تفاوت میان نسخه‌های «ربع رشیدی»

بدون خلاصه ویرایش
| پانویس =
}}
'''رَبع رشیدی''' یکی از بناهای تاریخی و ارزشمند شهر [[تبریز]] واقع در [[خیابان عباسی]] به سبک [[معماری آذری]] است.<ref>[http://www.cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=152 آذری (معماری)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218073552/http://cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=152 |date=۱۸ دسامبر ۲۰۱۰ }}، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۱. (بازنشر در [http://library.tebyan.net/newindex.aspx?pid=102834&ParentID=0&BookID=97560&MetaDataID=27846&Volume=1&PageIndex=151&PersonalID=0&NavigateMode=CommonLibrary&Content= تبیان])</ref> حدود ۷۰۰ سال پیش در تبریز، دانشگاهی به‌نام [[رشیدالدین فضل‌الله همدانی]] ایجاد شد. رشیدالدین وزیر [[غازان خان]] از حکمرانان وقت آن دیار بود. در آن زمانزمان، ایندانشگاه دانشگاهمزبور شامل چهار دانشکده بود که در چهارطرفچهار سوی آن قرار داشتداشتند و اربع یا چهار عربی را به خود اختصاص داددادند و این مکان بنامبه نام ربع رشیدی شهرت یافت.<ref>{{یادکرد|فصل=|کتاب=|ناشر= |شهر= |کوشش= |ویرایش= |سال=|شابک=|نویسنده= |نویسندگان سایر بخش‌ها=|ترجمه=|صفحه= |عنوان = توزیع تصاویر وقف نامهوقف‌نامهٔ ربع رشیدی به مردم | پیوند = http://www.ibna.ir/vdce.x8ebjh8fo9bij.html |ژورنال= |نشریه=خبرگزاری کتاب ایران|تاریخ=۱ تیر ۱۳۸۶}} بازیابی‌شده در ۱۷ آوریل ۲۰۰۹.</ref> این اثر در تاریخ {{جلالی حروف|۱۰|۰۹|۱۳۵۴|پیوند=نه}} با شمارهٔ ثبت ۹۴۳ به‌عنوان یکی از [[فهرست آثار ملی ایران|آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://iranshahrpedia.com/static/view/page/cultural-heritage-reports |عنوان=دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر |نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20191006234339/http://iranshahrpedia.com/docs/Asar-e%20Sabti%20(Up%20to%2026666)%20(Version%2090%2008%2029).zip |تاریخ بایگانی=۶ اکتبر ۲۰۱۹|ناشر=وزارت راه و شهرسازی |تاریخ بازدید=۱۰ اکتبر ۲۰۱۹ |پیوند مرده=خیر}}</ref>
 
این مجموعه که در دامنهٔ کوه سرخاب در محلی باصفا و بلند جای گرفته‌است، در اوایل قرن هشتم یا اواخر قرن هفتم هجری بنا شدشده است. برابر با نوشتهٔ تاریخ‌نگاران و جهانگردان بزرگ دارای پهناوری بسیار و ساختمان‌های گوناگون همچون مسجد و مدرسه و بیمارستان (دارالشفا) و کتابخانه و گنبدی برای آرامگاه خواجه رشیدالدین بوده‌است. این بنا مانند بیشتر شهرهای کهن دارایکهن، حصار و بارویی بزرگ بوده‌استداشته‌است. از مضمون نامه‌ای که خود خواجه رشیدالدین فضل‌الله به دو پسرش دربارهٔ ساختمان این بنا نوشتهنوشته، چنین برداشتمستفاد می‌شود که در آن زمان ربع رشیدی در جایگاه دانشگاهی بوده که از هر دانشی در آنجا شعبه‌ای راه‌اندازی شده بود و شش هزار تن دانشجو در آن تحصیل می‌کرده‌اندمی‌کردند و خواجه اوقافی برای تکمیل کتابخانه و مدرسه و نشر کتب و تأمین هزینهٔ زندگی و تحصیل طلاب علوم مختلف اختصاص داده بود و دانشمندان بزرگ از هر گوشه گرد آورده و بکاربه کار تألیف و تدریس گماشته شده و مقرری آبرومندی برای آنان تعیین کردهشده بوده‌استبود، و از آنمیان میانآنها، پنجاه پزشک و چندین جراح از هند و مصر و چین و شامشام، در آنجا مشغول به کار بوده‌اند.<ref name="dehkhoda">لغتنامهٔ دهخدا، مدخل ربع رشیدی</ref>
 
== پیشینه ==
[[پرونده:Rabe Rashidi 56.jpg|بندانگشتی|تصویر قدیمی از ربع رشیدی، واقع در دامنه رشته‌کوه [[عینالی]].]]
[[پرونده:Rab-e-rashidi =ربع رشیدی تبریز - panoramio.jpg|جایگزین=|بندانگشتی|نمایی از یکی از قلعه‌های ربع رشیدی.]]
ربع رشیدی [[شهر]]ی کوچک بود شامل [[کتابخانه]]، [[مدرسه]]، [[مسجد]]، دارالایتام، [[حمام]]، مهمانسرا، [[بیمارستان]]، مدارس عالی، و کارگاه‌های صنعتی. فضل‌الله همدانی برای تأمین هزینه‌های این مرکزمرکز، املاک فراوانی را در نقاط مختلف اعم از ایران قدیم، بخش‌هایی از عراق، افغانستان، گرجستان، ولایت روم، آذربایجان و سوریه وقف این مرکز کرد.
 
[[خواجه فضل‌الله]] همدانیهمدانی، که پیش از حملهٔ مغول در قلعه‌های اسماعلیه زندگی می‌کرد و پس از آن مدتی به وزارت غازان خان رسیدهرسید و منشأ خدمات فراوانی در غرب ایران و آذربایجان شدشد، در سال ۷۱۸ هـ.هجری ق،در بااثر دسیسه‌های سیاسی کشته شد و رَبع رشیدی هم پس از مرگ وی غارت و ویران شدگردید. هم‌اکنون آثار ناچیزی از آن در تبریز باقی‌مانده‌استباقی مانده‌است.
 
شاردنشاردن، جهانگرد نامی فرانسوی که در سال ۱۰۸۴ ه‍.قهجری به ایران سفر کرده بودبود، آورده‌استچنین می‌گوید: صد سال پیش شاه عباس کبیر دستور به تعمیر آن دادداد، ولی شاهان دیگر صفوی توجهی بدان نکردند و دوباره ویران شد.<ref name="dehkhoda"/>
 
== وقفنامهوقف‌نامهٔ ربع رشیدی ==
وی برای ساماندهی املاک وقفی وقفنامه‌ای را تدوین کرده بود که به [[وقف نامه ربع رشیدی]] معروف است و هم‌اکنون تنها یک نسخه از آن باقی است که در کتابخانه مرکزی تبریز قرار دارد. این نسخه تا سال ۱۳۴۸ در دست بازماندگان حاجی ذکاءالدوله سراجمیر، ساکن تبریز بود. انجمن آثار ملی در همان سال آن را از خانواده ذکاءالدوله خرید.<ref>{{یادکرد|فصل=|کتاب=|ناشر= |شهر= |کوشش= |ویرایش= |سال=|شابک=|نویسنده= |نویسندگان سایر بخش‌ها=|ترجمه=|صفحه= |عنوان = آشنایی با «وقف‌نامه ربع رشیدی» به خط فضل‌الله همدانی | پیوند = http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8708080569 |ژورنال= |نشریه=خبرگزاری فارس |تاریخ= |دوره= |شماره= |شاپا=}} بازیابی‌شده در ۱۷ آوریل ۲۰۰۹.</ref>