تفاوت میان نسخه‌های «آذربایجان»

۳ بایت اضافه‌شده ،  ۲ ماه پیش
جز
تمیزکاری با استفاده از AWB
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
جز (تمیزکاری با استفاده از AWB)
 
== نام ==
[[پرونده:Iran_provinces_in_Abbasid_CaliphateIran provinces in Abbasid Caliphate.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/پرونده:Iran_provinces_in_Abbasid_Caliphate.jpg|جایگزین=|بندانگشتی|موقعیت آذربایجان در نقشه ایران در عصر خلفای عباسی برگرفته از کتاب [[جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی]]]]
{{اصلی|ریشه نام آذربایجان}}
بر اساس پژوهش‌های واژه‌شناسی، واژهٔ آذربایجان نشأت گرفته از واژهٔ [[آتروپات]]<ref>{{cite book|last=Houtsma|first=M. Th.|authorlink=Martijn Theodoor Houtsma|year=1993|title=First Encyclopaedia of Islam 1913–1936|edition=reprint|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-09796-4}}</ref><ref name="Schippmann2">{{cite book|last=Schippmann|first=Klaus|year=1989|title=Azerbaijan: Pre-Islamic History|pages=221–224|publisher=Encyclopædia Iranica|isbn=978-0-933273-95-5}}</ref> که از نامِ [[ساتراپ]]، حکمرانِ ایرانی<ref>{{cite book|last=Minahan|first=James|year=1998|title=Miniature Empires: A Historical Dictionary of the Newly Independent States|page=20|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-30610-5}}</ref><ref>{{cite book|last=Chamoux|first=François|year=2003|title=Hellenistic Civilization|page=26|publisher=John Wiley and Sons|isbn=978-0-631-22241-5}}</ref><ref>{{cite book|last=Bosworth A.B.|first=Baynham E.J.|year=2002|title=Alexander the Great in Fact and fiction|page=92|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-925275-6}}</ref> [[هخامنشیان]] در زمان حملهٔ [[اسکندر]] به ایران است.<ref name=":0">[http://www.iranicaonline.org/articles/atropates-aturpat-lit دانش‌نامه‌ی ایرانیکا، ذیل: آتروپاتس-آتروپات]</ref> از نظر زبان‌شناسان، معنای این نام ریشه در [[مزدیسنا|دین زرتشتی]] داشته و به معنی «آذربُد» یا «نگهبان آتش» یا «نگهبانی شده توسط آتش» است.<ref name=":0"/><ref name="Library of Congress">{{cite web|title=Azerbaijan: Early History: Iranian and Greek Influences|publisher=U.S. Library of Congress|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+az0014)|accessdate=7 June 2006}}</ref> این واژه در پارسی میانه Āturpātākān (آتورپاتاکان) نامیده می‌شده که شکل قدیم واژهٔ فارسی نو Ād̲h̲arbād̲h̲agān (آذرباهَدگان)، Ād̲h̲arbāyagān (آذربایاگان) بوده و واژهٔ امروزی آن Āzarbāyd̲j̲ān (آذَربایجان)، Āzerbāydjān (آذِربایجان) است.<ref>[http://www.encislam.brill.nl/subscriber/entry?entry=islam_COM-0016 Minorsky, V.; Minorsky, V. "Azerbaijan" Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill , 2007. Brill Online.]{{پیوند مرده|date=سپتامبر ۲۰۱۹|bot=InternetArchiveBot}}</ref> در واقع، «آذر» تغییریافتهٔ «آتَر» (آتش) و «بایجان» تغییریافتهٔ «پاتگان» (جایگاه نگهبان) است. (کتاب ''آذربایجان''، چاپ اسکای لین دهلی نو، ۲۰۱۴)<ref>Minorsky, V. ; Minorsky, V. "Ādharbaydjān (Azarbāydjān)." Encyclopaedia of Islam. Edited by: P.Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007. Brill Online
 
=== ایران ===
[[پرونده:Lagekarte_DschibalLagekarte Dschibal.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/پرونده:Lagekarte_Dschibal.jpg|چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|ناحیه جبال به رنگ نارنجی و در شمال غربی آن ناحیه آذربایجان در یک نقشه قدیمی]]
حدود و مرز آذربایجان در طول تاریخ از دید جغرافی‌دانان و جهانگردان متفاوت بوده‌است. نقشه‌های موجود از سده‌های پیش از سدهٔ بیستم، آن را جنوب ارس ترسیم کرده‌اند.<ref>نقشه‌های موجود پیش از قرن بیستم آن را جنوب ارس ترسیم کرده‌اند
Rouben Galichian , "Historic Maps of Armenia: The Cartographic Heritage",I. B. Tauris (July 23, 2004)(pg 9-10):"In accounts and maps produced prior to 1918, the region of Iran called Azerbaijan or Aderbaijan(also known as Atropatene, which is the old version of Azerbaijan) has always been to the south of Arax(es) River, which is the border of Iran and Armenia today.... This territory, prior to being called Azerbaijan, was called Albania (Arran), which included the various khanates (khan's districts) of Derband, Shirvan, Daghestan, Talish, Shusha and Moghan
 
== تقسیمات کشوری ==
پرجمعیت‌ترین شهرهای منطقه تاریخی-جغرافیایی آذربایجان شامل [[تبریز]]، [[ارومیه]]، [[اردبیل]]، [[مراغه]] و [[خوی]] می‌باشد.<ref name="ReferenceA"/><ref name="M. Behrooz page 27"/> در برخی مراجع استان زنجان جزو آذربایجان محسوب نشده‌است.<ref name="Britannica"/>
 
جمعیت ایران بالغ بر ۷۵٬۱۴۹٬۶۶۹ تن (سرشماری سال ۱۳۹۰) و ۷۹٬۹۲۶٬۲۷۰ تن (سرشماری سال ۱۳۹۵) و وسعت ایران ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع است بنابراین '''سه استان آذربایجانی نشین''' (به همراه اقلیت‌های کرد، ارمنی، آشوری، فارس، لر و …) در سال ۱۳۹۰ ،۸٬۰۵۳٬۶۸۴ از جمعیت ایران در سال ۱۳۹۰ را تشکیل می‌دهد.<ref name=ToolAutoGenRef2/>
{{تقسیمات کشوری ممالک محروسه ایران (۱۸۰۴–۱۷۹۶)}}
{{ادبیات ترکی آذربایجانی}}
 
 
[[رده:آذربایجان]]
[[رده:منطقه‌های جغرافیایی ایران]]