تفاوت میان نسخه‌های «نبرد قادسیه»

به نسخهٔ 27184330 ویرایش ImanFakhri برگردانده شد: ویرایش‌های نادرست. (توینکل)
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
(به نسخهٔ 27184330 ویرایش ImanFakhri برگردانده شد: ویرایش‌های نادرست. (توینکل))
برچسب: خنثی‌سازی
| combatant1 = [[خلافت راشدین]]
| combatant2 = {{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[شاهنشاهی ساسانی|شاهنشاهی ایرانشهر]]
| commander1 = [[سعد بن ابی‌وقاص]]{{سخ}}[[مثنی بن حارث شیبانی]]{{سخ}}[[قعقاع بن عمرو]]{{سخ}}Asim ibn Amr{{سخ}}Abdullah ibn Al-Mutim{{سخ}}Shurhabeel ibn As samt{{سخ}}Zuhra ibn al-Hawiyya{{سخ}}Jarreer bin Abdullah Al-Bijli{{سخ}}[[طلیحه]]{{سخ}}[[Amru bin Ma'adi Yakrib]]
 
[[مالک اشتر]] {{سخ}}[[قعقاع بن عمرو]]
[[حجر ابن عدی]]{{سخ}}Asim ibn Amr{{سخ}}Abdullah ibn Al-Mutim{{سخ}}Shurhabeel ibn As samt{{سخ}}Zuhra ibn al-Hawiyya{{سخ}}Jarreer bin Abdullah Al-Bijli{{سخ}}[[طلیحه]]{{سخ}}[[Amru bin Ma'adi Yakrib]]
| commander2 = {{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[رستم فرخزاد]] {{KIA}}{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[بهمن جادویه]] {{KIA}}{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[هرمزان]]{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[گلینوش]] {{KIA}}{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[Shahriyar bin Kanara]]{{KIA}}{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[مهران رازی]]{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[پیروز خسرو]]{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[Kanadbak]]{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} Grigor II Novirak {{KIA}}{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} Tiruyih{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[Mushegh III Mamikonian|Mushegh III]] {{KIA}}{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} [[Javanshir]]{{سخ}}{{flagicon image|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg}} Nakhiragan
| units1 =
با روی کار آمدن [[ابوبکر]] اولین خلیفهٔ مسلمانان، فکر گسترش دین اسلام موجب شد که اعراب به سرزمین‌های دولت ساسانی و [[روم]] روی آورند. لشکری مهم به فرماندهی [[ابو عبید بن الجراح]] سپاهیان را به سوی [[شام]] هدایت کرد و در سال ۱۲ ه‍.ق در [[یرموک]] با سپاه عاجز [[هراکلیوس]] امپراتور روم رو به رو شد که تازه از جنگ با دولت ساسانی بازگشته بود<ref group="پ">در این زمان [[خسرو دوم]] پادشاه دولت ساسانی بود.</ref> و در سال ۱۳ ه‍.ق رومیان را شکست داد؛ بدین ترتیب راه [[جبل حوران]] و [[درهٔ رود ارن]] به دست مسلمانان افتاد. در همین حین لشکری دیگر به فرماندهی [[خالد بن ولید]] به سوی [[عراق]] روانه شد، اوضاع آشفتهٔ ایران و چندی بعد شاه شدن [[پوراندخت]] دختر [[خسرو پرویز]] موجب شد که [[مثنی بن حارثه شیبانی]] از [[قبیلهٔ بکربن]] و [[سوید بن قطبه عجلی]] از [[قبیلهٔ ائل]]، لشکری گردآوری کنند و به قسمت‌های مرزی ایران تاخته و مردم را غارت نمایند.<ref>{{پک|مهاجر|۱۳۹۰|ک=تحلیلی بر نبرد قادسیه|ص=۱۹۰}}</ref> مثنی که از ناحیهٔ حیره، دولت ساسانی را مورد حمله قرار داده‌بود با نامه‌ای که برای ابوبکر فرستاد از اوضاع آشفته ایران گفت و درخواست نیروی نظامی‌کرد؛ ابوبکر، خالد پسر ولید را برای نبرد با ساسانیان انتخاب کرد.
خالد به [[بانقیا]]، باروسما و [[آلیس]] که بر سر راهش بود تاخت و آنان را به پرداخت جزیه واداشت و سپس به سوی حیره، که تحت حکمرانی [[ایاس بن قیصه]] بود، روانه شد؛ ایاس و مردم حیره که از اوضاع نابه‌سامان حکومت ساسانی مطلع بودند، مانند بیشتر شهرهای عرب‌نشین دولت ساسانی پرداخت جزیه را در برابر جنگ و اسلام پذیرفتند؛ سپس در [[جنگ زنجیر]]، هرمز، یکی از مرزبانان ایرانی به مقابله با خالد در منطقه [[حفیر]] شتافت اما در این نبرد کشته شد و سپاهش نیز شکست خورد.<ref>{{پک|مهاجر|۱۳۹۰|ک=تحلیلی بر نبرد قادسیه|ص=۱۹۱–۱۹۵}}</ref>
با این حال هنوز اعراب از پیشروی در خاک ایران هراس داشتند؛ اما با مرگ ابوبکر، عمر روی کار آمد و پس از مشورت با [[علی ابن ابی‌طالب]] (منبع:[[نهج البلاغه]] ،خطبه ۱۴۶ ) و مثنی بن حارثه که خواستار جنگ با ایرانیان بودندبود موافقت کرد. در این [[زمان ایران]] اوضاع داخلی بسیار آشفته‌ای داشت؛ [[شهربراز]] از تخت سلطنت پایین کشیده‌شده و به قتل رسیده‌بود و [[آزرمیدخت]] به دست رستم فرخزاد کور و از سلطنت خلع گشته بود، اما در این بین [[بهمن جادویه]] توانست سپاه مسلمانان را در نبرد پل واقع در ساحل فرات شکست دهد؛ اعراب وادار به عقب‌نشینی شدند و زمانی که جادویه قصد تعقیب آنان را داشت اوضاع بهم ریختهٔ داخلی مانع او شد؛ بهمن نیز به مدائن بازگشت.<ref>{{پک|مهاجر|۱۳۹۰|ک=تحلیلی بر نبرد قادسیه|ص=۱۹۵–۱۹۸}}</ref>
 
در زمانی که سپاه خلافت راشدین حمله‌های خود را به سرزمین ایران را آغاز کرده‌بودند، مرزبان‌های خراسان فعالیتی مستقل از دربار [[تیسفون]] داشتند. اسامی که از فرمانروایان محلی قسمت‌های شرقی ایران در آن دوره به جا مانده‌است، از تبدیل حکومت ساسانی به جامعه‌ای اشرافی و زمیندار خبر می‌دهد و همچنین درگیری‌های [[امپراتوری ایران]] با [[بیزانس]] و قدرت غرب که طی سالیان طولانی موجب فرسایش دولت ایران شده‌بود.<ref>{{پک|یارشاطر|۱۳۶۸|ک=تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان|ص=۲۶۸}}</ref>
== منابع ==
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= آشتیانی|نام= عباس اقبال| پیوند نویسنده= اقبال آشتیانی|کتاب=تاریخ مفصّل ایران از صدر اسلام تا انقراض قاجاریه | ناشر=خیام |سال= ۱۳۷۹|مکان=تهران |شابک=}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= اشپولر|نام= برتولد|پیوند نویسنده=برتولد اشپولر|کتاب= تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی| ناشر= انتشارات علمی و فرهنگی|سال= ۱۳۷۳|مکان= تهران|شابک=}}
[[نهج البلاغه]]،[[خطبه ۱۴۶]]
{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= اشپولر|نام= برتولد|پیوند نویسنده=برتولد اشپولر|کتاب= تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی| ناشر= انتشارات علمی و فرهنگی|سال= ۱۳۷۳|مکان= تهران|شابک=}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= تقی‌زاده|نام= سید حسن|کتاب=از پرویز تا چنگیز | ناشر= انتشارات فروغی|سال=۱۳۴۹ |مکان=تهران |شابک=}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= پطروشفسکی|نام=ایلیا پاولوویچ |کتاب=تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز | ناشر= انتشارات پویش |سال= ۱۳۵۹|مکان= تهران|شابک=}}