تفاوت میان نسخه‌های «اقوام افغانستان»

بدون خلاصه ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
[[پرونده:Map_of_Ethnic_Groups_in_Afghanistan,_by_district.svg|جایگزین=زبان رایج در شهرستان‌های افغانستان|بندانگشتی|320x320پیکسل|نقشه اقوام افغانستان براساس شهرستان (ولسوالی)]]
[[افغانستان]] کشوری چند قومیتی است و گروهای قومی مانند: [[تاجیک‌ها]]، [[پشتون‌ها]]، [[هزاره‌ها]]، [[ازبک|ازبیک‌ها]]، [[ایماق‌ها]]، [[ترکمن‌ها]]، [[بلوچ‌ها]]، [[نورستانی‌ها]]، [[پشه‌ای‌ها]]، [[قزلباش‌ها]]، [[براهویی‌ها]]، و برخی دیگر قوم‌ها در آن زندگی دارند. بزرگ‌ترین گروه‌های قومیتی تاجیک‌ها، پشتون‌ها، هزاره‌ها و ازبیک‌ها هستند.
 
[[افغانستان]] کشوری چند قومیتی است و گروهای قومی مانند: [[تاجیک‌ها]]، [[پشتون‌هاهزاره‌ها]]، [[هزاره‌هاپشتون‌ها]]، [[ازبک|ازبیک‌ها]]، [[ایماق‌ها]]، [[ترکمن‌ها]]، [[بلوچ‌ها]]، [[نورستانی‌ها]]، [[پشه‌ای‌ها]]، [[قزلباش‌ها]]، [[براهویی‌ها]]، [[پامیری‌ها]] و برخی دیگر قوم‌ها در آن زندگی دارند. بزرگ‌ترین گروه‌های قومیتی تاجیک‌ها، پشتون‌ها، تاجیک‌ها، هزاره‌ها و ازبیک‌ها هستند.
 
== هویت قومی ==
 
پشتون در زبان پشتو به معنی پشتو زبان است یعنی هر تباری که به این زبان تکلم کند پشتون است.
 
== تاجیک‌ها ==
{{اصلی|تاجیک‌ها}}
[[پرونده:Art students of Kabul in 2009.jpg|250px|farme|بندانگشتی|چپ|دانش‌آموزان هنر در کابل]]
تاجیک‌های فارسی‌زبان و زیرگروه‌های آنان شامل [[فارسیوان]]‌ها نزدیک‌ترین گروه قومی به فارسی‌زبانان ایران هستند با این تفاوت که تاجیک‌ها عمدتاً [[سنی]] مذهب و فارسی‌زبانان ایران عمدتاً [[شیعه]] هستند.<ref name="Newell">Richard S. Newell "Post-Soviet Afghanistan: The Position of the Minorities". ''Asian Survey'', Vol. 29, No. 11 (Nov. ، 1989), pp. 1090–1108. Publisher: University of California Press</ref> جمعیت تاجیک‌ها در افغانستان بالغ بر ۱۷ میلیون نفر تخمین زده شد.<ref name="LoC">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0037)|title=Ethnic Groups|publisher=Library of Congress Country Studies|year=1997|accessdate=2010-10-08|archiveurl=https://archive.today/20120714044422/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0037)|archivedate=۱۴ ژوئیه ۲۰۱۲|dead-url=yes}}</ref><!-- تکمیل یادکرد توسط ربات از ویکی انگلیسی -->
 
تاجیک‌ها بزرگترین گروه قومی در افغانستان و [[تاجیکستان]] هستند.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/581024/Tajik |title=Tajik |publisher=Encyclopædia Britannica |accessdate=November 6, 2011}}</ref> بیشتر تاجیک‌ها در مناطق شمال شرقی و غرب و در شهرهای بزرگ زندگی و کار می‌کنند و پیشه‌هایی در بخش‌های دولتی دارند. گروه‌های بزرگی از تاجیک‌ها در شهرهای [[هرات]]، [[مزارشریف]]، [[کابل]] و [[غزنی]] زندگی می‌کنند. تاجیک‌ها بخش عمده‌ای از نخبگان تحصیلکرده را تشکیل می‌دهند که دارای ثروت و نفوذ سیاسی زیادی هستند. اینان دارای اکثری نفوس در افغانستان می‌باشند اما بخاطر دولت که در دست افغان‌ها است نمی‌توانند اکثریت بودنشان را اثبات کنند.دولت افاغنه در طول تاریخ با همکاری انگلیس‌ها روس‌ها و امریکایی‌ها این کشور را اداره کرده‌است و افغان‌ها در طول تاریخ هزاران تاجیک را وحشیانه قتل العام کرده‌است و می‌توان گفت افغان‌ها حتی بخاطر قلت نفوسشان در زمان دولت داود خان نزدیک به یک ونیم میلیون افغان را از پاکستان واردات کرد و خلاصه اینکه تاجیک‌ها نزدیکترین رقیب پشتون‌ها در عرصه سیاست و قدرت هستند.<ref name="ethnict">[http://www.afghan-network.net/Ethnic-Groups/tajiks.html ethnic group of afghanistan]</ref>
 
== افغان‌ها (پشتون‌ها) ==
{{اصلی|پشتون‌ها}}
[[پرونده:Khost children in 2010.jpg|250px|farme|بندانگشتی|چپ|کودکان پشتون در ولایت خوست]]
افغان‌ها (پشتون‌ها) یکی از بزرگترین گروه قومی افغانستان را تشکیل می‌دهند. پشتون‌ها در نواحی شرقی و جنوبی افغانستان هم‌مرز با [[پاکستان]] جایی که یکی از گروه قومی این کشور را تشکیل می‌دهند متمرکز شده‌اند.<ref>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0311/feature2/images/mp_download.2.pdf |title=Ethnic map of Afghanistan|format=PDF|publisher=[[انجمن جغرافیای ملی]]|work=Thomas Gouttierre, Center For Afghanistan Studies, [[University of Nebraska at Omaha]]; Matthew S. Baker, [[استراتفور]]|year=۲۰۰۳|accessdate=24 October 2010}}</ref> همچنین گروه‌های کوچکی از پشتون‌ها در شرق [[ایران]] در نواحی هم‌مرز با افغانستان<ref>[http://www.joshuaproject.net/people-profile.php?rop3=107909&rog3=IR People-in-Country Profile]</ref> و همچنین شمال افغانستان در نتیجه جابجایی‌هایی که در زمان [[عبدالرحمن‌خان|امیر عبدالرحمن]] انجام شد و در میان دیگر گروهای قومی زندگی می‌کنند. اگرچه عده‌ای از پشتون‌های شهرنشین در [[کابل]] و سایر مناطق فارسی‌زبان شده‌اند.
 
از تأسیس افغانستان در سال ۱۷۴۷ توسط [[احمد شاه درانی]] تا پیش از سال ۱۹۷۸ پشتون‌ها ۲۹٪ [[جمعیت افغانستان]] را تشکیل می‌دانند؛ ولی زمانی که نیروهای شوروی در سال ۱۹۷۹ به این کشور حمله کردند، ۶٫۲ میلیون نفر از مردم پاکستان به کشورمان مهاجرت کردند که ۸۵٪ از این مهاجرها را پشتون‌ها تشکیل می‌دادند که این باعث افزایش موقت جمعیت پشتون‌ها در برابر دیگر اقوام شد؛ ولی با بازگشت بسیاری از مهاجرین از سال ۱۹۹۰ به بعد جمعیت پشتون‌ها به 17℅ کل جمعیت افغانستان رسید (با احتساب پاکستانی‌ها).<ref name="ethnicp">[http://www.afghan-network.net/Ethnic-Groups/pashtuns.html ethnic group of afghanistan]</ref>
 
== تاجیک‌ها ==
{{اصلی|تاجیک‌ها}}
[[پرونده:Art students of Kabul in 2009.jpg|250px|farme|بندانگشتی|چپ|دانش‌آموزان هنر در کابل]]
تاجیک‌های فارسی‌زبان و زیرگروه‌های آنان شامل [[فارسیوان]]‌ها نزدیک‌ترین گروه قومی به فارسی‌زبانان ایران هستند با این تفاوت که تاجیک‌ها عمدتاً [[سنی]] مذهب و فارسی‌زبانان ایران عمدتاً [[شیعه]] هستند.<ref name="Newell">Richard S. Newell "Post-Soviet Afghanistan: The Position of the Minorities". ''Asian Survey'', Vol. 29, No. 11 (Nov. ، 1989), pp. 1090–1108. Publisher: University of California Press</ref> جمعیت تاجیک‌ها در افغانستان بالغ بر ۱۷۱۳ میلیون نفر تخمین زده شد.<ref name="LoC">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0037)|title=Ethnic Groups|publisher=Library of Congress Country Studies|year=1997|accessdate=2010-10-08|archiveurl=https://archive.today/20120714044422/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0037)|archivedate=۱۴ ژوئیه ۲۰۱۲|dead-url=yes}}</ref><!-- تکمیل یادکرد توسط ربات از ویکی انگلیسی -->
 
تاجیک‌ها بزرگترین گروه قومی در افغانستان وکشور [[تاجیکستان]] در همسایگی افغانستان هستند.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/581024/Tajik |title=Tajik |publisher=Encyclopædia Britannica |accessdate=November 6, 2011}}</ref> بیشتر تاجیک‌ها در مناطق شمال شرقی و غرب و در شهرهای بزرگ زندگی و کار می‌کنند و پیشه‌هایی در بخش‌های دولتی دارند. گروه‌های بزرگی از تاجیک‌ها در شهرهای [[هرات]]، [[مزارشریف]]، [[کابل]] و [[غزنی]] زندگی می‌کنند. تاجیک‌ها بخش عمده‌ای از نخبگان تحصیلکرده را تشکیل می‌دهند که دارای ثروت و نفوذ سیاسی زیادی هستند. اینان دارای اکثری نفوس در افغانستان می‌باشند اما بخاطر دولت که در دست افغان‌ها است نمی‌توانند اکثریت بودنشان را اثبات کنند.دولت افاغنه در طول تاریخ با همکاری انگلیس‌ها روس‌ها و امریکایی‌ها این کشور را اداره کرده‌است و افغان‌ها در طول تاریخ هزاران تاجیک را وحشیانه قتل العام کرده‌است و می‌توان گفت افغان‌ها حتی بخاطر قلت نفوسشان در زمان دولت داود خان نزدیک به یک ونیم میلیون افغان را از پاکستان واردات کرد و خلاصه اینکه تاجیک‌ها نزدیکترین رقیب پشتون‌ها در عرصه سیاست و قدرت هستند.<ref name="ethnict">[http://www.afghan-network.net/Ethnic-Groups/tajiks.html ethnic group of afghanistan]</ref>
 
== هزاره‌ها ==
{{اصلی|هزاره‌ها}}
 
هزاره‌ها یکی از مردم بومی افغانستان هستند که بیشتر در مرکز افغانستان در منطقه [[هزاره‌جات|هزارستان]] زندگی می‌کنند. هزاره‌ها به [[گویش هزارگی]] از [[زبان فارسی]] که دارای برخی لغات ترکی و مغولی است، صحبت می‌کنند. جمعیت هزاره‌ها بیش از ۳٬۵ ۶٬۵ میلیون نفر برآورد می‌شود.<ref name="Brit-Hazara">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/257908/Hazara|title=Ḥazāra|accessdate=November 6, 2011|publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref><ref name="ethnich">[http://www.afghan-network.net/Ethnic-Groups/hazaras.html ethnic group of afghanistan]</ref>
 
== ازبک‌ها ==
|-
! style="background:#ddf; width:15%;"|گروه قومی
! style="background:#ddf; width:15%;"|{{small|[[اطلاعات‌نامه جهان]] / [[کتابخانه کنگره آمریکا]] (۲۰۰۴–۲۰۱۶)}}<ref name=CIA-Ethnic-groups>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af|title=Ethnic groups: ‌TajikPashtun 4742%, PashtunTajik 27%, Hazara 9%, Uzbek 79%, Aimak 4%, Turkmen 3%, Baloch 2%, other 4%|publisher=Central Intelligence Agency (CIA)|work=The World Factbook|accessdate=2010-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014200908/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af|archivedate=۱۴ اکتبر ۲۰۱۳|dead-url=yes}}</ref><ref name="LoC-pdf">{{cite web|url= http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf |title=Country Proپرونده: Afghanistan |publisher=[[Library of Congress Country Studies]] on Afghanistan |date=August 2008|accessdate=October 10, 2010}}</ref>
! style="background:#ddf; width:15%;"|{{small|اطلاعات‌نامه جهان / کتابخانه کنگره آمریکا (تخمین پیش از ۲۰۰۴)}}<ref name="LoC"/><ref name="CIA-1991">{{cite web|url=http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact90/world12.txt|title=The World Factbok – Afghanistan |quote=''_#_Ethnic divisions: TajikPashtun 50%, PashtunTajik 25%, HazaraUzbek 109%, UzbekHazara 612-15%; minor ethnic groups include Chahar Aimaks, Turkmen, Baloch, and other''|work=The World Factbook/Central Intelligence Agency|publisher=[[University of Missouri]]|date=October 15, 1991|accessdate=2011-03-20}}</ref><ref name="CIA-1992">{{cite web|url=http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact92/wf930006.txt|title=PEOPLE – Ethnic divisions:|quote=''TajikPashtun 4538%, PashtunTajik 25%, Uzbek 6%, Hazara 1019%; minor ethnic groups include Chahar Aimaks, Turkmen, Baloch, and others''|work=The World Factbook/Central Intelligence Agency|publisher=University of Missouri|date=January 22, 1993|accessdate=2011-03-20}}</ref>
|-
| [[پشتون‌ها|افغان (پشتون)]]
|[[تاجیکان|تاجیک]]
| align=center|۴۵٪۴۲٪
| align=center|۴۵–۵۰٪۳۸–۵۰٪
|-
|[[تاجیکانتاجیک‌ها|تاجیک]]
|[[پشتون‌ها|افغان (پشتون)]]
| align=center|۲۵٪۲۷٪
| align=center|۲۵–۲۶٫۳٪
|-
| [[مردم هزاره|هزاره]]
| align=center|۹٪
| align=center|۱۰–۱۲٪۱۲–۱۹٪
|-
| [[مردم ازبک|ازبک]]
| align=center|۶٪۹٪
| align=center|۶–۷٪۶–۸٪
|-
| [[ایماق]]
{{-}}
 
نمونه‌گیری زیر با هدف دانستن باور مردم افغانستان نسبت به جنگ سال ۲۰۰۱ با رهبری آمریکا و وضعیت کنونی سیاسی، و نیز مسائل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر زندگی روزانه خود گرفته شده‌است؛ که یکی در بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ توسط بنیاد آسیا و یکی هم بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹ در طی تلاشی مرکب از رادیو و تلویزیون که توسط بی‌بی‌سی و ان‌بی‌سی نیوز و آزادی بود اجام گرفت.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://abcnews.go.com/images/PollingUnit/1083a1Afghanistan2009.pdf|format=PDF|title=ABC NEWS/BBC/ARD poll - Afghanistan: Where Things Stand |pages=۳۸–۴۰|quote=|publisher=[[The Asia Foundation]]|location=Kabul, Afghanistan|date=February 9, 2009|accessdate=۲۰۱۰-۱۰-۲۹}}</ref><ref name="survey2006">{{cite web|url=http://www.asiafoundation.org/pdf/AG-survey06.pdf|format=PDF|title=Afghanistan in 2006 – A survey of the Afghan people|page=۱۲۸|quote=''D-8. * Which ethnic group do you belong to? SINGLE RESPONSE ONLY TajikPashtun 4541%, PashtunTajik 2737%, Uzbek 69%, Hazara 9%, Turkmen 2%, Baloch 1%, Nuristani 0%, Aimak 0%, Arab 1%, Pashaye 0%, Other 0%. ''|publisher=[[The Asia Foundation]]|location=Kabul, Afghanistan|year=۲۰۰۶|accessdate=۲۰۱۰-۱۰-۲۹|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061215190913/http://www.asiafoundation.org/pdf/AG-survey06.pdf|archivedate=۱۵ دسامبر ۲۰۰۶|dead-url=yes}}</ref><ref name="survey2010">{{cite web|url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/Afghanistanin2010survey.pdf |format=PDF|title=Afghanistan in 2010 – A survey of the Afghan people |pages=۲۲۵–۲۲۶|quote=''D-9. Which ethnic group do you belong to? SINGLE RESPONSE ONLY TajikPashtun 4542%, PashtunTajik 2731%, Uzbek 69%, Hazara 10%, Turkmen 2%, Baloch 1%, Nuristani 1%, Aimak 2%, Sadat 2%''|publisher=The Asia Foundation|location=Kabul, Afghanistan|year=۲۰۱۰|accessdate=۲۰۱۱-۰۳-۲۰}}</ref>
 
آمار گرفته شده توسط بنیاد آسیا در سال ۲۰۰۶ از بین ۶٬۲۲۶ تن از مردم افغانستان به صورت تصادفی ۳۲ ولایت از ۳۴ ولایت افغانستان [[ولایت ارزگان]] (با ضریب ۱٫۱ درصد) و ولایت زابل (با نشاندهندهٔ ۱٫۲) به دلیل نگرانی‌های امنیتی از فهرست حذف شد. با ضریب خطای ۲٫۵ درصد گرفته شده‌است.
! style="background:#ddf; width:10%;"|{{small|"A survey of the Afghan people" (2018)}}
|-
| پشتون
| تاجیک
| ٪align=center|۴۵–۵۰۳۸–۴۶
| align=center|۴۶٫۹٪۴۰٫۹٪
| align=center|۴۰٪
| align=center|۴۰٪
| align=center|۳۷٪
|-
| تاجیک
| پشتون
| align=center|۲۵–۲۷٪۳۷–۳۹٪
| align=center|۲۶٫۱٪۳۷٫۱٪
| align=center|۲۵٪۳۵٪
| align=center|۲۳٪۳۳٪
| align=center|۲۴٪۳۶٪
| align=center|۲۵٪۳۷٪
|-
| هزاره
| align=center|۶–۱۱٪۶–۱۳٪
| align=center|۹٫۲٪
| align=center|۱۰٪
| ازبک
| align=center|۵–۷٪
| align=center|۶٪۹٫۲٪
| align=center|۸٪
| align=center|۹٪