تفاوت میان نسخه‌های «مردمان هزاره»

وگ- از www.esalat.org/.../tarikh%20maasere%20hazara%20haa%203.htm کپی شده بود.
(وگ- از www.esalat.org/.../tarikh%20maasere%20hazara%20haa%203.htm کپی شده بود.)
 
هزاره‌ها مردمانی [[زردپوست]] ولی فارسی‌زبان هستند.
هزاره‌ها در زمان حکومت شاه عباس صفوی به دین اسلام شیعی گرویدند و نابسامانی‌ها و تبعیض‌های بسیاری از افراد این قوم را به مهاجرت به دیگر نقاط دیگر جهان واداشته‌است.
 
== مذهب ==
 
تشیع هزاره‌ها
الف) ورود تشيع دوران صفويان
بعضى از مورخين بر اين اعتقادند كه سرزمین هزاره ها در زمان صفويان و على‏الخصوص دوران پادشاهى شاه عباس همراه با ديگر نقاط ايران آن روز مذهب شيعى را به جبر شمشير صفويان قبول نموده‏اند.
 
ب) همزمانى ورود اسلام و تشيع به هزاره‏جات
سرزمین هزاره‌ها در سده‌های نخستین ظهور اسلام غور نامیده می‌شده است؛ غور نام ولايتى است نزديك به غزنين و غرجستان كه اهالى آن در ايام خلافت حضرت على(ع) شرف اسلام يافتند و به خط مبارك حضرت حكم گرفتند.
بعد از شهادت حضرت علي(ع) در عهد معاويه و حكام بنى اميه كه سب و لعن حضرت در منابر و مساجد عالم اسلامى انجام مى‏شد. ملت هزاره در سرزمين غور از اين فرمان معاويه سرپيچى كرده و آن عمل را ترك گفتند و به عبارت ديگر «رفضو ذالك الامر».
طبق یک نظر امير شنسب والى غور درزمان خلافت حضرت علي(ع) اسلام آورد و حاصل آن اين شد كه ايشان بواسطه عهد و فرمانى بر ولايت غور باقى بمانند و آن فرمان در ميان امراء و جانشينان شنسب دست به دست مى‏گشت و مهر تأييدى بود بر حكومت و امارت غور. ايشان از موالى و محبين علي(ع) و اهل بيت رسول بودند كه در ضمن عقيده شان در اين خصوص بسيار محكم و استوار بود. سند دیگری که معمولا به آن استناد می‌شود، شعری است از «فخر الدين مبارك شاه» در مورد محبت و ولاء اهل غور نسبت به اهل بيت. نشانه‏هایی را نیز مى‏توان در نقلهاى عاميانه هزاره‌ها پيدا نمود؛ از آن جمله مى‏توان به داستان شاه بربر و حضرت علی(ع) اشاره کرد.
ج - اسلام آوردن و پذيرش تشيع در دوران حكومت ايلخانيان
نظريه سوم كه شباهت بسيارى با نظريه دوم دارد، بر آن است كه هزاره‏ها در همان زمان گرويدن به اسلام، مذهب شيعه را قبول كردند. با اين تفاوت كه گرويدن ايشان در قرن 13 ميلادي صورت گرفته و نه در همان اوان گسترش اسلام . اين نظريه را اولين بار «تيمور خانف» محقق روسى ارائه كرد. بنظر او هزاره‏ها حدود سى سال پس از مرگ هولاكوخان (1256) فرزند بزرگ چنگيز خان به اسلام گرويدند. غازان خان ( 1395 - 1304م) فرزند بزرگ هولاكو خان و هفتمين فرمانرواى ايلخانى ايران، اولين خانى بود كه در سال 1394م به اسلام گرويد و ده هزار سرباز مغول نيز از او تبعيت كردند. گفته مى‏شود او از همان آغاز به مذهب شيعه تمايل داشت پس از مرگ او ابوسعيد (35-1317) سنت او را ادامه داد. بدين ترتيب مذهب شيعه توسط غازان خان، برادرش اولجايتو (17- 1304) و فرزندش ابوسعيد در افغانستان (آن موقع بخشى از امپراطورى ايلخانى) بود ترويج و تشويق شد.
در یک جمع بندی مى‏توان چنين گفت كه هر سه اين نظريات صحيح هستند؛ يعنى ممكن است بعضى از هزاره‏ها توسط غازان خان و ابوسعيد به مذهب شيعه گرويده باشند، و اين به نظريه صفويان كه عامل ترويج بيشتر اين مذهب بودند، الزاماً در تضاد نيست به اضافه اينكه از همان آغاز تكوین شيعه در افغانستان و ديگر بلاد اسلامى بودند كسانى كه به دليل محبت علي(ع) و آل او با سنى‏هاى حاكم مخالفت داشتند. كه تبعيدهاى سياسى شيعيان، وجود هواداران فراوان یحیی بن زید و طرفداری از قیام‌های علویان و تمركز شیعیان درزمان امام رضا(ع) در خراسان آن روز هم علل محكمى بر وجود شيعيان قبل از ايلخانان و صفوى‏ها مى‏تواند باشد.
نظری وجود دارد مبنی بر‌اینکه گرويدن هزاره‏ها به مذهب شيعه در دوره مشخصى اتفاق نيافتاده است و نمى‏توان گفت در زمان خاصى رويكردى جدى و عظيم به اين مذهب صورت پذيرفته باشد. در واقع چنين تجزيه و تحليل‏هاى ميكانيكى از هر پديده تاريخى و اجتماعى كارى نادرست است؛ هر تغيير در جامعه انسانى در طول يك دوره زمانى نه چندان كوتاه به وقوع مى‏پيوندد كه طى آن فرايند توسعه راه خود رامى پيمايد. «شيعه شدن» نيز مانند ديگر پديده‏هاى اجتماعى و تاريخى، طى يك دوره زمانى طولانى صورت گرفته است.
 
== منابع ==
- موسوى، سيد عسكر، هزاره‏هاى افغانستان، ص110
- غور سرزمينى كوهستانى است ميان هلمند و هرات كه آن را امروزه هزارستان گويند. /اعلام المنجد
- لغت نامه دهخدا، ج 38/ تهران 1335/ ص ¬357
- جوزجانى، قاضى منهاج السراج، طبقات ناصرى، ج 1ص 29
- دائره المعارف تشيع، مدخل افغانستان
- یزدانی، پژوهشی در تاریخ هزاره‌ها؛ ص171
- تیمورخانف، ل، تاریخ ملی هزاره، ص 48 و 49
- مقاله تشیع در افغانستان ، غلام یحیی حسینی، فصلنامه طلوع، شماره 8
- بیانی، شیرین، دین و دولت در‌ایران عهد مغول ؛ تهران: مرکز دانشگاهی، 3ج، 1375
 
 
== زبان ==
۶٬۰۲۵

ویرایش