD%D8%B4%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |title= صدام از کدام فرمانده ارتشی وحشت می‌کرد؟ |date=۱۳۹۷/۱/۲۹ |accessdate=۱۳۹۸/۷/۲۷ |website=ایسنا}}</ref>
===طرح‌های عملیاتی ارتش ایران===
 
====طرح ابوذر نیروی زمینی====
طرح ۷۶ صفحه‌ای «ابوذر» که دو ماه پیش از حمله عراق و در تاریخ ۲۴ خرداد ۱۳۵۹ در پاسخ به اطلاعات کسب شده توسط ارتش در مورد حمله عراق توسط معاونت عملیات نیروی زمینی تدوین شد چهار مرحله داشت. ارتش پیش‌بینی کرده بود که به دلیل کمبود نفرات لازم است که افراد احتیاط به خدمت نظامی احضار شوند و این کار نیازمند چندین ماه زمان بود. مرحله اول طرح ابوذر مأموریت تأخیر در عملیات دشمن را به نیروهای موجود در منطقه جنوب و غرب استان خوزستان می‌داد و استقرار روی مواضع طبیعی که در شوش رودخانه کرخه و در اهواز رودخانه کارون قرار داشت را در نظر گرفته بود. یعنی تنها نقاطی که توان پدافند در مقابل دشمن را داشتند. مرحله دوم طراحی و اجرای تک (حمله) محدود برای شناسایی و آماده شدن نیروها برای عملیات آفند بود. از اول جنگ تا هفت ماه پس از آن حدود ۲۴ عملیات آفندی محدود انجام شد تا نیروها آمادگی رزمی داشته باشند و روحیه‌شان ارتقاء یابد اما تا زمانی که نیروهای کمکی وارد خط مقدم نشده بودند هدف از این عملیات‌ها بازپس‌گیری منطقه خاصی نبود.
*'''مرحله ۱:''' نیروی زمینی در منطقه با ۴ لشکر و یک تیپ دفاع از مناطق خطوط مقدم را از شمال باختری تا جنوب اجرا می‌نماید. لشکر ۶۴ پیاده و لشکر ۲۸ پیاده به ترتیب در شمال، [[لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه|لشکر ۸۱ زرهی]] و [[لشکر ۸۴ پیاده لرستان|تیپ ۸۴ پیاده]] در مرکز و [[لشکر ۹۲ زرهی اهواز|لشکر ۹۲ زرهی]] در جنوب، لشکرهای در خط با اعزام عناصر تامین، حرکت متجاوز را در زمین‌های بلافصل مرز بتاخیر می‌اندازد. تغییر مکان یگان‌های تقویتی و تیپ ۸۴ پیاده خرم‌آباد برابر طرح تمرکزات اجرا می‌گردد. لشکر ۷۷ پیاده و مرکز آموزش بیرجند و لشکر ۸۸ زرهی مرز خاوری را پوشش می‌نماید.
*'''مرحله ۲:''' پس از عقب نشینی عناصر تامینی، یگان‌های نیروی زمینی به ترتیب زیر در منطقه دفاع می-نمایند. لشکر ۶۴[[لشکر ۶۴ پیاده ارومیه|۶۴]] و [[لشکر ۲۸ پیاده کردستان|۲۸]] پیاده در شمال، لشکر ۸۱ زرهی و تیپ ۸۴ پیاده در مرکز و لشکر ۹۲ زرهی در حنوب دفاع می‌نماید و پیشروی دشمن را در مواضع سد کننده و پیش بینی شده متوقف یا کند می¬نماید.
*'''مرحله ۳:''' نیروی زمینی برای انهدام نیروهای متجاوز، پس از آمادگی و انتقال یا برداشت نیرو از سایر مناطق دفاعی جلو رخنه، پاتک نموده و مرز را ترمیم می‌نماید.
*'''مرحله ۴:''' نیروی زمینی بنا به دستور با ۳ لشکر زرهی درخط، لشکر ۸۱ زرهی در محور عمومی قصر شیرین، خسروی، خانقین، بغداد، لشکر ۱۶ زرهی در صورت برداشت از منطقه و تمرکز در خوزستان در محور عمومی عین‌خوش، علی‌غربی، کوت، لشکر ۹۲ زرهی در محور عمومی تنومه، بصره، ناصریه آفند نموده و نیروهای متجاوز را نابود می‌کند.» <ref name="اقدامات ارتش" /><ref name="اقدامات ارتش">{{Cite web |url=http://www.maarefjang.ir/(X(1)S(w2xikdzq3nzbws3z2gtbbnvt))/contentviewed.aspx?id=18352 |title=اقدامات ارتش جمهوری ایران در سال اول جنگ تحمیلی عراق علیه ایران |accessdate=۱۳۹۸/۷/۲۸}}</ref>
حدود ۱۳۶ هزار نفر خدمت منقضی‌های سال ۵۵ به خدمت احضار شدند که این حضور باعث ایجاد توان عملیاتی برای ارتش شد و بخشی از کمبود نیرو را جبران کرد. بعدها جوانان خدمتی سال ۵۶ را نیز احضار کردند که تنها حدود ۳۰ هزار نفر آمدند و مابقی طبق دستورالعمل‌های اداری مختار بودند که در بسیج ثبت‌نام کنند و به این ترتیب احضار نیروهای احتیاط پایان پذیرفت. عده‌ای از بازنشستگان یا بازخریدی‌های ارنش هم مجددا به کادر ارتش پیوستند و ارتش دوباره سازماندهی خود را بدست آورد، ولی همچنان تا مدتی بعد آمادگی انجام عملیات بزرگ را نداشت.
 
در بخشی از طرح ابوذر ارتش ۱۱ پیش‌فرض را در طراحی استراتژی جنگی در مقابل عراق در نظر گرفته شده بود:
 
*(۱) عملیات ارتش در کردستان ادامه داشته و تغییر مکان یگان‌های مستقر در منطقه امکان پذیر نمی‌باشد.
 
*(۲) احتمال پشتیبانی از یگان‌های ارتش جمهوری اسلامی ایران به وسیله کشورهای تدارک کننده قطعات یدکی بعید است.
 
*(۳) در خلال درگیری ارتش در مرزهای باختری، امکان تحریکاتی از جانب کشور افغانستان وجود دارد.
 
*(۴) از طریق کشور پاکستان تهدید متصور نیست، ولی احتمال برخورد با عناصر ضد انقلاب در جنوب شرقی کشور وجود دارد.
 
*(۵) در طول عملیات در غرب کشور، جنگ روانی از طریق کشورهای آمریکا و اسرائیل و مصر علیه ایران ادامه خواهد داشت.
 
*(۶) عراق همچنان از پشتیبانی لجستیکی و آموزشی کشور شوروی برخوردار خواهد بود.
 
*(۷) کشورهای حوزه خلیج فارس از لحاظ سیاسی و تسهیلات پایگاهی، کشور عراق را پشتیبانی خواهند نمود.
 
*(۸) کشور ترکیه در طول عملیات بی‌طرفی خود را حفظ خواهد نمود.
 
*(۹) از آغاز عملیات برتری هوایی با کشور خصم می‌باشد.
 
*(۱۰) احتمال پشتیبانی شیعیان مقیم کشور عراق از کشور ایران وجود دارد.
 
*(۱۱) در طول عملیات، ارتش از پشتیبانی ملی به‌طور کامل برخوردار خواهد بود.<ref>{{Cite web |url=https://www.isna.ir/news/98012812089/%DB%B1%DB%B1-%D9%81%D8%B1%D8%B6%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%AF |title=۱۱ فرضیه ارتش پیش از آغاز جنگ تحمیلی +اسناد |date=۱۳۹۷/۱/۲۸ |accessdate=۱۳۹۸/۷/۲۷}}</ref>
 
====طرح البرز نیروی هوایی====
 
{{اصلی|عملیات کمان ۹۹}}
 
پس از حمله سراسری نیروهای عراقی نیروی هوایی ایران در همان روز دو مرحله به پایگاه‌های هوایی عراق حمله کرده و در روز بعد با ۱۴۰ فروند هواپیمای شکاری و بمب‌فکن همه پایگاه‌ای هوایی دشمن(به غیر از الولید) را بمباران کرد. این عملیات بر اساس طرحی با عنوان طرح البرز انجام شد که در ۲۷ تیر ماه سال ۱۳۵۹ بر اساس راهنمای طرح ریزی ستاد مشترک و بهره‌گیری از طرح‌های عملیاتی سهند و سبلان که در سال‌های قبل از پیروزی انقلاب در نیروی هوایی موجود بودند توسط سرهنگ خلبان محمود قیدیان (معاون وقت عملیاتی نهاجا) و سایر افسران عملیات آن معاونت، تهیه و تصویب مقامات مسئول رسید. بخشی از متن مذکور به شرح ذیل است:
{{نقل قول|از آنجا که جو سیاسی حاکم بر کشور اجازه پیش دستی به نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران را نمی‌هد، لذا هنگام بروز مخاصمات میان دو کشور ایران و عراق، نیروی هوایی عملیات خود را بر مبنای عملکرد انتقامی در برابر دشمن طرح ریزی می‌نماید}}
 
و اینگونه با توجه به شرایط خاص آن زمان، بناچار اصل غافلگیری که از مهم ترین اصول نه گانه جنگ است، در طرح البرز نادیده گرفته شد.<ref name="اقدامات ارتش" />
 
====طرح ذوالفقار نیروی دریایی====
 
{{اصلی|عملیات مروارید}}
 
۴۸ ساعت پیش از حمله عراق نیروی دریایی اتاق جنگ دریایی را در بوشهر تشکیل داد و پیشتر از آن طرحی موسوم به ذوالفقار را در تابستان ۱۳۵۹ و در واکنش به رزمایش بزرگی که عراق در فروردین همان سال در منطقه انجام داده بود تدوین کرده بود که سه هدف عمده را مد نظر قرار داشت:
 
*۱- از بین بردن نیروهای انسانی متهاجمین در دریا
*۲- منهدم کردن پایگاه‌های نفت عراق به نیت ایجاد فلج اقتصادی
 
*- محاصره دریایی عراق <ref name="طرح ذوالفقار">{{Cite web |url=http://econews.ir/fa/content/1524632 |title="طرح ذوالفقار"؛ ماجرای ضرب شصتی که نیروی دریایی بعثی از ایران خورد |date=۱۳۹۷/۷/۵ |accessdate=۱۳۹۸/۷/۲۸}}</ref>
 
نیروی دریایی ارتش در بیانیه‌ای که در تاریخ ۱۳۵۹/۷/۱ صادر نمود چنین ابراز کرد:
 
{{نقل قول|«باتوجه به تجاوزات عراق بدین‌وسیله کلیه مرزهای آبی نزدیک سواحل ایران منطقه جنگی اعلام و کشور ایران اجازه حمل کالا به بنادر عراق را به هیچ یک از کشتی‌ها نخواهد داد، و نیز برای امنیت کشتیرانی در خلیج فارس اعلام می‌دارد، پس از عبور کشتی­ها از تنگه هرمز راه خود را طوری تغییر دهند که از 12 مایلی جنوب ابوموسی و 12 مایلی جزیره سیری و جنوب کیبل بنک و از 12 مایلی جنوب غربی جزیره فارسی عبور نمایند. کشور ایران تعهدی در برابر سرپیچی کنندگان از این اعلامیه نخواهد داشت.»}}
 
 
 
== استراتژی عراق ==
به گفته مقامات سابق ارشد عراق وظیفه اصلی ارتش عراق در یورش اولیه خود این بود که [[توپخانه]] ایران را از مرزهای عراق دور کرده تا قادر به بمباران شهرهای عراقی، به ویژه [[بصره]]، نباشند. این کار بایستی در طول سه تا هفت روز انجام می‌شد و سپس بغداد برای مذاکره با تهران وارد عمل می‌شد. این طرح بر اساس استراتژی جنگی استاندارد عربی آن دوران تهیه شد که بر یورش سنگین نخست و سپس مذاکره بر اساس «وضعیت جدید» تأکید داشت؛ بنابراین نیروهای عراقی در خاک ایران قرار نبود بیش از ۴۰ کیلومتر پیشروی کنند و هیچ برنامه‌ای برای حفظ خاک ایران در مدتی طولانی وجود نداشت. با این حال ایرانی‌ها حاضر به مذاکره نبودند، آن‌هم در شرایطی که نیروهای عراقی تا آن حد در خاک ایران پیشروی کرده بودند. ضمن اینکه روحانیت حاکم بر ایران علاقه‌مند به گسترش جنگ و استفاده از آن برای دستیابی به مقاصد خود بود.<ref>{{پک|Cooper|2003|ک=I Persian Gulf War: Iraqi Invasion of Iran, September}}</ref> ارتش عراق هرچند به خوبی مجهز شده بود اما آمادگی کاملی برای جنگ نداشت و البته ایرانی‌ها از این نظر در وضعیت نامناسب‌تری قرار داشتند. حملات تانک‌های عراقی در دشت‌های میان شهرهای ایران صدمات سختی را به واحدهای پراکنده ایرانی در طول خط مقدم وسیع نبرد وارد کرد. هرچند بسیاری از تحلیل‌گران شیوه عملیاتی عراق را بر گرفته از سبک شوروی توصیف می‌کنند اما آن‌ها در واقع بسیار بیشتر تحت تأثیر نظریات جنگی بریتانیایی قرار داشتند هرچند ارتش عراق تقریباً به‌طور کامل با تانک‌ها، نفربرها، و توپخانه روسی تجهیز شده بود.<ref>{{پک|Cooper|2003|ک=I Persian Gulf War: Iraqi Invasion of Iran, September}}</ref>