تفاوت میان نسخه‌های «منظومه شمسی»

۴٬۸۳۶ بایت حذف‌شده ،  ۲ ماه پیش
افزودن چند پیوند و تمیزکاری: محتوای این جدول‌ها در جای خود چند بار از جمله در نگاره اصلی تکرار شده، با توجه به حجم و سطح مقاله نیازی به آنها نیست
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه ویرایش‌گر دیداری
(افزودن چند پیوند و تمیزکاری: محتوای این جدول‌ها در جای خود چند بار از جمله در نگاره اصلی تکرار شده، با توجه به حجم و سطح مقاله نیازی به آنها نیست)
| image_alt = تصویری دارای اندازه و بدون فاصله از منظومه شمسی؛ برای مقایسه
| image_size = 340px
| caption = {{Longitem| [[خورشید]] و [[سیاره‌هایسیارات منظومه شمسی|سیاره‌ها]]{{سخ}}''(فاصله‌ها دقیق نیستند)''|style=padding:8px 0 10px 0;}}
| age = ۴٫۵۶۸ میلیارد سال
| location = {{Longitem|{{ublist|class=nowrap |[[ابر میان‌ستاره‌ای محلی]]، [[حباب محلی]]، |[[بازوی شکارچی]]، [[راه شیری]]}}}}
ماده‌ای رقیق و فشرده به‌نام [[محیط میان‌سیاره‌ای]] در فاصلهٔ میان سیارات و اجسام دیگر وجود دارد. اجزای سازندهٔ محیط میان‌سیاره‌ای را [[هیدروژن]] خنثی و [[یونش|غیر یونیزه‌شده]]، گاز [[پلاسما (فیزیک)|پلاسما]]، [[پرتو کیهانی|پرتوهای کیهانی]] و ذرات [[گرد و غبار]] تشکیل می‌دهند. در واقع این پنداشت که [[فضای بیرونی|فضا]] یک [[خلأ]] کامل است، نادرست است و مواد [[محیط میان‌سیاره‌ای]] در فضا وجود دارد. [[سدنا ۹۰۳۷۷]] دورترین جسم کشف‌شده در منظومه شمسی‌است که [[اوج و حضیض|اوج]] آن ۱۰۰۰ [[واحد نجومی]] است و [[تناوب مداری]] آن ۱۰٬۵۰۰ سال به طول می‌انجامد. ابری [[کره (هندسه)|کروی‌شکل]] و بزرگ به نام [[ابر اورت]] منظومه شمسی را دربرگرفته که دامنهٔ آن از ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید آغاز می‌شود و به گستردگی ۵۰٬۰۰۰ تا ۱۰۰٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید ادامه می‌یابد. گسترش مرزهای منظومه شمسی تا جایی‌است که دیگر تحت تأثیر خورشید (نفوذ نور خورشید، گرانش خورشیدی، [[خورشید#میدان مغناطیسی|میدان مغناطیسی خورشید]] و [[باد خورشیدی|بادهای خورشیدی]]) نیست. [[هلیوسفر#هلیوپاز|هلیوپاز]] مرز میان محیط میان‌سیاره‌ای و [[فضای بیرونی#ستارگان|فضای میان‌ستاره‌ای]] است. هلیوپاز به عنوان مرز بیرونی منظومه شمسی در نظر گرفته شده و برآورد می‌شود که میان ۱۱۰ تا ۱۷۰ واحد نجومی از خورشید دورتر است.
 
== فهرست ۱۱ جرم اصلی به ترتیب وسعت ==
فهرست ۱۱ جرم اساسی [[منظومه شمسی]] شامل ۹ [[سیاره]] به اضافه [[ماه]] و [[خورشید]] با نام‌های [[فارسی]]، [[عربی]] و [[بین المللی]] ([[انگلیسی]]) به ترتیب مساحت به شرح زیر است: <ref>http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=اسامی+سیارات+و+اقمار&SSOReturnPage=Check&Rand=0</ref><ref>https://4barandeh.ir/نام-سیاره-های-منظومه-شمسی-چیست؟/</ref>
 
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
!ردیف !! نام فارسی !! نام عربی !! نام بین المللی !! تلفظ فارسی !! سایر نام‌ها || ریشه نام بین المللی !! وسعت (کیلومتر مربع) !! چندبرابر زمین
|- style="background:silver;"
|[[خورشید]] || [[شمس]] || [[خورشید|Sun]] || [[خورشید|سان]] || خور، هور، مهر، روز || برگرفته از [[زبان‌های هندواروپایی]] || ۶٬۰۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ || ۱۱٬۹۹۰
|-
|[[مشتری (سیاره)|مشتری]] || [[برجيس]] || [[مشتری (سیاره)|Jupiter]] || [[مشتری (سیاره)|ژوپیتر]] || هرمز، اورمزد، زاوش || [[ژوپیتر]] پادشاه خدایان در اساطیر رومی || ۶۱٬۱۴۱٬۹۰۰٬۰۰۰ || ۱۲۱٫۹
|-
|[[کیوان]] || [[زحل]] || [[کیوان|Saturn]] || [[کیوان|ساتورن]] || - || [[ساتورن]] خدای کشاورزی در اساطیر رومی || ۴۲٬۷۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ || ۸۳٫۵
|-
| - || - || [[اورانوس|Uranus]] || [[اورانوس]] || - || [[اورانوس (اسطوره)|اورانوس]] خدای آسمان در اساطیر رومی || ۸٬۱۱۵٬۶۰۰٬۰۰۰ || ۱۵٫۹
|-
| - || - || [[نپتون|Neptune]] || [[نپتون]] || - || [[نپتون (اسطوره‌شناسی)|نپتون]] خدای آب و دریا در اساطیر رومی || ۷٬۶۱۸٬۳۰۰٬۰۰۰ || ۱۵
|- style="background:silver;"
|[[زمین]] || [[ارض]] || [[زمین|Earth]] || [[زمین|ارث]] || - || برگرفته از [[زبان‌های هندواروپایی]] || ۵۱۰٬۰۷۲٬۰۰۰ || ۱
|-
|[[ناهید (سیاره)|ناهید]] || [[زهره]] || [[ناهید (سیاره)|Venus]] || [[ناهید (سیاره)|ونوس]] || - || [[ونوس]] خدای عشق در اساطیر رومی || ۴۶۰٬۲۳۰٬۰۰۰ || ۰٫۹۱
|-
|[[بهرام (سیاره)|بهرام]] || [[مريخ]] || [[بهرام (سیاره)|Mars]] || [[بهرام (سیاره)|مارس]] || سیاره سرخ || [[مارس (اساطیر)|مارس (مارتیوس)]] خدای جنگ در اساطیر رومی || ۱۴۴٬۷۹۸٬۵۰۰ || ۰٫۲۸
|-
|[[تیر (سیاره)|تیر]] || [[عطارد]] || [[تیر (سیاره)|Mercury]] || [[تیر (سیاره)|مرکوری]] || - || [[مرکوری (اسطوره‌شناسی)|مرکوری]] یکی از خدایان در اساطیر رومی || ۷۴٬۸۰۰٬۰۰۰ || ۰٫۱۵
|- style="background:silver;"
!۱۰
|[[ماه]] || [[قمر]] || [[ماه|Moon]] || [[ماه|مون]] || - || برگرفته از [[زبان‌های هندواروپایی]] || ۳۷٬۹۳۰٬۰۰۰ || ۰٫۰۷۴
|-
!۱۱
| - || - || [[پلوتو|Pluto]] || [[پلوتو]] || پلوتون (تلفظ فرانسوی) || [[پلوتون (اسطوره‌شناسی)|پلوتو]] خدای [[جهان زیرین]] در اساطیر رومی || ۱۷٬۷۹۰٬۰۰۰ || ۰٫۰۳۵
 
|- style="background:#9acdff;"
!کل
|[[سامانه خورشیدی]] || [[منظومه شمسی]] || [[منظومه شمسی|Solar System]] || [[سولار سیستم]] || - || - || - || -
|}
* با توجه به اینکه سه سیاره دورتر از زمین یعنی [[اورانوس]] و [[نپتون]] و [[پلوتو]] در قرون متاخر کشف شدند فاقد نام‌های رایج [[فارسی]] و [[عربی]] هستند.
* مرکوری به معنی عنصر [[جیوه]] نیز هست.
* [[مارس]] عنوان یکی از ماه‌های میلادی نیز هست.
 
== نزدیکی به خورشید ==
در سامانه خورشیدی، [[عطارد|تیر]] نزدیک ترین و [[نپتون]] دورترین سیاره به [[خورشید]] است، جایگاه سیاره‌ها بدین ترتیب:
# [[تیر (سیاره)|تیر]] ([[سیاره زمین‌سان]])
# [[ناهید (سیاره)|ناهید]] ([[سیاره زمین‌سان]])
# [[زمین]] ([[سیاره زمین‌سان]])
# [[بهرام (سیاره)|بهرام]] ([[سیاره زمین‌سان]])
# [[مشتری (سیاره)|هرمز]] ([[غول گازی]])
# [[کیوان]] ([[غول گازی]])
# [[اورانوس|آهوره]] ([[غول یخی]])
# [[نپتون]] ([[غول یخی]])
 
== پیدایش ==
|تاریخ بازبینی=13 September 2013}}</ref> تاکنون دانشمندان، ستاره‌شناسان، فلاسفه و بسیاری دیگر به‌دنبال پاسخ چگونگی شکل‌گیری جهان گشته‌اند. هیچ الگوی معتبری که بتواند چگونگی شکل‌گیری جهان را توضیح‌دهد، وجود ندارد؛ اما دانشمندان بر سر الگویی محبوب با نام [[نظریه سحابی|نظریهٔ سحابی]] به توافق رسیده‌اند.<ref name="formation-universe">{{یادکرد وب |نویسنده = Abby Cessna|نشانی= http://www.universetoday.com/38118/how-was-the-solar-system-formed/|عنوان=How Was the Solar System Formed | ناشر = [[یونیورز تودی|Universe Today]]|تاریخ = 23 August 2009|تاریخ بازبینی= 13 September 2013|پیوند بایگانی=|تاریخ بایگانی=13 November 2013|کد زبان=en}}</ref>
 
حدود ۴٫۶ میلیارد سال پیش، هنگامی که یک ابر گازی و گرد و غباری در فضا آشفته‌بود، منظومهٔ شمسی در اثر انفجار یک [[ابرنواختر]] شکل‌گرفت. انفجار این ابرنواختر امواجی در فضا ساخت که ابر گازی و گرد و غباری را تحت فشار قرار داد. فشردن ابر موجب فروریزش آن شد، به‌طوری‌که [[گرانش]] گاز و گرد و غبار را به هم چسباند و یک [[سحابی خورشیدی]] شکل‌گرفت. ابر شروع به چرخیدن کرد و سرانجام فرو ریخت. سپس مرکز ابر داغ‌تر و چگال‌تر از بقیهٔ آن شد و دیسک گازی و گرد و غباری شکل‌گرفتشکل ‌گرفت که مرکز آن داغ و لبه‌های آن سرد بود. دیسک نازک‌تر و نازک‌تر شد و ذرات با هم توده‌هایی ساختند. با چسبیدن توده‌های کوچک به هم، برخی توده‌های بزرگ ساخته‌شدند و سیاراتسیاره‌ها و ماه‌هاقمر‌ها پدید آمدند. مواد یخی مناطق بیرونی دیسک با مواد سنگی سیارات غول‌پیکری مانند مشتری را پدیدآوردند. سرانجام مرکز ابر به اندازه‌ای گرم شد که تبدیل به ستاره‌ای به نام خورشید شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.windows2universe.org/our_solar_system/formation.html|عنوان=Solar System Formation|ناشر=Windows to Universe|تاریخ بازبینی=5 October 2013|کد زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OhiRKP9z | تاریخ بایگانی = 09 April 2014}}</ref>
 
اگرچه نظریهٔ سحابی به‌طور گسترده پذیرفته شده‌است، اما هنوز مشکلاتی دارد که دانشمندان نتوانسته‌اند دلیل آن را توضیح‌دهند. یکی از این مشکلات [[انحراف محوری]] سیارات است. این مشکل بیان می‌کند که همهٔ سیارات روی [[دائرةالبروج]] واقع شده‌اند، با این حال، دلیل اختلاف زیاد در انحراف محوری سیارات[[سیاره داخلیسنگی|سیاره‌های درونی]] و خارجی[[سیاره غول‌پیکر|بیرونی]] مشخص نیست. با پیشرفت فناوری و بررسی و مطالعهٔ سیارات فراخورشیدی، دانشمندان در درستی نظریهٔ سحابی شک کرده‌اند. ستاره‌شناسان برخی از این مشکل‌ها را حل کرده‌اند، اما نتوانسته‌اند به همهٔ پرسش‌ها پاسخ بدهند.<ref name="formation-universe"/>
 
== کشف ==