شاهزاده‌نشین تور: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی با اشتباه‌یاب: اضحملال⟸اضمحلال، انقام⟸انتقام، برآفشته⟸برآشفته، برادرزه⟸برادر زاده، شلعه‌های⟸شعله‌های، طرحریزی⟸طرح‌ریزی، مخائیل⟸میخائیل، مضایغه⟸مضایقه، مغابله⟸مقابله، میخایئل⟸میخائیل، وبرادر⟸و برادر)
بدون خلاصۀ ویرایش
|event_start =
|event_end = ضمیمه به [[دوک‌نشین بزرگ مسکو]]
|p1 = [[ولادیمیر-سوزدال]]
|flag_p1 = Seal-of-Alexander-Nevsky 1236 Avers.svg
|border_p1 = no
|currency =
}}
'''شاهزاده‌نشین توِر''' ({{lang-ru|Тверское княжество}}) یک [[شاهزاده‌نشین]] یا [[دوک‌نشین]] [[اسلاوها|اسلاو]] بین قرن‌های ۱۳ تا ۱۵ میلادی در غرب [[روسیه]] کنونی و به مرکزیت شهر [[تور (روسیه)|تور]] (محدوده [[استان تور]] و شرق [[استان اسمولنسک]]) بود. پس از فروپاشی [[روس کیف]]، این شاهزاده‌نشین یکی از حاکمیت‌هایی بود که در قرن سیزدهم در رقابت با [[دوک‌نشین بزرگ مسکو]] و سایر قدرت‌های محلی سعی در ایجاد یک دولت متحد [[مردم روس|روسی]] داشت که در این کار به موفقیت نرسید و نهایتاً با اضمحلال، در سال ۱۴۸۵ میلادی به دوک‌نشین بزرگ مسکو ضمیمه شد.
 
== تاریخچه ==
مدتی پس از آغاز سلطه مغلول‌ها، یاروسلاو وسِوودولویچ (ولادیمیریاروسلاو دوم)، شاهزاده بزرگ [[ولادیمیر-سوزدال|ولادیمیر]] دهه ۱۲۴۰ میلادی با جداسازی شهر تور از شاهزاده‌نشین پریاسلاو-زالسکی که تحت کنترل الکساندر، پسر او بود، یک شاهزاده‌نشین جدید ایجاد کرد. این شاهزاده نشین علاوه بر شهر توِر شامل شهرهای [[کاشین (شهر)|کاشین]]، [[رژف]] و [[زوبتسوف]] نیز می‌شد.
 
=== یاروسلاو سوم ===
[[پرونده:31_History_of_the_Russian_state_in_the_image_of_its_sovereign_rulers_-_fragment.jpg|چپ|بندانگشتی|330 px|یاروسلاو سوم]]
پس از مرگ یاروسلاو دوم در سال ۱۲۴۷ میلادی و تقسیم قلمرو او بین پسرانش، یاروسلاو سوم، یکی از پسران او در ابتدای جوانی به حکومت در توِر رسید. نسل او که از [[دودمان روریک]] بودند، تا سال ۱۴۸۵ میلادی حاکمان آینده این شاهزاده‌نشین را تشکیل دادند. با مرگ [[الکساندر نوسکی|الکساندر نِوسکی]]، یاروسلاو سوم، برادر کوچک‌تر او در سال ۱۲۶۴ میلادی در منازعه با آندری، برادر دیگر بزرگ‌تر خود، توسط [[برکه خان|برکه]]، خان مغول ارودی زرین به عنوان شاهزاده بزرگ ولادمیر برگزیده شد (با توجه به بی‌اعتمادی نسبت به آندری) تا با حفظ عنوان شاهزاده توِر، به عنوان [[دست‌نشاندگی|خراجگزار]] [[مغول]]‌ها بر تمامی مناطق [[ناحیه فدرالی شمال غربی|شمال غربی]] روسیه حکم براند.
 
با وجود این که در جریان [[تهاجم مغول‌ها به اروپا|تهاجم به روس کیف،کیف]]، شهر توِر در سال ۱۲۳۸ میلادی توسط مهاجمان مغول به سرکردگی [[باتوخان|باتو خان]] تاراج شده و تقریباً نابود گشته بود، به سرعت خود را بازیافته و در [[سده ۱۳ (میلادی)|قرن سیزدهم]] و اوایل [[سده ۱۴ (میلادی)|قرن چهاردهم]] شاهزاده‌نشین تور با بهره‌گیری از [[مسیر تجاری باولگا|مسیر [[جمهوریتجاری با نووگورود|نووگورود]]، قرار گرفتن در کرانه [[رود ولگا]] و دوری نسبی از مغول‌ها با بدل شدن از روستایی کوچک به یکی از بزرگترین مراکز قدرت در روسیه [[قرون وسطی|سده‌های میانی]]، وابستگی کمتری به [[اردوی زرین]] نسبت به سایر شاهزاده‌نشین‌های روس داشت. یاروسلاو سوم تصمیم گرفت به جای نقل مکان به ولادمیر از همان تور بر کل اراضی خود [[حکمرانی]] کند که این مسئله نیز بیش از پیش بر اهمیت تور افزود. تمامی این شرایط در کنار افزایش جمعیت در این شاهزاده‌نشین، موجب آغاز رقابت بین آن و [[مسکو]] با وجود پیوند خونی بین حاکمان آن، برای تبدیل شدن به متنفذترین حاکمیت روس شد.
 
در این رقابت که باعث بروز درگیری‌های میدانی بین آن‌ها نیز گشت، دو طرف به دنبال جلب حمایت حکومت قدرتمند مغول اردوی زرین بودند به شکلی که از هر اقدامی که موجب رضایت [[خان]] می‌شد مضایقه نمی‌کردند تا جاییکه هر آن کس که در مسائلی چون جمع‌آوری [[خراج]] برای خان و حفظ نظم ([[سرکوب]] مخالفان خان) بهتر عمل می‌کرد، نظر خان را بیشتر به خود جلب می‌نمود. در این شرایط مغول‌ها که در ابتدا به علت ضعف حاصل از اختلافات درونی، خواهان برهم زدن سازمان و رسومات سنتی سیاسی شاهزاده‌نشین‌های روس از جمله مسئله جانشینی بین آن‌ها نبودند و نه قدرت کافی را بدین منظور داشتند، به مرور زمان با کشانده شدن هر چه بیشتر اختلافات از جانب حاکمان روس به دربار خان مغول به عنوان قدرت بالا سر داوری کننده، با نادیده گرفتن رسومات شروع به برهم زدن توازن به جهت ضعیف نگاه داشتن آن‌ها و حفظ و گسترش نفوذ خود کردند به گونه ای که بعدها به نظر می‌رسید شاهزاده بزرگ ولادیمیر تنها با نظر خان مغول و با توجه به میزان [[وفاداری]] او به خان برگزیده می‌شود و رسومات قدیمی اساساً رنگ باخته‌اند.
 
=== سِویاتوسلاو ===
یاروسلاو سوم هنگام بازگشت از سفری که به [[سرای (شهر)|سرای]]، [[پایتخت]] اردوی زرین داشت، در ماه سپتامبر سال ۱۲۷۱ میلادی و در سن چهل سالگی درگذشت و سِویاتوسلاو، پسر نوجوان او جای پدر را در توِر گرفت و حاکمیت بر ولادمیر به واسیلی پسر دیگر یاروسلاو دوم و برادر یاروسلاو سوم رسید.
 
=== میخائیل ===
میخائیل، پسر دیگر یاروسلاو سوم در سال ۱۲۸۵ میلادی (برخی منابع ۱۲۸۲ میلادی) قدرت را در تور به دست آورد. نیروهای شاهزاده تور به رهبری میخائیل در جنگ با [[سوئدی‌ها]] و [[شوالیه‌های تتونیک]] در کنار قوای [[جمهوری نووگورود|نووگورود]] حضور داشتند. علاوه بر این، درگیری‌های گذشته با مسکو همچنان پا بر جا بود و سپاهیان دو طرف بر سر مسائل مختف از جمله نفوذ در نووگورود چندین مرتبه مقابل یکدیگر صف آرایی کردند.
 
با درگذشت الکساندر، شاهزاده بزرگ ولادمیر و برادر زاده میخائیل، او نیز همانند پدر با حفظ مقام در توِر، در سال ۱۳۰۵ میلادی با تأیید توختا، خان مغول، شاهزاده بزرگ ولادمیر شد. [[یوری مسکو|یوری، شاهزاده مسکو]] نیز خواهان کسب این مقام بود، که با سفر هر دو به دربار خان، حاکم مغول منطبق بر رسومات جانشینی در ولادیمیر، جانب میخائیل را گرفت. میخائیل نیز از تور بر کل سرزمین تحت فرمان خود، حکم می‌راند. پس از قرار گرفتن در این جایگاه در مکاتباتی که با [[کلیسای ارتدکس شرقی|کلیسای ارتودوکس]] داشت، اسقف اعظم قسطنطنیه او را با عنوان «دوک بزرگ کل روسیه» خطاب می‌کرد. گفته می‌شود این گونه خطاب نخستین بار بود که برای یکی از حاکمان روسیه استفاده می‌شد.
 
میخائیل سعی کرد یوری، شاهزاده سرکش مسکو را که از پذیرش بزرگی او سر باز می‌زد به اطاعت وادارد در این جهت دو بار در سال‌های ۱۳۰۵ و ۱۳۰۸ میلادی شهر مسکو را به [[محاصره]] درآورد که البته موفق به گشودن آن نشد.
 
با وجود رابطه حسنه بین میخائیل و توختا و در ابتدای سلطنت با [[اوزبیک خان|اُزبِگ]]، جانشین توختا و خان اردوی زرین (اقامت دو ساله میخائیل در سارای هنگام به تخت نشستن ازبگ)، با پدیداری واهمه در خان مغول از قدرت گرفتن تور، ازبگ خان شروع به حمایت از یوری، شاهزاده مسکو و شوهر خواهر خود که سعی می‌کرد نشان دهد خدمت گزار بهتری برای خان نسبت به رقیب خود است، کرد.
 
[[پرونده:Alexander_Pskov.jpg|چپ|بندانگشتی|210 px|الکساندر در پسکوف]]
این حادثه انتقام جویی مغول‌ها را غیرقابل اجتناب ساخت. با این حال که هدف مأموریت شلکان در تور روشن نیست، برخی بر این عقیده هستند که تمامی این حوادث از پیش از طرف خود مغول‌ها و برای نابودی الکساندر و تور قدرت گرفته طرح‌ریزی شده بود. ایوان، شاهزاده مسکو و جانشین و برادر یوری بلافاصله و پیش از آن که الکساندر بتواند توجیه خود را به گوش ازبگ خان برساند، راهی سرای شد و در قبال یاری مغول‌ها در سلطه مجدد بر تور، از خان تقاضای دریافت [[یرلیغ]] حکومت بر ولادیمیر به عنوان خراجگزار مغول‌ها را کرد. خان، ایوان را در راس سپاهی ۵۰ هزار نفره (در کنار نیروهای مسکو) جهت تأدیب اهالی تور به آن سو گسیل داشت. سپاه مغول با یورش خودش علاوه بر تاراج و انهدام تور، قلعه آن و چندین شهر دیگر این شاهزاده‌نشین، بسیاری از آبادی‌های آن را به خاکستر بدل کرد و تعداد زیادی را به اسارت گرفت. الکساندر به همراه خانواده خود به نووگورود گریخت اما از ترس مغول‌ها مورد پذیرش واقع نشد تا به [[پسکوف]] برود. در پسکوف نه تنها او را با آغوش باز پذیرفتند بلکه شاهزاده و حاکم خود ساختند. الکساندر که نمی‌خواست حضور او در پسکوف توجه مغول‌ها و در نتیجه نابودی را برای آن به دنبال داشته باشد، قصد ترک داشت که با جلوگیری مردم آن مواجه شد. در همین هنگام سران کلیسای ارتودوکس روسیه تحت فشار ایوان، الکساندر و تمامی جمعیت پسکوف را به جهت یاری رساندن به او [[تکفیر در ادیان|تکفیر]] کردند. به دستور خان، ایوان و چندین شاهزاده دیگر رسماً وارد جنگ با پسکوف شدند. حاکمان نووگورود برای در امان ماندن از شر سپاهیان مغول و مبری نشان دادن خود از حوادث اخیر، ۲ هزار سکه نقره را همراه بسیاری دیگر از هدایا برای مغول‌ها ارسال کردند. الکساندر به لیتوانی و سپس به سوئد نقل مکان کرد تا کلیسای ارتودوکس تکفیر مردم پسکوف را لغو نماید. الکساندر یک و نیم سال بعد تحت حمایت گدیمیناس، [[دوک‌نشین بزرگ لیتوانی|دوک بزرگ لیتوانی]] به پسکوف بازگشت و تا سال ۱۳۳۷ میلادی بر آن حکم راند.
 
زمانی که الکساندر خارج از تور به سر می‌برد، کنسانتین، برادر او شاهزاده و حاکم تور شده بود. کنسانتین با دختر یوری ازدواج کرده و برتری مسکو را پذیرفته بود.
در سال ۱۳۳۵ میلادی فئودور، فرزند الکساندر جهت گرفتن بخشش از جانب پدر به دربار خان مغول فرستاده شد و دو سال بعد خود الکساندر نیز به آن جا رفت. ازبگ خان موقتاً دشمن قدیمی خود را مورد عفو قرار داد و او را به تور که با از دست دادن بخش قابل توجهی از جمعیت خود دیگر قدرت و نفوذ سابق را نداشت و قافیه را کاملاً به مسکو باخته بود، بازگرداند. الکساندر پس از بازگشت مجدداً خصومت با مسکو را از سر گرفت. نهایتاً در سال ۱۳۳۹ میلادی به همراه فئودور، پسر خود به دربار خان مغول فراخوانده شده و به طرز وحشتناکی [[مثله کردن|مثله]] و کشته شد. با مرگ او، شکست شاهزاده‌نشین تور در رقابت با مسکو قطعی شد و عنوان شاهزاده بزرگ ولادمیر با وجود مشروعیت بیشتر بر اساس رسومات جانشینی، دیگر هیچگاه به شاهزاده تور نرسید.
 
در سال ۱۳۳۵ میلادی فئودور، فرزند الکساندر جهت گرفتن بخشش از جانب پدر به دربار خان مغول فرستاده شد و دو سال بعد خود الکساندر نیز به آن جا رفت. ازبگ خان موقتاً دشمن قدیمی خود را مورد عفو قرار داد و او را به تور که با از دست دادن بخش قابل توجهی از جمعیت خود دیگر قدرت و نفوذ سابق را نداشت و قافیه را کاملاً به مسکو باخته بود، بازگرداند. الکساندر بلافاصله پس از بازگشت مجدداً خصومت با مسکو را از سر گرفت. این بار یوری به جای مقابله مستقیم با او، به نزد خان رفت و او را به اقدام علیه الکساندر ترقب کرد. نهایتاً در سال ۱۳۳۹ میلادی الکساندر به همراه فئودور، پسر خود به دربار خان مغول فراخوانده شده و به طرز وحشتناکی [[مثله کردن|مثله]] و کشته شد. با مرگ او، شکست شاهزاده‌نشین تور در رقابت با مسکو قطعی شد و عنوان شاهزاده بزرگ ولادمیر با وجود مشروعیت بیشتر بر اساس رسومات جانشینی، دیگر هیچگاه به شاهزاده تور نرسید.
 
== منابع ==
* صفحات متعددی در ویکی‌پدیای انگلیسی از جمله [[:de:Tver Uprising of 1327|Tver Uprising of 1327]]، [[:en:Mikhail of Tver|Mikhail of Tver]], [[:en:Principality of Tver|Principality of Tver]]
 
[[رده:استان تور]]