تفاوت میان نسخه‌های «استخوان»

۱۱۸ بایت اضافه‌شده ،  ۷ ماه پیش
ویرایش و تمیزکاری
(افزودن نکات جالب درباره استخوان ها برای جذابتر شدن مطلب)
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
(ویرایش و تمیزکاری)
[[پرونده:Bertazzo S - SEM deproteined bone - wistar rat - x10k.tif|300px|بندانگشتی|نگاره‌ای از [[میکروسکوپ الکترونی روبشی]] یا SEM از الیاف کلاژن معدنی در استخوان با بزرگ نمایی ۱۰٬۰۰۰]]
[[پرونده:Delphinus delphis 01.jpg|300px|بندانگشتی|استخوان بندی یک دلفین]]
'''اُستُخوان''' جسم جامدی‌است که تشکیل‌دهندهٔ [[اسکلت]] [[جانوران]] و پاره‌ای از [[استخوان‌بندی]] است. استخوان به شکل‌های گوناگون و اندازه‌های بسیار مختلفمتفاوت در بخش‌های مختلف اندام جای گرفته [[سازه|سازهٔ]] درونی و بیرونی پیچیده‌ای دارد. بخش بیرونی استخوان سفت و سخت و پدیدآمده از [[مواد آلی]] مانند [[کلاژن]] و [[کانی|املاح معدنی]] چون [[مونوکلسیم فسفات|فسفات کلسیم]] و [[کربنات کلسیم]] است. استخوان‌ها دارای وزن کمی هستند ولی محکم و پایدارند و عملکرد بسیاری دارند. تولید [[گلبول سفید|گلبول‌های سفید]] و [[گلبول قرمز|قرمز]]، انبار کردن املاح و بالا بردن توان جابجایی را استخوان انجام می‌دهد. استخوان در [[زبان پهلوی]] «astuxan» بوده‌است. در زمان تولد حدود ۲۷۰ استخوان در بدن وجود دارند. با بزرگ شدن بچه و با افزایش سن بعضی از این استخوان هااستخوان‌ها به هم چسبیده و در نهایت ۲۰۶ استخوان را برای یک فرد بالغ ایجاد میکنندمی‌کنند. بزرگترین استخوان بدن استخوان ران و کوچکترین آنها استخوانچه هایاستخوانچه‌های گوش میانی هستند.
 
== بافت استخوان ==
استخوان‌های بدن از بافت [[سفتی|سخت]] و محکمی به نام [[بافت استخوانی]] [[بافت همبند|همبند]] تشکیل شده‌است. استخوان یک بافت زنده و در واقع یک [[اندام]] است. رشد می‌کند، تغذیه می‌کند، تغییر شکل می‌دهد و می‌میرد. استخوان از سلول‌هایی تشکیل شده که به آن‌ها سلول‌های استخوانی یا [[استئوسیت]] (Osteocyte) می‌گویند. این سلول‌ها در کنار یکدیگر قرار نداشته و از هم فاصله زیادی دارند. فاصله بین این سلول‌ها را ماده‌ای بنام مادهٔ بین سلولی پر کرده‌است. این ماده را [[ماتریکس]] (Matrix) هم می‌گویند. این ماده یک داربست و شبکهٔ سه بعدی از پروتئین و مواد قندی بخصوصی تشکیل شده که روی آن املاح کلسیم رسوب کرده‌است. این املاح کلسیم عمدتاً از جنس [[هیدروکسی آپاتیت]] ([[:en:Hydroxyapatite|Hydroxyapatite]]) هستند.استخوان سختاستخوان ترینسخت‌ترین بافت همبند یا پیوندی است.
بافت استخوانی دو نوع است متراکم و اسفنجی در بافت متراکم طرز قرار گرفتن و ساختمان ماده بین استخوانی نظم خاصی داشته وبطوری‌که املاح معدنی آن به شکل تیغه‌های مدور متحدالمرکزی در کنار هم قرار دارند. به این تیغه‌ها لاملا (Lamella) می‌گویند. در مرکز این دوایر متحدالمرکز تیغه‌ای شکل، کانال توخالی وجود دارد که حاوی [[رگ خونی|عروق]] و [[اعصاب]] است. به این کانال یا مجرا کانال هاورس (Haversian canal) می‌گویند. یک مجرای هاورس و ۶–۵ تیغه استخوانی دایره‌ای که دور آن را گرفته‌اند یک ساختمان ظریف را درست می‌کند که به آن سیستم هاورس (Haversian system) می‌گویند.
 
عروقی که در کانال هاورس سیر می‌کنند وظیفهٔ تغذیهٔ سلول‌های استخوانی یا استئوسیت‌ها را به عهده دارند. هر سلول استخوانی در یک محفظهٔ کوچک به نام لاکونا (Lacuna) قرار دارد. لاکوناها از طریق مجاری باریکی به کانال هاورسی متصل هستند و از آن طریق اکسیژن و مواد غذایی را به استئوسیت‌ها می‌رسانند. فاصلهٔ لاکوناها تا کانال هاورس از یک دهم میلی‌متر کمتر است. در بافت اسفنجی تیغه هایتیغه‌های استخوانی نامنظم هستند. وکانال و سیستم هاورس وجود ندارد.ندارد؛ و در حفره هاحفره‌ها با ماده ای نرم حاوی سلول بنیادی و چربی به نام مغز قرمز پر شده مغز قرمز تولید سلول هایسلول‌های خونی مثل گلبول قرمز را برعهده دارد. مقدار ونوع بافت استخوانی در استخوان هایاستخوان‌های مختلف بدن متفاوت است.مثلا درتنه یمثلاً درتنهٔ استخوان ران بافت متراکم وجود دارد در مجرای میانی استخوان ران مغز زرد وجود دارد. مغز زرد از مقدار زیاد چربی ساخته شده. توجه به این نکته لازم است که بافت متراکم تولید گلبول قرمز و سلول خونی ندارد اما در شرایطی مثل کم خونی مغز زرد به مغز قرمز تبدیل شده وبه تولید گلبول کمک می کندمی‌کند.
 
== ساختار استخوان ==
استخوان‌های اسفنجی Cancellous bone: در این استخوان‌ها در بین تیغه‌های استخوانی فضاهای توخالی وجود دارد که حاوی [[مغز استخوان]] است. یکی از وظایف این مغز استخوان تولید سلول‌های خونی است. استخوان‌های اسفنجی به خاطر همین [[فضاهای خالی]]، تراکم کمتری داشته و مانند اسفنج متخلخل هستند. در این استخوان‌ها مقدار وجهت قرار گرفتن تیغه‌ها بسته به نیروهایی است که به استخوان وارد می‌شود. هرچه استخوان تحت تأثیر نیروهای بیشتری باشد تراکم این تیغه‌ها بیشتر و تیغه‌ها قویترند. جهت قرار گرفتن تیغه‌ها هم در جهت و امتداد نیروهایی است که به استخوان وارد می‌شوند.
 
== سلولهایسلول‌های بافت استخوانی ==
=== [[استئوسیت]]ها‌ها ===
این سلول‌ها ستاره‌ای شکل‌اند و دو هسته بیضی و پر از کروماتین دارند. هر استئوسیت در پیرامون خود لاکونا دارد. برای جلوگیری از مرگ سلولی، استئوسیتهااستئوسیت‌ها توسط زواید بسیار ظریف [[سیتوپلاسم]]ی به یکدیگر مرتبط هستند. استئوسیتهاییاستئوسیت‌هایی که در نواحی عمیق یا پیر بافت استخوانی قرار دارند دارای [[شبکه آندوپلاسمی]] ناصاف و دستگاه گلژی کمتری هستند. تا زمانی که صدمه‌ای به استخوان وارد نشود، استئوسیتهااستئوسیت‌ها تقسیم نمی‌شوند. با ایجاد ضایعه، تقسیمات سلول‌ها آغاز می‌شود. تعدادی از آن‌ها به صورت استئوبلاست، ماده زمینه‌ای بی‌شکل را می‌سازند و خود به استئوسیت تبدیل می‌شوند برخی دیگر به صورت سلول‌های اجدادی استخوان باقی می‌مانند.
 
=== [[استئوبلاست]]ها‌ها ===
سلولهاییسلول‌هایی هستند چند ضلعی با آنزیم فسفاتاز قلیایی فراوان و هسته‌ای که در خارج از مرکز سلول قرار دارد. این سلول‌ها در محلی که فعالیت سازندگی زیاد است فراوان‌اند و دارای شبکه آندوپلاسمی ناصاف و [[دستگاه گلژی]] هستند. این دو نشان دهنده فعالیت‌های ترشحی‌اند. به همین دلیل حباب‌های ترشحی بسیاری در این سلول‌ها دیده می‌شود. هنگام فعالیت، تعدادی از استئوبلاستهااستئوبلاست‌ها به صورت سلول‌های اجدادی استخوان ذخیره می‌شوند. این‌ها با وجود آنزیم فسفاتاز قلیایی، قادرند ماده زمینه‌ای بسازند و به همین دلیل سلول‌های سازنده خوانده می‌شوند. هنگام فعالیت مکعبی شکل و بازوفیلی وهنگامو هنگام استراحت، پهن و اسیدوفیلی هستند.
 
=== [[استئوکلاست]]ها‌ها ===
استئوکلاست‌ها از مونوسیت‌های خون تولید می‌شوند. استئوکلاست‌ها مسئول تجزیه مادهٔ زمینهٔ استخوان در هنگام استخوان‌سازی هستند. (استئوکلاست‌ها نقش قالب‌گیری استخوان را بر عهده دارند). نقش استئوکلاست‌ها عکس استئوبلاست‌هاست به همین دلیل سلول‌های مخرب نامیده می‌شوند. این سلول‌ها، ابتدا ماده زمینه‌ای بی‌شکل و سپس کلاژن را تجزیه می‌کنند. استئوکلاست‌ها معمولاً سلول‌هایی غول آسا با سیتوپلاسم وسیع‌اند و تعداد ۶ تا ۵۰ هسته دارند.
 
{{استخوان‌های نیم‌تنه بالا}}
{{استخوان‌های نیم‌تنه پایین}}
استخوان هایاستخوان‌های بدن بخشی از اسکلت بدن را تشکیل می دهندمی‌دهند
اسکلت بدن ما دو نوع محوری و جانبی است.
اسکلت محوری شامل سر و ستون مهره و قفسه سینه و لگن است و کار حفاظت از اندامهااندام‌ها و تا حدودی حرکت را برعهده دارد علاوه بر آن صحبت کردن و شنیدن هم به کمک اسکلت محوری صورت می گیردمی‌گیرد.
 
اسکلت جانبی شامل دست و پا است و بیشتر در حرکت بدن نقش دارد.استخوان هایاستخوان‌های بخش هایبخش‌های مختلف بدن
استخوان هایاستخوان‌های سر شامل جمجمه ۸ قطعه و صورت ۱۴ قطعه گوش ۶ قطعه و یک استخوان لامی میشودمی‌شود. ستون مهره شامل ۷ مهره گردن ۱۲ مهره پشت ۵ مهره کمر و یک پارچه خاجی و دنبالچه دنده هادنده‌ها ۲۴ تا و جناغ ۱ عدد دست ۶۴ استخوان و پا ۶۴ استخوان دارد. کف دست ۵عدد و انگشتان دست ۱۴ قطعه استخوان دارند. در پا هم انگشتان ۱۴ قطعه دارند. دست شامل استخوان بازو است که به کمک مفصل شانه به تنه وصل می شودمی‌شود و در پائین با ساعد مفصل میمی‌شود. شود.ساعد دو استخوان دارد زند زیرین و زند زبرین زندزبرین با بازو مفصل آرنج را تشکیل می دهدمی‌دهد و زند زیرین مفصل مچ را تولید میکندمی‌کند.
در پا استخوان ران بلند ترینبلندترین استخوان بدن قراردارد.قراردارد؛ که در بالا به کمک نیم لگن به تنه وصل می شودمی‌شود. ودر پائین با درشت نی مفصل زانو را تشکیل می دهدمی‌دهد. ساق پا دارای دو استخوان درشت نی و نازک نینازک‌نی است. قوزک خارجی پا سر نازک نینازک‌نی و قوزک داخلی پا سر درشت نی است.
 
== منابع ==
{{دستگاه‌ها و اندام‌های بدن}}
 
آرتور گایتون،کتابگایتون، کتاب فیزیولوژی جانوری،۲۰۱۰،انتشاراتجانوری، ۲۰۱۰،انتشارات نشر دانشگاه
 
-جان کوئیرا، کتاب بافت‌شناسی، ۲۰۱۶
-جان کوئیرا،کتاب بافت شناسی،۲۰۱۶
 
[[رده:استخوان‌شناسی]]