تفاوت میان نسخه‌های «مسد»

۲۹۳ بایت حذف‌شده ،  ۱۱ ماه پیش
جز
v2.02b - پروژهٔ چک‌ویکی (دارای پیوندهای داخلی به صورت پیوند بیرونی)
(ثعلبی)
جز (v2.02b - پروژهٔ چک‌ویکی (دارای پیوندهای داخلی به صورت پیوند بیرونی))
برچسب: WPCleaner
 
== نزول ==
[[پرونده:Mihrab_of_the_shrine_of_Imam_Abdulrahman_in_Mosul,_Iraq,_6th_century_AH._Iraq_Museum.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/پرونده:Mihrab_of_the_shrine_of_Imam_Abdulrahman_in_Mosul,_Iraq,_6th_century_AH._Iraq_Museum.jpg|بندانگشتی|436x436پیکسل|کتیبه محراب آرامگاه امام عبدالرحمن در [[موصل]] که به [[خط کوفی]] در بالای آن عبارت «لا اله الا الله» نوشته شده و در پایین آن «سوره مسد» نقش بسته‌است. این کتیبه در موزه‌ای در [[عراق]] نگهداری می‌شود.]]
سوره تبت در [[مکه]] نازل شده و به عنوان تهدیدی سنگین و مهم برای [[ابولهب]] به همراه [[ام‌جمیل|هسرش]] بوده‌است.<ref>{{پک|طباطبائی|۱۳۹۵|ک=تفسیر المیزان|ص=۶۶۳|ج=۲۰}}</ref> آنطور که در [[صحیح بخاری]]، منبع روایی اهل سنت، و روایتی که در [[تفسیر مجمع‌البیان|مجمع البیان]]، از تفاسیر [[شیعه]] آمده‌است، روزی محمد به بالای [[کوه صفا و مروه|کوه صفا]] رفته و پس از سخنرانی کوتاهی، از عذاب الهی و دعوت به نبوت خویش سخن گفت؛ در این لحظه ابولهب با عبارت «تبا لک؛ خسران و هلاکت بر تو باد!» اقدام به بیزاری از وی کرد. پس از آن، خداوند این سوره را نازل کرد.<ref>{{پک|ابن‌کثیر|۱۴۲۰|ک=تفسیر القرآن العظیم|ص=۵۱۴|ج=۸}}</ref><ref>{{پک|طبرسی|۱۳۵۹|ک=مجمع البیان|ص=۳۴۷|ج=۲۷}}</ref> بنابر گزارشی که [[محمد بن جریر طبری|طبری]]، مفسر و تاریخ‌دان [[سنی|اهل سنت]]، در تاریخش و [[ابوسعد نیشابوری|ابوسعد خرگوشی]]، مفسر اهل سنت، در تفسیرش از [[عبدالله بن عباس|ابن‌عباس]] و ابومالک نقل کرده‌اند؛ پس از سه سال از بعثت محمد و با نزول [[آیه انذار]]، محمد چهل تن از بزرگان [[بنی‌هاشم]] را دعوت کرده و آنان را اطعام نموده‌است و در [[یوم الدار|آن ماجرا]]، معجزه‌ای به آنان نمایان کرد. با این معجزه، ابولهب برخاست و محمد را به جادوگری متهم کرد. در این هنگام سوره مسد نازل شد.<ref>{{پک|بحرانی|۱۳۸۹|ک=تفسیر البرهان|ص=۷۵۵|ج=۹}}</ref><ref>{{پک|رازی|۱۴۲۰|ک=تفسیر کبیر|ص=۳۴۸|ج=۳۲}}</ref> [[سید محمدحسین طباطبایی]]، مفسر شیعه، می‌نویسد: پس از آنکه پیامبر اسلام اقدام به دعوت خصوصی برای نبوت خود نمود، اقربین و نزدیکان خود را جمع کرده تا آنها را به نبوت خویش بخواند، پس از دعوت از خانواده، اولین شخصی که به انکار محمد اذعان کرد، ابولهب بود که با عبارت «تبا لک؛ خسران و هلاکت بر تو باد!» از وی بیزاری جست. پس از این ماجرا، سوره تبت در نفرین ابولهب و همسرش نازل شد.<ref>{{پک|طباطبائی|۱۳۹۵|ک=تفسیر المیزان|ص=۶۶۴|ج=۲۰}}</ref>
 
=== آیه اول ===
[[اسماعیل جوهری|جوهری]]، لغت‌شناس اهل سنت، «تب» و «تبت» را به معنای خسران و هلاکت معنا کرده‌است.<ref>{{پک|طباطبائی|۱۳۹۵|ک=تفسیر المیزان|ص=۶۶۳|ج=۲۰}}</ref><ref>{{پک|رازی|۱۴۲۰|ک=تفسیر کبیر|ص=۳۴۹|ج=۳۲}}</ref> [[راغب اصفهانی]]، دیگر لغت‌شناس اهل سنت نیز این کلمه را به معنای دوام خسران ذکر کرده‌است و برخی معانی دیگری چون ناامیدی، ضرر و تهی دستی از هرآنچه خیر است نیز برای این کلمه ذکر کرده‌اند. [[سید محمدحسین طباطبایی|محمدحسین طباطبائی]]، مفسر شیعه، دربارهٔ معنای «ید» در آیه معتقد است که کلمه «ید»، به معنای واقعی آن -یعنی دست- به کار برده نشده‌است و کنایه از قدرت آدمی است. وی در تشریح وجه این کنایه می‌نویسد: «دست در انسان عضوی است که مقاصدش به وسیله آن انجام می‌شود، و بیشتر کارهای آدمی را به دست او نسبت می‌دهند.» با این توضیح معنای عبارت «تبت یدا ابی‌لهب» نفرینی به هلاکت ابولهب و بطلان و بی‌اثر شدن توطئه‌های وی برای مبارزه با نبوت محمد است.<ref>{{پک|طباطبائی|۱۳۹۵|ک=تفسیر المیزان|ص=۶۶۴|ج=۲۰}}</ref> [[محمد الطاهر بن عاشور|ابن عاشور]]، مفسر سنی مذهب [[تونس (شهر)|تونسی]]، شروع سوره با کلمه «تبت» را مورد بررسی قرار داده و علت آن را نزول این سوره برای توبیخ و وعید دانسته‌است. وی همچنین از تعبیر دست در آیه را به جهت نزول آیه مربوط دانسته‌است؛ وی، با بیان ماجرای نزول آیه و توهین‌های ابی‌لهب به محمد، در نهایت ابولهب با برداشتن سنگی، قصد پرتاب آن به سمت محمد را داشته‌است.<ref>{{پک|ابن عاشور|۱۹۵۶|ک=التحریر و التنویر|ص=۶۰۱|ج=۳۰}}</ref> [[ابوزکریا فراء|فراء]]، مفسر اهل سنت نیز معتقد است که تبت در ابتدای آیه، اشاره به نفرین الهی دارد ولی تب در انتهای آیه، اشاره به تحقق و خبری است از خداوند به این بیان که ابتدا او را مورد نفرین قرار داده، سپس خبر از تحقق این نفرین می‌دهد. این در حالیست که برخی تبت اول را نیز خبر دانسته و معنایش را چنین تشریح کرده‌اند که دستان ابولهب تا به امروز، تحصیل و کسب خیر نکرده‌است.<ref>{{پک|طبرسی|۱۳۵۹|ک=مجمع البیان|ص=۳۴۷|ج=۲۷}}</ref> [[فخر رازی|فخرالدین رازی]]، مفسر سنی مذهب، در پاسخ به این سؤال که چگونه محمد با وجود رأفت و عطوفت مثال زدنی‌اش، این چنین با عموی خویش رفتار کرده و او را تهدید نموده‌است؛ چند احتمال را مطرح کرده‌است، از جمله اینکه محمد در مورد اذیت و آزارهای ابولهب، به شدت در عذاب و سختی بود و همچنین وی به جهت [[اولتیماتوم|اتمام حجت]] با سایر بستگانش و نشان دادن این مسئله که وی با انحراف و کفر در هر جایگاهی که باشد، مقابله خواهد کرد.<ref>{{پک|رازی|۱۴۲۰|ک=تفسیر کبیر|ص=۳۵۱|ج=۳۲}}</ref>
[[پرونده:Quran_-_year_1874_-_Page_125.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/پرونده:Quran_-_year_1874_-_Page_125.jpg|بندانگشتی|366x366پیکسل|تصویری از قرآنی خطی مربوط به سال ۱۸۷۴ میلادی که «سوره مسد» در آن با نام «ابی‌لهب» نشانه‌گذاری شده‌است.]]
 
==== ابولهب ====
 
[[سید محمدحسین طباطبایی|محمدحسین طباطبائی]] مفسر شیعی، ذیل همین آیه و در موضوع جبر و اختیار انسان‌ها، سؤالی را مطرح می‌کند که آیا این نفرین، سبب نمی‌شد تا ابولهب، اگر بخواهد نیز نتواند ایمان آورده؟ وی در پاسخ این سؤال می‌نویسد که تعلق [[قضا و قدر|قضای]] حتمی خداوند به افعال اختیاری انسان، به اختیار انسان لطمه‌ای نمی‌زند و اراده و قضای الهی تعلق گرفته‌است به فعل اختیاری انسان به آن جهت که اختیاری است؛ با این حساب اگر بگوییم اراده ابولهب اگر به ایمان هم باشد همچنان نتواند مؤمن شود، پس پذیرفته‌ایم که اراده خدا نسبت به مرادش (که فعل اختیاری انسان‌هاست) تخلف پذیرفته و این محال است؛ بنابراین ابولهب می‌توانسته از آتش رها شده و ایمان بیاورد، اما به خواست و اراده خویش نخواسته و همین سبب شد تا نفرین و تهدید الهی تحقق یابد.<ref>{{پک|طباطبائی|۱۳۹۵|ک=تفسیر المیزان|ص=۶۶۶|ج=۲۰}}</ref>
[[پرونده:Naskh.gif|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/پرونده:Naskh.gif|بندانگشتی|244x244پیکسل|خوشنویسی سوره مسد به خط محمدرضا طباطبائی به [[خط نسخ]] (حدود قرن ۱۹ میلادی)]]
 
=== آیه پنجم ===
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=معرفت|سری=اول|پیوند نویسنده=|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=آموزش علوم قرآنی|کوشش=کتابخانه قائمیه اصفهان|ویرایش=|نام=محمدهادی|ناشر=التمهید|سال=۱۳۷۱|مکان=قم|زبان=فارسی|گفتاورد=|پی‌نوشت=|مترجم=|شابک=|پیوند=}}
{{قرآن}}
 
[[رده:سوره‌های قرآن]]
[[رده:سوره‌های مکی قرآن]]