تفاوت میان نسخه‌های «المسالک و الممالک»

ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:
(ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:)
{{کاربردهای دیگر}}
[[پرونده:Radhanites.png|چپ|بندانگشتی|275px|نقشه شبکه داد و ستد بازرگانان یهودی [[راذانیه]] در [[اوراسیا]] که در کتاب ''مسالک و ممالک'' ابن خردادبه گزارش شده استشده‌است.]]
 
'''المسالک و الممالک''' مهم‌ترین کتاب نوشته شده توسط [[ابن خردادبه]] است که موضوع آن دربارهٔ [[جغرافیا]] است.<ref name="بیات"/>
 
بنا به دیدگاهی، ابن خردادبه اثر خویش را پس از اقامتش در کنار [[دجله]]، در [[سامرا]] و بین سال‌های ۲۳۴-۲۳۰ق۲۳۴–۲۳۰ق (۸۴۴-۸۴۸م۸۴۴–۸۴۸م) نگاشته استنگاشته‌است. برخی نیز سال ۲۳۲ق یا حدود آن را زمان تألیف اثر دانسته‌اند. گمان می‌رود نویسنده اثر خود را در دو نوبت نگاشته و در نوبت دوم تغییراتی نیز در آن داده استداده‌است. اثر نخستین بار در سال ۲۳۱ق (۸۴۶م) و سپس در سال ۲۷۲ق (۸۸۵م) تدوین شده‌است. برخی پژوهشگران بر این باورند با وجود اصالت اثر، مختصری از این کتاب به دست نسل‌های بعدی رسیده و تغییراتی در آن داده شده‌است.<ref name="ابن خردادبه">{{یادکرد | کتاب= مسالک و ممالک| نویسنده= ابن خردادبه| ترجمه=سعید خاکرند| ناشر=میراث ملل| شهر=تهران| سال=۱۳۷۱| صفحه= دربارهدربارهٔ مؤلف و اثر| شابک=}}</ref>
 
''المسالک و الممالک'' در زمره کتاب‌های مهم مربوط به امور مالی است. نویسنده آن با ذکر چگونگی هر منطقه، آگاهی‌های بسیاری از مالیات‌ها و خراج آن محل ارائه می‌دهد. در برخی موارد حتی [[ابن خرداذبه]] از میزان درآمدهای دولتی هر منطقه هم به روشنی سخن می‌گوید.<ref>{{یادکرد|کتاب=منابع تاریخ ایران در دوران اسلامی |نویسنده=ورهرام، غلامرضا |ناشر =امیرکبیر |شهر=تهران |سال=۱۳۷۱|صفحه=ص ۲۱ |شابک=}}</ref>
 
== درون مایه ==
''مسالک و ممالک'' احتمالاً نخستین اثر با عنوان عمومی مسالک و ممالک است و نویسنده آن نخستین فردی است که کتابی در جغرافیای اقتصادی گردآوری کرده و اثر آن برای ما باقی‌مانده استباقی‌مانده‌است. در میان گذاشتن مباحث اقتصادی بیشتر بدان جهت بوده که ابن خردادبه از سنت ایرانی در جغرافی‌نگاری پیروی نموده که در آن برای مسائل مربوط به خراج و محصولات و معادن سرزمین‌ها اهمیت فراوان قایل بوده‌اند. همچنین به دلیل داشتن کار حکومتی، نویسنده نیاز جدی به اطلاعات گسترده از چگونگی اقتصادی [[ناحیه جبال]] داشته‌است. او افزون بر پیروی از سنت ایرانی، از اثر جغرافیایی بطلمیوس نیز بهره گرفته‌است.<ref name="ابن خردادبه"/>
 
ابن خردادبه در اثرش به وصف زمین و چگونگی ساختار آن، قبله، راه‌ها و سرزمین‌ها پرداخته استپرداخته‌است. او همچنین قبله و خراج هر سرزمین و تحول خراج در گذشته و حال، پادشاهان زمین و القاب آنها، راه‌ها، منزلگاه‌ها، تقسیمات سرزمین‌ها، اقوام و نژادها، جزایر و آب‌ها، شگفتی‌های زمین و اطلاعات تاریخی را مورد توجه قرار داده و بر خلاف [[ابن واضح]] نویسنده [[البلدان]]، فاصله‌ها را بر حسب میل و نه منزل یا روز معین کرده و از این نظر از البُلدان دقیق‌تر است. او گستره جغرافیایی کار خود را تا [[چین]]، [[کره (کشور)|کره]] و [[ژاپن]] ادامه داده ولی در مواردی رویدادها را از افسانه تمییز نداده استنداده‌است.<ref name="ابن خردادبه"/>
 
== منابع ==
{{پانویس|2۲}}
 
== پیونمد به بیرون ==