تفاوت میان نسخه‌های «گوتفرید لایبنیتس»

بهبود/اضافه کردن منبع‌
جز (←‏فلسفه: فارسی‌سازی)
(بهبود/اضافه کردن منبع‌)
|notable_students=[[یاکوب برنولی]] (epistolary correspondent){{سخ}}[[کریستیان ولف]] (epistolary correspondent)
}}
'''گوتفرید ویلهلم لایبنیتس''' {{آلمانی|Gottfried Wilhelm Leibniz}} {{رچ}} (۱۶۴۶–۱۷۱۶)، [[فیلسوف]]، [[ریاضیدانمنطق‌دان]]، [[ریاضی‌دان]] و [[فیزیک‌دان]] [[آلمان|آلمانی]]ی بودبود، که همچنین نقش به‌سزایی در [[سیاست]] [[اروپا]]ییی زمان خویشخود بازی کرده‌است و مقام بالایی نیز در [[تاریخ فلسفه]] و [[تاریخ ریاضی]] داردکرد. لایبنیتس بنیان‌گذاراو سیستمبنیادگذار [[دستگاه اعداد دودویی|دودویی]] است. ویهمچنین [[حسابان|محاسبات دیفرانسیل و انتگرال]] را که همراه بادر دانشکنار [[معادله دیفرانسیل|معادلات دیفرانسیل]] پایه‌گذارزمینه بسیاری از پیشرفت‌های بشر شدند، همزمان ولی کاملاً مستقل از [[آیزاک نیوتن]] به دست آورد و. همین موضوعمایه باعث اختلاف او با [[نیوتون]] بر سر این که کدام زودتر مبدع این علم بوده‌اند، گردید، که البته ظاهراً نیوتون پیروز این بازی شد و اکثر کشفیات به نام او ثبت شد، هرچند که نمادها و نشانه‌هایی که امروزه به‌طور گسترده استفاده می‌کنیم، نشانه‌هایی اند، که لایب‌نیتس نخستین بار به کار گرفت. (به‌طور مثال نماد dy/dx برای مشتق تابع (y(x در نقطه x یا نماد (∫) برای انتگرال)
 
او از بزرگ‌ترین فیلسوفان عصر خِرد و [[عصر روشنگری|روشنگری]] محسوب می‌شود.
او از بزرگ‌ترین فیلسوفان [[تاریخ فلسفه]] و در شمار [[خردگرایی|خِردگرایان]] پیرو [[رنه دکارت]] است. [[منطق]] نزد او، که «می‌اندیشم» دکارت را بسیار مهم می‌داند، بسیار ارجمند است و در فلسفه او جایگاه و اثری چشمگیر و هویدا دارد.
 
در [[مکانیک کلاسیک]]، او بر این عقیده بود که زمان و مکان [[نظریه نسبیت|نسبی]] هستند، در حالی که نیوتون بر عقیده خودش مبنی بر مطلق بودن زمان و مکان اصرار می‌ورزید.
 
لایبنیتس اهل وسعت نظر بود و می‌کوشید تمام مسالک و معتقدات بشری را باهم سازش دهد و با این که هواخواه [[رنه دکارت|دکارت]] بودبود، از او کورکورانه پیروی نمی‌کرد و می‌گفت: «فلسفه دکارت به‌منزله دهلیز حقیقت است، از آن باید وارد شد اما نباید آن‌جا متوقف ماند.» با این که لایبنیتس تألیفات فراوانی داشت، کتاب‌های اندکی از او به‌جا مانده‌است؛ یکی به نام ''شعور انسان'' و دیگری به نام ''خداجویی'' و هر دو این کتاب‌ها به زبان [[زبان فرانسوی|فرانسوی]] نوشته شده‌است.{{مدرک}}
 
== فلسفه ==
[[پرونده:Stamp leibniz.jpg|بندانگشتی|چپ|تمبر یادبود لایب‌نیتس، منتشرشده در سال ۱۹۶۶، جمهوری فدرال آلمان]]
اینلایبنیتس فیلسوف آلمانی را در زُمرهٔ پیروان [[خردگرایی|خِردگرا]] (rationalist) به شمار می‌آورند. او همانندمانند [[جرج بارکلی]]، فیلسوف [[ایرلندی‌ها|ایرلندی]]، قائل به وجود [[ماده (فیزیک)|ماده]] نبود و آن را توهم و زاییدهٔ ذهن انسان می‌دانست.
فلسفهٔ لایبنیتس بر دو اصل [[امتناع تناقض]] و [[اصل دلیل کافی|دلیل کافی]] استوار است. اصل امتناع تناقض بیان می‌دارد، که از میان دو [[گزاره (منطق)|گزارهٔ]] [[تناقض|متناقض]] تنها یکی می‌تواند درست باشد. اصل جهت کافی مدعی است که بدون جهت و علل کافی هیچ چیز در عالم موجود نمی‌شود و هیچ گزاره‌ای صدق نمی‌کند. با کاربرد این دو اصل، لایبنیتس نتیجه می‌گیرد که به‌موجب اصل امتناع تناقض هر قضیه تحلیلی صادق است و به‌سبب اصل جهت کافی، هر قضیهٔ صادق چون از جهات و مقدمات کافی نتیجه‌گیری می‌شود، پس تحلیلی است؛ بنا بر این، قضایای صادق و قضایای تحلیلی هم‌ارز اند.
 
{{پانویس}}
{{چپ‌چین}}
* تاریخ فلسفه، ج۴، فردریک چارلز کاپلستون، برگردان غلام‌رضا اعوانی.
* Aiton, Eric J. ، 1985. ''Leibniz: A Biography''. Hilger (UK).
* Hall, A. R. ، 1980. Philosophers at War: ''The Quarrel between Newton and Leibniz. '' Cambridge Univ. Press.