تفاوت میان نسخه‌های «اقتصاد بازار»

جز
(نجات ۱ منبع و علامت‌زدن ۰ به‌عنوان مرده.) #IABot (v2.0)
{{سامانه‌های اقتصادی}}
 
'''اقتصاد بازار''' (همچنین «اقتصاد بازار آزاد» و «اقتصاد بنگاه آزاد»؛ {{Lang-en|Market economy}}) [[یکسان‌سازی فرهنگی در ایران معاصر|یک]] سیستم [[اقتصاد]]ی است که در آن تولید و توزیع [[کالا |کالاها]] و [[خدمات]] با مکانیزم [[بازار آزاد|بازارهای آزاد]] که توسط [[بازار آزاد|سیستم قیمت آزاد]] هدایت می‌شود (به جای [[اقتصاد دستوری|بازارهای با برنامه]])، انجام می‌گیرد.<ref>[http://www.bartleby.com/59/18/marketeconom.html "اقتصاد بازار"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809031959/http://www.bartleby.com/59/18/marketeconom.html |date=۹ اوت ۲۰۰۶ }},
فرهنگ لغات جدید واژه‌های فرهنگی، ویرایش سوم. 2002</ref><ref>[http://unabridged.merriam-webster.com/cgi-bin/unabridged?va=market%20economy "اقتصاد بازار"]، فرهنگ لغات جامع مریام-وبستر</ref> ویژگی اصلی این سیستم اقتصادی آن است که تصمیمات سرمایه‌گذاری، یا تخصیص [[wikipediaویکی‌پدیا:Capital good|کالای اساسی]]، به صورت اولیه از طریق [[بازار سرمایه|بازارهای سرمایه]] و اقتصادی انجام می‌شود. این سیستم در مقابل [[اقتصاد دستوری]] ({{Lang-en|Planned economy}}) قرار می‌گیرد که در آن تصمیمات سرمایه‌گذاری و تولید، به عنوان جزئی از یک برنامه تولیدی یکپارچه، توسط سیستم سیاسی حاکم یا سایر سازمان‌های بدنهٔ سیاسی که کنترل [[عوامل تولید]] را برعهده دارند، گرفته می‌شود.
 
در یک اقتصاد بازار، تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان دربارهٔ آنچه که تولید یا خریداری می‌کنند، خود تصمیم می‌گیرند؛ در مقابل در [[اقتصاد دستوری|اقتصاد با برنامه]] دولت دربارهٔ نوع و کمیت کالاهای تولید شده تصمیم‌گیری می‌کند.<ref>گورمن، تام. "راهنمای کامل اقتصاد برای کند ذهن ها"، Alpha Books (2003)، صفحه 9</ref>
در مدل اقتصادی یک [[بازار آزاد]] هیچ گونه دخالتی از سوی دولت یا منبع دیگری وجود ندارد. در جوامع سرمایه‌محوری که مدل نظری یک اقتصاد بازار آزاد بزرگ در آن‌ها رخ ندهد، اقتصاد زیر زمینی جایگزین یک اقتصاد بازار آزاد واقعی می‌شود.
 
عناصر چهارگانه بازار عبارتند از:<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.bashgah.net/fa/content/show/6172 |title=نسخه آرشیو شده |accessdate=۲۴ ژانویه ۲۰۱۴ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140203205151/http://www.bashgah.net/fa/content/show/6172 |archivedate=۳ فوریه ۲۰۱۴ |dead-url=yes }}</ref>
* مصرف‌کننده یا تقاضاکننده
* نیاز یا احتیاج
== ساختار تاریخی ==
از نظر تاریخی دو سطح از اقتصاد بازار را از هم می‌توان متمایز کرد که سطح اول از نظر زمانی مقدم بر سطح دومی است:<ref name="ReferenceA">پویایی سرمایه‌داری - اثر فرنان برودل- ترجمه مهران پاینده، عباس خداقلی، ناصر کفایی- نشر آمه - چاپ اول 1388- ص32، 56-60</ref>
* سطح پایین شامل بازارها، مغازه‌ها، پلیه وران: در این سطح بیش از هر چیز روابط روزانهٔ بازار، مثلاً معامله در محدودهٔ محلی یا نزدیک، مثلاً گندم یا چوبی که به نزدکی‌ترین شهر حمل می‌شود به حساب می‌آیند. همچنین معاملات منظم و برنامه‌ریزی شده با نقاط دور که به‌طور عادی جریان دارند و امکاناتی در اختیار بازرگانان اعم از بزرگ و کوچک قرار می‌دهند. بازار یک شهر کوچک، نمونهٔ «شفاف» این مبادله است که هیچ چیز غیرقابل پیش‌بینی در آن وجود ندارد و هر دو طرف قواعد و شرایط را می‌شناسند و همیشه می‌توانند چشم انتظار سود کمی‌باشند.<ref name="ReferenceA" />
* سطح بالا شامل بازارهای مکاره و بورس‌ها: تاریخ دانان انگلستان نشان داده‌اند که از قرن ۱۵ به بعد در کنار بازار عمومی سنتی به‌طور فزاینده‌ای بازاری شکل گرفت که آن را بازار خصوصی نامیدند. در این نوع مناسبات جدید تجار سفرکننده مستقیم به سوی تولیدکننده می‌رفتند تا کالا را بخرند. از دهقانان پنبه، کتان، لاشهٔ چهارپایان، چرم، جو (یا گندم)، پرنده و غیره می‌خریدند، گاهی هم پیش خرید می‌کردند، مثلاً پشم گوسفند را قبل از چیدن یا گندم را حتی قبل از درو می‌خریدند. سرانجام کالاهای خریداری شده را به شهرهای بزرگ یا بنادر صادراتی می‌رساندند. روشن است که این نوعی از معامله بود که بسیار نابرابر بود و در آن رقابت - قانون بنیادین به اصطلاح اقتصاد بازار- نقش مهمی ایفا نمی‌کرد و بازرگان از دو جهت امتیاز داشت: اول، وی رابطهٔ بین تولیدکننده و کسی که سرانجام کالا به دستش می‌رسید را قطع می‌کرد (فقط بازرگانان مناسبات بازار در دو انتهای زنجیره و در نتیجه سودی را که در انتظارشان بود می‌شناختند) و دوم، پول نقد در اختیار داشت، مهم‌ترین دلیل. به این ترتیب زنجیره‌های طویل تجاری بین تولد و مصرف تشکیل شدند. موفقیت این امر بیش از همه به دلیل کارایی آن در تأمین نیاز شهرهای بزرگ بود، از این رو مقامات مجبور بودند هر دو چشم خود را ببندند یا حداقل کنترل شان را کاهش دهند. هرچه این زنجیره‌ها طولانی‌تر می‌شدند بیشتر از مقررات عادی و کنترل سرباز می‌زدند.<ref name="ReferenceA" />
 
== اقتصاد بازار آزاد ==
 
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{لیبرالیسم}}
 
[[رده:اقتصاد سیاسی]]
[[رده:بازارهای مالی]]
[[رده:رقابت (علم اقتصاد)]]
[[رده:سرمایه‌داری]]
[[رده:سرمایه‌گذاری]]
[[رده:سوسیالیسم بازار]]
[[رده:لیبرالیسم اقتصادی]]
[[رده:نظام‌های اقتصادی]]
[[رده:واژگان اقتصادی]]
[[رده:سرمایه‌گذاری]]
۳۶۵٬۹۷۹

ویرایش