تفاوت میان نسخه‌های «گرومن اف-۱۴ تام‌کت»

ابرابزار
(ابرابزار)
موشک [[ایم-۵۴ فینیکس|فینیکس]] در کنار رادار [[ای‌ان/ای‌دابلیوجی-۹|AWG-9 (آگ ناین)]] توانمندی فوق‌العاده در رهگیری و هدف قرار دادن اهداف هوایی برای اف-۱۴ ایجاد کرده‌است.
[[پرونده:F-14A VF-1 launching AIM-54 Phoenix.JPEG|بندانگشتی|چپ|300px|درحال پرتاب موشک فونیکس]]
[[پرونده:F-14 3 Yokota Tokyo.jpg|بندانگشتی|چپ|300px|نمای جلوی اف-۱۴]]
[[پرونده:F-14A at Grumman Memorial Park.jpg|بندانگشتی|چپ|300px|پارک یادبود تامکت در آمریکا]]
 
بسیاری از ناظران غربی ناتوانی ایران از جلوگیری از تجاوز [[میگ-۲۵]]‌های شوروی به خاک ایران را عامل اصلی خرید هواپیمای اف-۱۴ تامکت می‌دانند؛ ولی واقعیت اندکی متفاوت است. از اواخر دههٔ ۱۹۵۰ میلادی [[نیروی هوایی شاهنشاهی ایران]] با همکاری [[نیروی هوایی آمریکا]] پروازهای فوق محرمانه‌ای را بر فراز خاک شوروی انجام می‌دهد. در آغاز هواپیماهای سبک (حتی ترابری) برای این منظور به کار می‌رفت و چند فروند آن‌ها به وسیلهٔ جنگنده‌های شوروی سرنگون شدند. پس از تحویل نخستین سفارش [[اف-۴ فانتوم۲]] که نوع [[عملیات شناسایی|شناسایی]] هم جزء سفارش‌ها بود، این عملیات تشدید شد.<ref name="Combat 2004, pp. 6-7">'''Iranian F-14 Tomcat Units in Combat''' by Tom Cooper & Farzad Bishop, 2004, Oxford: Osprey Publishing, pp. 6-7</ref>{{سرخط}}
شوروی‌ها نگران قدرت تسلیحاتی ایران بودند و مأموریت‌های شناسایی خود را بر روی ایران انجام می‌دادند. هواپیماهای رهگیر نیروی هوایی شاهنشاهی به ویژه هواپیماهای اف-۴ فانتوم ۲ بارها سعی کردند تا میگ-۲۵هایی که وارد خاک ایران می‌شدند را رهگیری کنند ولی موفق نمی‌شدند. شاه علاقه‌ای به رویارویی مستقیم با شوروی نداشت و هنگامی که تجاوز مرزی از سوی هر دو طرف شدت گرفت شاه پیشنهاد داد که اگر شوروی‌ها تجاوز هوایی خود را متوقف کنند نیروی هوایی ایران و آمریکا نیز ورود به حریم هوایی شوروی را متوقف سازند. این پیشنهاد بارها و بارها تکرار شد و هر بار رد شد؛ بنابراین شاه به نیروی هوایی دستور داد که در ازاء هر تجاوز هوایی [[فاکسبت]]‌های شوروی دو یا چند مأموریت بر فراز خاک شوروی به عنوان مقابله به مثل انجام شود، ولی برای این منظور سلاحی نیرومندتر از اف-۴ فانتوم ۲ ایران مورد نیاز بود تا جلوی تجاوز شوروی‌ها را بگیرد. در خلال این کشمکش‌ها، محمد رضا شاه در راستای برنامه‌های توسعهٔ نظامی ایران در دههٔ ۱۹۷۰ میلادی و همچنین همکاری با ایالات متحده، به دنبال [[هواپیمای رهگیر]]ی بود که توانایی تهدیدهای پیش‌بینی شده را تا بیست سال آینده داشته باشد. هواپیمایی که بتواند پهنهٔ گسترده‌ای از آسمان ایران را با سنسورها و سلاح‌های نیرومند پوشش دهد و دارای توانایی رزمی بالای باشد و همچنین هواپیمایی باشد که برای سیطره بر خلیج فارس و حتی اقیانوس هند نیز کارایی داشته باشد.<ref name="Combat 2004, pp. 6-7"/>
[[پرونده:Grumman F-14 Tomcat 23.jpg|بندانگشتی|چپ|300px|نمای جلو]]
در تابستان ۱۹۷۲ نامه‌ای از سوی محمدرضا پهلوی شاه وقت به پنتاگون فرستاده شد. در این نامه قصد شاه از بازدید از ایالات متحده آمریکا به منظور گفتگو دربارهٔ هواپیمای رهگیری بود که قرار بود در نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا به خدمت گرفته شود. در این نامه برنامه‌ریزی او برای تماشای نمایش هوایی این نوع جنگنده‌ها به قصد الگوگیری برای شاخهٔ مورد علاقهٔ او در نیروهای مسلح یعنی نیروی هوایی قید شده بود. علاقهٔ اصلی شاه به هواپیمای اف-چهارده بود. این ملاقات آغاز یک معاملهٔ مناقشه‌برانگیز بود که منجر به استقرار مدرن‌ترین هواپیمای جنگنده‌ای می‌شد که آمریکا به یکی از متحدانش فروخته بود. این برای نخستین بار بود که آمریکایی‌ها موافقت کرده بودند یک چنین جنگنده پیشرفته و استراتژیک را به یک مشتری خارجی بفروشند. از سوی دیگر این اقدام برای ایران یک اقدام جسورانه بود. زیرا هنوز در حال تجربه‌اندوزی در زمینهٔ سیستم‌های با تکنولوژی مدرن و تأسیسات لازم برای عملیاتی کردن آن‌ها بود.<ref name="Combat 2004, pp. 6-7"/>{{سرخط}}
[[پرونده:F14 on USS Hornet.jpg|بندانگشتی|چپ|250px300px|بر روی عرشه موزه [[یواس‌اس هورنت (سی‌وی-۱۲)]] در کالیفرنیا در سال ۲۰۰۹]]
همچنین فروش این هواپیما از سوی آمریکا به یک کشور دیگر به این معنای بود که کل پروژهٔ اف-۱۴ به وسیلهٔ ایران نجات پیدا می‌کرد. زیرا ایران موافقت کرده بود که کل هزینه تحقیقات و تمام هزینه راه اندازی خط تولید هواپیما که شرکت [[گرومن]] احتیاج دارد برای تولید هواپیما پرداخت کند.<ref name="Combat 2004, pp. 6-7"/>{{سرخط}}
نشنال اینترست می‌نویسد:<ref name="Combat 2004, pp. 6-7"/><ref>[https://nationalinterest.org/blog/buzz/how-iran-taking-ancient-f-14-tomcats-and-making-them-better-74896]</ref> کارشناسان آمریکایی شاه ایران را در زمینهٔ انتخاب هواپیما بدسلیقه می‌دانستند. روزی یک از مقامات آمریکایی درمورد شاه ایران به همکارانش گفت: “He’ll buy anything that flies” به معنای اینکه "او هرچه را که پرواز کند، می‌خرد!" این شرایط پابرجا بود، تا زمانیکه [[میگ ۲۵|میگهای ۲۵]] شوروی در ارتفاع ۶۰هزار پایی با سرعت ۳ ماخ در آسمان ایران پرواز می‌کردند و [[نورثروپ اف-۵|اف ۵ تایگر]] و [[اف ۴ فانتوم]] یارای مقابله با آن هواپیمای پیشرفته را نداشتند. دولت [[ریچارد نیکسون]] تمایل زیادی به فروختن هواپیمای پیشرفته به ایران داشت تا [[موازنه قدرت (روابط بین‌الملل)|موازنهٔ قدرت]] با شوروی را دوباره برقرار کند؛ بنابراین در سال ۱۹۷۲ [[ریچارد نیکسون]] و [[هنری کسینجر]] شخصاً به ایران سفر کردند و یک برگهٔ سفید به شاه دادند تا هر جنگ‌افزاری که شاه توان پرداخت هزینه‌اش را دارد، در آن برگه بنویسد. اینگونه بود که ایران در کنار آمریکا به برترین و پیچیده‌ترین جنگندهٔ رهگیر تاریخ دست پیدا کرد که با رادار برد بلند و موشکهای ایم-۵۴ فونیکس مجهز بود. منصفانه است که بگوییم سیاستگذاران آمریکایی، بلافاصله از دادن اف-۱۴ به ایران پشیمان شدند. با انقلاب ۵۷ و ظهور تندرویان اسلامگرا، ایران به دشمن آمریکا تبدیل شد و فناوری به‌کار رفته در اف-۱۴ به خطر افتاد. حالا آمریکا دشمنی داشت که دارای ۷۹ جنگنده رهگیر ترسناک بود. حالا ۵۰ سال پس از آن معامله و پس از گذشت ۸ سال جنگ ایران با عراق، مهندیان ایرانی توانسته‌اند بدون وابستگی به آمریکا، این جنگنده را عملیاتی نگهدارند. آمریکا همهٔ تامکت‌های خود را در سال ۲۰۰۶ بازنشسته کرد و امروز ایران درحالی تنها کاربر این جنگنده است که اف-۱۴ در زمرهٔ بهترین هواپیماهای جنگنده در خاورمیانه محسوب می‌شود.