تفاوت میان نسخه‌های «امان‌الله جهانبانی»

بدون خلاصه ویرایش
(افزودن شهر محل تولد)
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
| image = Am_Djanhanbani.jpg
| caption = امان‌الله جهانبانی
| office1 = [[وزارت دفاع|وزیر جنگ ایران]]
| monarch1 = [[محمدرضا پهلوی|محمدرضاشاه پهلوی]]
| primeminister1= [[علی سهیلی]]
| predecessor1 =
| successor1 =
| office2 = [[وزارت کشور|وزیر کشور]] / [[وزارت راه و شهرسازی|وزیر راه]]
| primeminister2= [[محمدعلی فروغی]]
| term_start2 = ۱۳۲۰
| predecessor2 =
| successor2 =
| office3{{رچ}} = ۵[[وزارت دورهراه نمایندهٔو [[سناشهرسازی|مجلسوزیر سناراه]]
| primeminister3 = [[محمدعلی فروغی]]
| term_start3 =
| term_end3 =
| predecessor3 =
| successor3 =
| office4 = [[مجلس سنای ایران|سناتور]]
| constituency4 = [[آذربایجان شرقی]]{{سرخط}} (دوره‌های چهارم تا ششم) {{سرخط}}[[آذربایجان غربی]] {{سرخط}}(دوره‌های دوم و سوم){{سرخط}} [[فارس]] {{سرخط}}(دوره اول)
| birth_date = ۱۲۷۴
| birth_place = [[اراک]]
قمر طلعت، اختر السلطنه، هلن
| children = دوازده فرزند: [[نادر جهانبانی|نادر]]، [[مهرمنیر جهانبانی|مهرمنیر]]، [[خسرو جهانبانی|خسرو]]، [[حمید جهانبانی|حمید]]، [[حسین جهانبانی|حسین]]
| occupation = رئیس ادارهٔ کل صنایع و معادن
| profession = نظامی و سیاستمداردولتمرد
|cabinet =
| religion = [[اسلام]]
|footnotes =
}}
سپهبد '''امان‌الله جهانبانی''' (۱۲۷۴ [[اراک]]– ۱۰ اردیبهشت ۱۳۵۳) شاهزاده قاجار، از فرماندهان [[ارتش شاهنشاهی ایران]]، دولتمرد و [[مجلس سنای ایران|سناتور]] دوره پهلوی بود.
سپهبد '''امان‌الله جهانبانی''' (زاده ۱۲۷۴ [[اراک]]– درگذشته ۱۰ اردیبهشت ۱۳۵۳<ref>[https://www.google.com/search?client=ms-android-samsung&biw=412&bih=652&tbm=bks&sxsrf=ACYBGNRHo0_5UpyVLV2ybmIW8IBlFBhuEg%3A1581416133420&ei=xX5CXuuXGfWVjLsPnsWbmA8&q=امان%E2%80%8Cالله+جهانبانی+۱۰+اردیبهشت+۱۳۵۳+درگذشت&oq=امان%E2%80%8Cالله+جهانبانی+۱۰+اردیبهشت+۱۳۵۳+درگذشت&gs_l=mobile-gws-serp.12...7236.13372.0.14240.2.2.0.0.0.0.327.642.3-2.2.0....0...1c.1j2j4.64.mobile-gws-serp..0.0.0....0._YpZ_fpfe2E]</ref>) از صاحب‌منصبان در دوران [[دودمان پهلوی]] بود. او از فرماندهان [[ارتش شاهنشاهی ایران]] و هم‌چنین پنج دوره نمایندهٔ [[سنا|مجلس سنا]] در دوران سلطنت [[محمدرضا پهلوی|محمدرضاشاه پهلوی]] و مدتی نیز رئیس ادارهٔ کل صنایع و معادن بود.
 
== تحصیلات ابتدائی و خدمت در قزاقخانه ==
نصرت‌الله میرزا فرزند [[امان‌الله میرزا جهانبانی|امان‌الله میرزا ضیاءالدوله]] نوهٔ سیف‌الله میرزا چهل و دومین پسر فتحعلی شاه قاجار کهبود. پس از انتحار پدر امان‌الله خوانده شد. <ref name="autogenerated3">دانشنامه جهان اسلام</ref> امان‌الله راو از ۱۰ده سالگی<ref name="autogenerated1">ویکی‌پدیای انگلیسی</ref> او را جهت تحصیلات مقدماتی و عالی به مدارس نظام روسیه فرستادند. <ref name="autogenerated4:0">عاقلی{{یادکرد ۴۱۳</ref>کتاب پس|نام ازخانوادگی۱=عاقلی بازگشت|نام۱=باقر با|عنوان=رضاشاه درجهو یاوریقشون درمتحدالشکل [[بریگاد|تاریخ=۱۳۸۶ قزاق|قزاقخانه]]ناشر=نشر مشغولنامک خدمت|مکان=تهران شد. چندی ریاست قسمت توپخانه آتریاد کرمانشاه را برعهده داشت. در همان آتریاد [[رضا شاه|سرهنگ رضاخان]] فرمانده قسمت پیاده بود. امان‌الله مقارن [[کودتای سومشابک=964-6895-05-0 اسفند|کودتایصفحات=۴۱۳ اسفند- ۱۲۹۹]] درجه سرهنگی داشت.۴۱۴}}</ref name="autogenerated4"/>
 
پس از بازگشت با درجه یاوری (سرگردی) در [[بریگاد قزاق|قزاقخانه]] مشغول خدمت شد. چندی ریاست قسمت توپخانه آتریاد کرمانشاه را برعهده داشت. در همان آتریاد [[رضا شاه|سرهنگ رضاخان]] فرمانده قسمت پیاده بود. امان‌الله میرزا مقارن [[کودتای سوم اسفند]] ۱۲۹۹ درجه سرهنگی داشت.<ref name=":0"/>
 
== قشون متحدالشکل ==
پس از تشکیل قشون متحدالشکلمتحدالشکل، سرهنگ امان‌الله میرزا به ریاست ارکان حرب (ستاد) قشون برگزیده شد.<ref>عاقلی ۱۰۹</ref> وی فرمانده قوای اعزامی به آذربایجان جهت دفع خطر [[اسماعیل آقا سیمیتقو|اسماعیل آقا]] بود که با کسب پیروزی در [[نبرد شکریازی]] [[قلعه چهریق]] را به تصرف قوای دولتی درآورد و [[نشان ذوالفقار]] گرفت.<ref name="autogenerated4"/> در خرداد ۱۳۰۲ سرپرست ۵۰ نفرپنجاه دانشجویی بودشد که برای تحصیل نظام به اروپا اعزام شدند و دوره ژنرالیستاد را آنجا طی کرد. در اوایل ۱۳۰۵ در معیت رضاشاه به خراسان سفر نمودکرد و پس از خلع درجه و برکناری [[جان محمد امیرعلائی|جان محمدخان]] فرمانده لشکر شرق شد. در ۱۳۰۶ با حفظ سمت به بلوچستان رفت و در چند زدوخورد به آن منطقه امنیت بخشید و درجه امیرلشکری گرفت. چندی هم ریاست بازرسی ارتش را سرپرستی می‌کرد. در ۱۳۱۴ رئیس دانشگاه جنگ شد <ref name=":0"/> و در پنجم اسفند همان سال به ریاست اداره کل صنایع و معادنصنعت رسید.<ref name="autogenerated2">عاقلی ۴۱۴</ref>
 
== مغضوبیت ==
در نیمه‌های سال ۱۳۱۶ پس از یک شرفیابی به دلایل نامعلومی مورد غضب رضاشاه قرار گرفت. لاجرم از ریاست صنایعاداره وکل معادنصناعت برکنار شد و چندی در زندان دژبان و بعد در [[زندان قصر]] حبسمحبوس بود. سرانجام پس از یک سال با خلع درجه و اخراج از ارتش از زندان آزاد شد ولی تحتزیر نظر پلیس بود.<ref name="autogenerated2:0"/>
 
== بازگشت به سیاست ==
پس از استعفای رضاخانرضاشاه از جهانبانی اعاده حیثیت شد و با همان درجه به خدمت بازگشت و در کابینه [[محمدعلی فروغی|فروغی]] وزیر شد.<ref name="autogenerated2"/> ابتدا وزیر کشور و سپس وزیر راه بود. در کابینه [[علی سهیلی|سهیلی]] به وزارت جنگ منصوب شد.<ref name="autogenerated3"/>پس برایاز پنجگشایش دورهمجلس متوالیسنای سناتورایران بوددر وسال سرانجام۱۳۲۸، بهتا سالآخر ۱۳۵۳عمر وشش دردوره ۸۳متوالی سالگیسناتور درگذشتبود.<ref name="autogenerated1"/>
 
== فرزندان ==
* دانشنامه جهان اسلام، نسخه آنلاین، [https://web.archive.org/web/20150509182027/http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=5263 مدخل جهانبانی]. بازبینی ۷ بهمن ۱۳۸۹
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amanullah_Jahanbani&oldid=408932230 مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، مدخل Amanullah Jahanbani]. بازبینی: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱
* {{یادکرد|کتاب=رضاشاه و قشون متحدالشکل|نویسنده=دکتر باقر عاقلی|ناشر=نشر نامک|شهر=تهران|سال=۱۳۸۶|شابک=964-6895-05-0}}
{{فرماندهان ستاد مشترک ارتش از سال ۱۳۰۱}}
{{کابینه محمدعلی فروغی}}
 
{{ترتیب‌پیش‌فرض:جهانبانی، امان‌الله}}
[[رده:استانداران آذربایجان شرقی]]