تفاوت میان نسخه‌های «اروگوئه»

ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:
(اصلاح اشتباه تایپی)
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه ویرایش‌گر دیداری
(ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:)
زبان رسمی = [[زبان اسپانیایی]] |
نوع حکومت = [[جمهوری ریاستی]] |
نوع حاکمان = • [[رئیس‌جمهور]]{{سخ}}• معاون رئیس جمهوررئیس‌جمهور |
نام حاکمان = [[تاباره باسکس]]{{سخ}}[[لوسیا توپولانسکی]] |
نحوه تشکیل = استقلال از [[برزیل]] |
سال برآورد جمعیت = [[۲۰۰۶ (میلادی)|۲۰۰۶]] |
جمعیت = ۳٬۴۷۴٬۰۰۰ |
رتبه جمعیت = ١٣٢ام۱۳۲ام |
تراکم جمعیت = ۱۹ |
رتبه تراکم جمعیت = ۱۹۶ام |
پیش‌شماره تلفنی = ۵۹۸ |
}}
'''اروگوئه''' {{به انگلیسی|Uruguay}} (''بخوانید: اوروگوئه'') با نام رسمی '''جمهوری اروگوئه''' کشور کوچکی واقع در جنوب شرقی [[آمریکای جنوبی]]، به پایتختی [[مونته‌ویدئو]] است. نام رسمی اروگوئه «جمهوری خاوری اروگوئه» یا «جمهوری شرقی اروگوئه» است. اروگوئه ۳،۴۷۴،۰۰۰۳٬۴۷۴٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد <ref>{{یادکرد وب|عنوان=World Population Prospects - Population Division - United Nations|نشانی=https://population.un.org/wpp/|وبگاه=population.un.org|بازبینی=2020-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150816232627/http://esa.un.org/unpd/wpp/index.htm|archivedate=16 اوت 2015|dead-url=yes}}</ref>که ۱٫۸ میلیون نفر از آن‌ها در منطقه کلان‌شهری پایتخت کشور زندگی می‌کنند. زبان رسمی کشور، [[زبان اسپانیایی|اسپانیایی]] و واحد پول آن [[پزوی اروگوئه]] است. حدود ۵۸ درصد از مردم این کشور [[مسیحی]] و حدود ۴۱ درصد [[بی‌دین]] هستند. اروگوئه به عنوان [[سکولاریسم|سکولارترین]] کشور آمریکای جنوبی شناخته می‌شود. یکی از دلایل آن این است که جمعیت [[بومی‌های آمریکای جنوبی]] در این منطقه کم بوده و به این خاطر مبلغان مسیحی اسپانیایی در زمان استعماری کمتر به این ناحیه اعزام می‌شدند.<ref>{{cite web|url=http://books.google.co.uk/books?id=nJp513dw1oUC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=no+religion+uruguay&source=bl&ots=JW3lFChBMa&sig=8m77hbhJiZLqZx1Hn-VXmn0WrLw&hl=en&sa=X&ei=UxgCUNq8HobB0QXToY2YBw&ved=0CFEQ6AEwAzgK#v=onepage&q=no%20religion%20uruguay&f=false |title=Uruguay - Leslie Jermyn, Winnie Wong - Google Books |publisher=Books.google.co.uk |date= |accessdate=2012-07-15}}</ref>
حدود ۸۶ درصد از مردم اروگوئه [[سفیدپوست]] هستند. بیشتر مردم این کشور از تبار اسپانیایی و ایتالیایی‌اند (یک‌چهارم جمعیت، ایتالیایی‌تبار است).
 
اروگوئه نخستین بار در قرن هفدهم میلادی توسط پرتغالی‌ها کشف شد و شهر [[کولونیا]] در سال [[۱۶۸۰ (میلادی)|۱۶۸۰]] توسط آنان بنیان نهاده شد. در سال‌های بعدی پای اسپانیایی‌ها نیز به این کشور باز شد. اسپانیایی‌ها در اوایل [[سده ۱۸ (میلادی)|سده ۱۸]] شهر مونته‌ویدئو را تأسیس کردند. در سده‌های ۱۷ و ۱۸ میلادی جنگ‌هایی بر سر مالکیت اروگوئه بین [[اسپانیا]] و [[پرتغال]] درگرفت که منجر به پیروزی اسپانیا شد. در سال [[۱۸۲۰ (میلادی)|۱۸۲۰]]، [[برزیل]] این سرزمین را اشغال کرد و به صورت یکی از ایالات خود درآورد تا اینکه در بین سال‌های ۱۸۲۵ تا ۱۸۲۸ انقلاب عمومی آغاز شد. در تاریخ بیست و پنجم اوت ۱۸۲۵، فردی به نام [[خوان آنتونیو لاوالیا]] خیزش مردم را برای استقلال کشور رهبری کرد (اکنون روز تعطیلی ملی اروگوئه است) که به استقلال کامل در سال ۱۸۲۸ از برزیل انجامید.
 
اروگوئه مراحل پیشرفت را در ابعاد اقتصادی، سیاسی و فرهنگی عمدتاً در ابتدای قرن بیستم شروع کرد به‌طوری‌که تا دهه پنجاه این سده به [[سوئیس]] آمریکای لاتین معروف بود.<ref name="A">[http://www.bbc.co.uk/persian/world/2014/12/141203_l10_uruguay_leftist_government اروگوئه؛ الگوی رفاه اجتماعی بدون توزیع پول نفت] ۱۲ آذر ۱۳۹۳</ref> اما هم‌زمان با تحولات در کشورهای دیگر منطقه و کودتاهای نظامیان، در این کشور کوچک نیز حکومت نظامیان بین سال‌های ۱۹۷۳ تا ۱۹۸۵ باعث شد که روند [[دموکراسی]] که به‌صورتی نهادینه درآمده بود، قطع شود. اما مجدداً از سال ۱۹۸۵ دولتهای دموکراتیک برسرکار آمده‌اند.<ref name="سفارت ایران در مونته‌ویدئو">[http://montevideo.mfa.ir/index.aspx?siteid=17&pageid=8937 سفارت ایران در مونته‌ویدئو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427012947/http://montevideo.mfa.ir/index.aspx?siteid=17&pageid=8937 |date=۲۷ آوریل ۲۰۱۴ }}. بازدید: آوریل ۲۰۱۴.</ref>
 
== جغرافیا ==
|caption=
}}
جمعیت اروگوئه ۳٫۵ میلیون نفر است. ۸۵٫۸٪ جمعیت از نژاد اروپایی [[سفیدپوست|سفید]] می‌باشد که از اصلیت‌های ایتالیایی اسپانیایی و به دنبال آن‌ها [[مردم انگلیسی|انگلیسی]]، [[مردم فرانسوی|فرانسوی]]، [[آلمان‌ها|آلمانی]]، [[پرتغالیها|پرتغالی]]، [[ایرلندی‌ها|ایرلندی]]، [[روسها|روسی]]، اسکاندیناویايىاسکاندیناویایی و [[ارمنستانی|ارمنی]]، می‌باشند. دولت و کلیسا به‌طور رسمی از یکدیگر مجزا هستند. اغلب مردم اروگوئه به دین کلیسای کاتولیک رم اعتقاد دارند (۶۶٪)، تعداد کمی پروتستان (۲٪) و یهودی و مسیحیان ارمنی (۱٪) و افراد زیادی بدون ایمان (۳۱٪) می‌باشند.<ref name="cia.gov">{{یادکرد وب |url=https://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/uy.html#People |title=نسخه آرشیو شده |accessdate=۲۰ آوریل ۲۰۰۸ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060726043632/https://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/uy.html#People |archivedate=۲۶ ژوئیه ۲۰۰۶ |dead-url=yes }}</ref>
 
درصد با سوادی در اروگوئه بسیار بالا است(۹۹٪) و طبقه متوسط شهرنشین اکثریت این کشور را که در آن درآمد به خوبی بین مردم تقسیم شده تشکیل می‌دهد. در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ حدود ۶۰۰۰۰۰ اروگوئه‌ای مهاجرت کردند و عمدتاً به اسپانیا، آرژانتین و برزیل رفتند. بقیه نیز به [[کشورهای اروپایی]] و آمریکا سفر کردند.
به علت زاد و ولد اندک، امید زندگی بالا و درصد نسبتاً زیاد مهاجرت جوانان، بیشتر جمعیت اروگوئه را میان‌سالان تشکیل می‌دهند. در سال ۲۰۰۶ نرخ زاد و ولد ۹۱٫۱۳ در ۱۰۰۰ بود.<ref name="cia.gov"/> که بیشتر از کشورهای همسایه اش آرژانتین (۷۳٫۱۶ در ۱۰۰۰)<ref>[https://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ar.html#People]</ref> و برزیل (۵۶٫۱۶ در ۱۰۰۰) است.<ref>{{یادکرد وب |url=https://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/br.html#People |title=نسخه آرشیو شده |accessdate=۲۰ آوریل ۲۰۰۸ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070509150910/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/geos/br.html#People |archivedate=۹ مه ۲۰۰۷ |dead-url=yes }}</ref>
 
== فرهنگ ==
{{Bar percent|غیره|black|1.2}}
}}
مونته ویدئو یکی از زیباترین پایتخت‌های منطقه است و این شهر ۱/۳ میلیون نفری که اکثریت جمعیت آن را اروپایی‌ها تشکیل می‌دهند، مهد فرهنگ آمریکای جنوبی محسوب می‌گردد. میزان فقر در حداقل ممکن در منطقه‌است و ثروت به‌طور یکنواخت میان مردم تقسیم شده‌است. اگرچه تاریخ سده بیستم این کشور شاهد دیکتاتورهای خودکامه، خشونت و فساد و بحران‌های اقتصادی است، اروگوئه در ۲۵ سال گذشته نمونه بارز یک الگوی اقتصادی و فرهنگی درخشان بوده‌است. از دید برخی از کارشناسان، روند رشد اقتصادی [[ریورپلات]] آرژانتین کاملاً بر خلاف رونق اقتصادی در اروگوئه بوده‌است.<ref>[http://search.ft.com/searchArticle?queryText=Punta+del+Este&y=6&javascriptEnabled=true&id=020523000705&x=11]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
 
== نویسندگان اروگوئه‌ای ==
* پاسکوالینا: پای اسفناج که معمولاً حاوی تخم مرغ و پیاز است.
* میت (mate): چای تهیه شده از یربا (Yerba) که از کدوی میت استخراج شده و آن را با بومبیلا (نی آهنین) به آرامی می‌خورند.
* [[امپانادا|امپاناداس]]: پای کوچک که با گوشت، زیتون، تخم مرغ و هویج پر شده‌است.
* مارتین طیرو: یک برش پنیر و یک برش نان شیرینی به دانه (دولسه د مصبریلو)
* [[سس کاروسو]]: سسی برای سرو کردن پاستا که از خامه، رب گوجه فرنگی، پیاز، ژامبون و قارچ تهیه شده‌است.
* [[چیویتو (ساندویچ)|ساندویچ چیویتو]]: ساندویچ حاوی گوشت گاو، گوجه فرنگی، پنیر و فلفل.
 
== ورزش ==
* قهرمان ۱۵ دوره جام ملت‌های آمریکای جنوبی موسوم به [[کوپا آمریکا]] که از این حیث پرافتخارترین تیم [[آمریکای جنوبی]] در این جام است.
تیم راگبی (ببینید: اتحادیه راگبی در اروگوئه) نیز پر طرفدار است و [[تیم ملی راگبی اروگوئه|تیم ملی]] به جام جهانی راگبی ۱۹۹۹ و پس از آن جام [[جهانی راگبی ۲۰۰۳|جام جهانی ۲۰۰۳]] راه یافته‌است. این تیم اکنون در آمریکای جنوبی در رتبهٔ دوم قرار دارد. irb.com* بسکتبال و دوچرخه سواری نیز محبوبیت دارند. در سال ۲۰۰۵، استبان بایتستا اولین فرد اروگوئه‌ای بود که به لیگ NBA راه پیدا کرد.
معروفترین فوتبالیست‌های اروگوئه عبارت‌اند از: انزو فرانچسکولی ،فرانچسکولی، آلوارو رکوبا ،رکوبا، داسیلوا (به علت تصادف یک پای خود را از دست داد) ، دیه گو فورلان ، فورلان، دیه گو گودین ،گودین، لوئیس سوآرزسوآرز، ،ادینسونادینسون کاوانی و فرناندو موسلرا
 
== رسانه ==