تفاوت میان نسخه‌های «محمد قائد»

۳۲٬۶۴۷ بایت حذف‌شده ،  ۲۸ روز پیش
منبع غیرمستقل http://www.mghaed.com
جز (اضافه نمودن یک لینک)
(منبع غیرمستقل http://www.mghaed.com)
}}
 
'''محمد قائد شرفی''' یا '''م. قائد''' [[روزنامه‌نگار]]، [[نویسنده]]، [[مترجم]]، [[ویراستار]]، [[منتقد]] و روشنفکر ایرانی است. او متولد ۱۳۲۹ در [[شیراز]] است و تحصیلات عالیه خود را در رشته‌یرشته [[روانشناسی]] در [[دانشگاه پهلوی شیراز]] از ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۲ به پایان رسانده‌است.
 
== فعالیت های فرهنگی و مطبوعاتیاجتماعی ==
قائد در [[دهه ۱۳۵۰]] برای تعدادی از مجلات فرهنگی و روشنفکری مقاله می‌نوشت، تا سرانجام در [[آیندگان (روزنامه)|روزنامه آیندگان]] به سردبیری صفحه فرهنگی رسید. در ۸ ماه پایانی عمر [[آیندگان (روزنامه)|روزنامه آیندگان]]، قائد عضو شورای سردبیری روزنامه بود<ref>{{یادکرد وب |url=http://archiv.iran-emrooz.net/maqal/1382/ayandeg820617.html |title=حسین کهنه‌کار، «تصحیح یا تخریب»، آرشیو ایران امروز، دوشنبه ۱۷ شهریور ۱۳۸۲ |accessdate=۲ فوریه ۲۰۱۰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170305060818/http://archiv.iran-emrooz.net/maqal/1382/ayandeg820617.html |archivedate=۵ مارس ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}</ref>
فعالیت روزنامه نگاری را در سال های انتهایی دهه‌ی ۱۳۴۰ با فرستادن مطالبی برای برخی مجلات نظیر رودکی و نامه‌ی پژوهشکده و همین‌طور [[آیندگان|روزنامه­‌ی آیندگان]] آغاز کرد. سپس در سال ۱۳۵۵ به تحریریه‌ی روزنامه‌ی آیندگان پیوست، و به فاصله‌ی کوتاهی، ویراستار صفحه‌ی فرهنگی­‌اش شد<ref name=":0">{{یادکرد وب |url=http://www.massoudmehrabi.com/weblog/?id=1502718747 |title=نیم‌پرتره‌ی مردی که از «آیندگان» هم گذر کرد، مسعود محرابی |accessdate=14 آوریل 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191125215809/http://www.massoudmehrabi.com/weblog/?id=1502718747 |archivedate=25 نوامبر 2019 |dead-url=yes }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170305060818/http://archiv.iran-emrooz.net/maqal/1382/ayandeg820617.html «حسین کهنه‌کار، «تصحیح یا تخریب»، آرشیو ایران امروز، دوشنبه ۱۷ شهریور ۱۳۸۲»]</ref>. در آن سال‌ها معتقد بود شیوه‌ی مطلوبش دوسال زندگی در فرنگ و دوسال در ایران است. با این حال، زمستان 57 پس از اقامتی نه چندان طولانی به ایران بازگشت. بلافاصله به عنوان یکی از اعضای شورای سردبیری آیندگان به ادامه‌ی کار مطبوعاتی بازگشت و تا پایان کار روزنامه‌ی آیندگان تقریبا تمام سرمقاله‌ها به قلم او به چاپ رسید<ref name=":0" /><ref>[http://www.mghaed.com/ay/Bakhtiar.pdf آغاز همراه با پایان، محمد قائد]</ref>.روزنامه­ ی آیندگان در روز ۱۶ مرداد ۱۳۵۸توقیف شد، و محمد قائد به همراه تنی چند از فعالین مطبوعات دستگیر و راهی زندان شدند<ref name=":0" />. شرحی مبسوط از آنچه در دوران حبس بر وی و دیگران گذشته را در مقاله‌ای با عنوان "هتل، ایام محبس در کنار اهل قشون" نگاشته است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=هتل-1|نشانی=http://www.mghaed.com/ay/prison_memoirs-1.htm|وبگاه=www.mghaed.com|بازبینی=2020-04-14}}</ref> کمی پس از آزادی، به دعوت [[احمد شاملو]] و جهت همکاری، به هفته نامه‌‌ی [[کتاب جمعه]] پیوست، مطالبش با امضای م. مراد، در ابتدای مجله چاپ می‌‌شد و به نوعی حکم سرمقاله داشت<ref name=":0" />؛ مطالبی پرطرفدار در محتوا و تاثیرگذار در سبک نگارش. با این حال، آن دوره از کار روزنامه‌‌نگاری­‌اش در تناسب با سبک و سیاق مورد نظر، و نگرشش به نوشتن نبود. در مصاحبه‌ای دیدگاهش را در خصوص این عدم تناسب چنین شرح داده است: " فعال سیاسی و سیاسی‌نویس نبودم و شخصاً میل نداشتم ادامه بدهم. اظهار نظر درباره­‌ی منظور احتمالی یک مشت مفتش و وزیر و وکیل را دون شأن خودم می دانستم و ترجیح می‌دادم به خواننده ای که پول و وقت صرف خریدن و خواندن می­‌کند تصویر خودش و همه­ ی ما را نشان بدهم که داریم به موضوع نگاه می کنیم"<ref>{{یادکرد وب|عنوان=گفت و گو با محمد قائد درباره‌ی «کتاب جمعه» و وجه روزنامه‌نگارانه‌ی شاملو - خبرنامه خلیج فارس|نشانی=http://iranefardanews.com/2015/12/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D9%85/|وبگاه=iranefardanews.com|بازبینی=2020-04-14}}</ref>
پس از توقیف آیندگان در ۱۷ مرداد ۱۳۵۸، قائد در '''[[کتاب جمعه]]''' به سردبیری [[احمد شاملو]] به فعّالیت پرداخت، و تا شماره ۳۶ این هفته‌نامه قبل از توقیف در خرداد ۱۳۵۹، سرمقاله‌های آن را با امضاء م. مراد می‌نوشت.
 
در دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰، قائد به همکاری با نشریات مستقلی همچون [[جامعه سالم]]، [[آدینه]]، [[ماهنامهمجله فیلم]] و صنعت حمل‌و‌نقلحمل و نقل پرداخت تا آن‌کهآنکه در ۱۳۷۷ توانست صاحب‌امتیازی ماهنامه آموزشی فرهنگی «لوح»<ref>[http://www.magiran.com/maginfo.asp?mgID=1163 بانک اطلاعات نشریات کشور، شناسنامه نشریه]</ref> را به دست آورد. ۱۵ شماره از نشریه لوح به سردبیری قائد از تیر ۱۳۷۷ تا مهر ۱۳۸۲ منتشر گردید و پس از آن،آن ویمحمد قائد از ادامه انتشار لوح به دلایل نامعلوم خودداری ورزید و صرفاً به همکاری منظم با ماهنامه‌یماهنامه تخصصی گردشگری ''سفر'' به عنوان سرمقاله‌نویس ادامه داد. از جمله مطالب نشریه لوح می‌توان به مجموعه‌یمجموعه «دربارهٔ انقلاب فرهنگی» اشاره کرد، که به بازبینی انتقادی [[انقلاب فرهنگی ایران]] از طریق مصاحبه با تعدادی از دست‌اندرکاران آن همچون [[عبدالکریم سروش]]،[[محمد ملکی]]،و [[مرتضیصادق مردیها|مرتضى مرديهازیباکلام]] و [[صادقهمچنین زیباکلام]]مرور مطبوعات وقت پرداختهاختصاص بودداشت.<ref>[http://www.mghaed.com/lawh/interviews/int.Ziba.htm زیباکلام، صادق، رسماً و علناً حلالیّت می‌طلبم، ماهنامه لوح، شماره ۵، مرداد ۱۳۷۸]</ref>
گذشته از میل و گرایش فوق، اشکالی نظری و تئوریک در چنین شیوه‌ای از روزنامه‌نگاری و به ویژه در آن ایام می‌دید، در گفتگویی اشاره می‌­کند: " آنچه بر ذهنم سنگيني مي‌كرد تأثير شديدي بود كه يک روزنامه بر فكر خواننده دارد. در آن شش - هفت ماه مستقيما تجربه كردم که خواننده وقتي به نويسنده اعتماد دارد, فكر او را فكر خودش می‌كند. در چنين موقعيتي, نويسنده حتي اگر اشتباه كند و به اشتباه خويش اقرار كند, خواننده باز دست از پيروي از او بر نمی‌دارد و اين خطا و اعتراف را به حساب روندي فكري مي‌گذارد."<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=محمد قائد|کد زبان=|تاریخ=۲۰۰۹|وبگاه=|نشانی=http://www.mghaed.com/books/Diaries/Obit.Shamlu.PDF|عنوان=مردي كه خلاصه ی خود بود}}</ref> این طرز نگاه و برخورد با کار مطبوعاتی و آن چه از زیر قلم نویسنده در می‌آید، نشان از دقت نظر، درک وی از تبعات نوشتن و رابطه ی دینامیک و متقابل مابین نویسنده و خواننده دارد.
 
محمد قائد در کنار تألیف به ترجمه نیز پرداخته‌است که از بین ترجمه‌هایش می‌توان به کتاب‌های «قدرت‌های جهان مطبوعات» مارتین واکر، "نخستین مسلمانان در اروپا" [[برنارد لوئیس]] و "مبارزه علیه وضع موجود: جنبش دانشجویی آلمان ۱۹۵۵–۸۵" سابینه فون دیرکه اشاره کرد. «نامه‌هایی از کرمان به دوبلین» مجموعه بیش از ۵۰ نامه از «امیلی مولتیمر» همسر ایرلندی کنسول بریتانیا در کرمان به پدر و مادرش در عهد [[قاجار]] که قائد در [[موزه بریتانیا]] یافته<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.shafaf.ir/fa/pages/?cid=39004 |title=نامه‌های همسر ایرلندی کنسول بریتانیا ، ۴ دی ۱۳۸۹، سایت خبری تحلیلی شفاف |accessdate=۳۰ دسامبر ۲۰۱۰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150724211938/http://www.shafaf.ir/fa/pages/?cid=39004 |archivedate=۲۴ ژوئیه ۲۰۱۵ |dead-url=yes }}</ref> و «توپهای ماه اوت» نوشته باربارا تاکمن با موضوع [[جنگ جهانی اول]] و حمله آلمان به فرانسه و بلژیک دو ترجمه جدید قائد هستند.<ref name="توپ‌های ماه اوت؛ نشر ماهی">{{یادکرد وب |url=http://nashremahi.com/book/546 |title=توپ‌های ماه اوت؛ نشر ماهی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۵ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150215182629/http://nashremahi.com/book/546 |archivedate=۱۵ فوریه ۲۰۱۵ |dead-url=yes }}</ref>{{سخ}}
گذراندن دوره­‌های آموزش زبان در انجمن ایران و آمریکا و انجمن ایران و انگلیس، در دوران پیش از ورود به دانشگاه ، و سپس تحصیل در دانشگاه شیراز و گذراندن اغلب دروس به زبان انگلیسی و با حضور جمعی از اساتید برجسته­‌ی آمریکایی و ایرانی، مهارت و دانش زبان انگلیسی‌اش را به سطحی قابل قبول رساند، و سبب شد از او برای نوشتن مطالبی در بخش انگلیسی ماهنامه‌های صنعت حمل‌و‌نقل و فیلم دعوت شود<ref name=":0" />. قائد برای چند سال دبیری بخش انگلیسی و ویراستاری مجله‌ی صنعت حمل‌و­نقل را عهده‌دار شد.
محمد قائد در سال ۱۳۸۰ به مدت یک سال به عنوان یکی از اعضای هیئت دبیران دوره یازدهم [[کانون نویسندگان ایران]] انتخاب گردید.<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.arashmag.com/content/view/427/47/1/1/ |title=کاظم کردوانی، برای سخن نگفتن، ادامهٔ سکوت بهتر بود... نشریه آرش، چاپ فرانسه |accessdate=۲ فوریه ۲۰۱۰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110913035517/http://www.arashmag.com/content/view/427/47/1/1/ |archivedate=۱۳ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}</ref>
 
== سبک ==
در دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰، قائد به همکاری با نشریات مستقلی همچون [[جامعه سالم]]، [[آدینه]]، [[ماهنامه فیلم]] و صنعت حمل‌و‌نقل پرداخت تا آن‌که در ۱۳۷۷ توانست صاحب‌امتیازی ماهنامه آموزشی فرهنگی «لوح»<ref>[http://www.magiran.com/maginfo.asp?mgID=1163 بانک اطلاعات نشریات کشور، شناسنامه نشریه]</ref> را به دست آورد. ۱۵ شماره از نشریه لوح به سردبیری قائد از تیر ۱۳۷۷ تا مهر ۱۳۸۲ منتشر گردید و پس از آن، وی از ادامه انتشار لوح به دلایل نامعلوم خودداری ورزید و صرفاً به همکاری منظم با ماهنامه‌ی تخصصی گردشگری ''سفر'' به عنوان سرمقاله‌نویس ادامه داد. از جمله مطالب نشریه لوح می‌توان به مجموعه‌ی «دربارهٔ انقلاب فرهنگی» اشاره کرد، که به بازبینی انتقادی [[انقلاب فرهنگی ایران]] از طریق مصاحبه با تعدادی از دست‌اندرکاران آن همچون [[عبدالکریم سروش]]،[[محمد ملکی]]، [[مرتضی مردیها|مرتضى مرديها]] و [[صادق زیباکلام]] پرداخته بود.<ref>[http://www.mghaed.com/lawh/interviews/int.Ziba.htm زیباکلام، صادق، رسماً و علناً حلالیّت می‌طلبم، ماهنامه لوح، شماره ۵، مرداد ۱۳۷۸]</ref>
قائد به چیره‌دستی در سبک «مقاله» معروف است. وقار ادبی، نکته‌بینی و دید انتقادی همه‌جانبه از ویژگی‌های نثر قائد است. مجموعه‌ای از مقالاتش را [[نشر طرح نو]] در تهران با عنوان «دفترچه خاطرات و فراموشی» منتشر نموده‌است. مقالات و دیدگاه نوآورانه او در این کتاب از جنبه «روانشناسی اجتماعی» و ترکیب «جامعه‌شناسی، تاریخ و هنر» در ارزیابی مشاهدات با استقبال خوانندگان مواجه شده‌است، و علی‌رغم انتشار آنلاین، کتاب به چاپ چهارم رسیده‌است. قائد از نخستین کسانی است که واژه و مفهوم «خرده فرهنگ» را از ابتدای دهه ۱۳۸۰ وارد گفتمان روشنفکری ایران کرد و در آثار و مقالات خود تحولات اجتماعی قرن بیستم را از این منظر نیز تحلیل نموده‌است.<ref>[http://www.persian.rfi.fr/ایران/20100530-خرده-فرهنگ-ها-و-تحّکم-دینی?quicktabs_2=0 رادیو فرانسه، خرده فرهنگ‌ها و تحّکم دینی، برنامه هفتگی زمینه‌ها و زمانه‌ها]</ref>
 
قائد از سال ۱۳۸۴ مقالات خود را در [http://www.mghaed.com/ وبگاه شخصی اش] منتشر می‌کند. آخرین کتاب در دست نگارش او «داستان آیندگان» است که به ماه‌های پایانی عمر پر تیراژترین روزنامه ایران در ماه‌های آغازین ۱۳۵۸ می‌پردازد.<ref>اعتماد، دوشنبه ۲۳ آذر ۱۳۸۸شماره ۲۱۲۶، [http://www.etemaad.ir/Released/88-09-23/151.htm#168558 انتشار اثری تألیفی و ترجمه چند کتاب دیگر از محمد قائد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218061629/http://etemaad.ir/Released/88-09-23/151.htm#168558 |date=۱۸ فوریه ۲۰۱۰ }}</ref>{{سخ}}
محمد قائد در سال ۱۳۸۰ به مدت یک سال به عنوان یکی از اعضای هیئت دبیران دوره یازدهم [[کانون نویسندگان ایران]] انتخاب گردید.<ref>{{یادکرد وب|url=http://www.arashmag.com/content/view/427/47/1/1/|title=کاظم کردوانی، برای سخن نگفتن، ادامهٔ سکوت بهتر بود... نشریه آرش، چاپ فرانسه|accessdate=۲ فوریه ۲۰۱۰|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110913035517/http://www.arashmag.com/content/view/427/47/1/1/|archivedate=۱۳ سپتامبر ۲۰۱۱|dead-url=yes}}</ref>
 
وبگاه شخصی اش<ref>{{یادکرد وب|عنوان=صفحه اول سایت محمد قائد|نشانی=http://www.mghaed.com/|وبگاه=www.mghaed.com|بازبینی=2020-04-14}}</ref> از سال ۱۳۸۵ به این سو، مهمترین مرجع نشر مقالات و نوشته‌های اوست.
 
== مقاله ==
قائد به چیره‌دستی در سبک «مقاله» معروف است. وقار ادبی، نکته‌بینی و دید انتقادی همه‌جانبه از ویژگی‌های نثر قائد است. او خود البته در باب عنوان «مقاله» کمی احتیاط می‌کند. در گفتگویی در این خصوص می‌گوید: "مقاله، ، يعنى مطلبى كه نه رپرتاژ آگهى باشد، نه مصاحبه، نه خبر، نه گزارش و نه هيچ شكل تعريف‏ شده‌ی ديگرى از نوشته. نشريات پر است از مقاله‏‌هايى كه به سرعت نوشته شده و خوانده مى‌شود، و معمولاً به همان سرعتى كه نوشته و خوانده شده فراموش مى‏‌شود.  در بحثى كه در اين‏جا مى‏‌كنيم شايد بهتر مى‌بود بگوييم مقاله‌ی شخصى، مقاله‏ - رساله يا رساله - ‏مقاله"<ref>{{یادکرد وب|عنوان=مقاله به عنوان ژانر ادبي|نشانی=http://mghaed.com/interviews/essay_as_genre.htm|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-04-14}}</ref>. مقالات او، فارغ از سبک منحصر به فرد، شیوایی و شفافیت در بیان اما پیچیدگی در مفهوم، طنزی ظریف اما تیز، به پرباری و غنا نیز مشهور است. به بیان برخی، می‌توان مطمئن بود اگر یک صفحه می‌نویسد، مطالعه صدها صفحه مطلب را پشتوانه آن قرار داده است.<ref name=":1">{{یادکرد وب|عنوان=اسفند ۱۳۹۵ و فروردین ۱۳۹۶ - شماره پنجاه و نه - سال سیزدهم|نشانی=https://www.cinemavaadabiat.com/%d8%a7%d8%b3%d9%81%d9%86%d8%af-%db%b1%db%b3%db%b9%db%b5-%d8%b4%d9%85%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d9%be%d9%86%d8%ac%d8%a7%d9%87-%d9%88-%d9%86%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d9%84-%d8%b3%db%8c%d8%b2%d8%af%d9%87%d9%85/|وبگاه=سینما و ادبیات|تاریخ=۱۳۹۵-۱۲-۱۸T11:44:37+03:30|بازبینی=2020-04-14|کد زبان=fa-IR}}</ref>
 
در مقالات انتقادی، نظر خود را برجسته و دیگر آرای موجود را بی‌فایده و کم اثر جلوه نمی‌دهد تا به خواننده القا شود یک نظر خطاست و دیگری درست <ref name=":1" />. بل‌که به شکلی مداوم از عقیده‌ای به عقیده‌ی دیگر و از دیدگاهی به نقطه‌نظری دیگر حرکت می‌کند؛ حرکتی که گاه به سردرگمی خواننده‌ای می انجامد که انتظار دارد نویسند روشن و شفاف بگوید حق با کیست. هدف مقالاتش بیشتر روشن‌گری است تا گرفتن نتیجه‌ای دلخواه له یا علیه کسی یا عقیده‌ای . از این رو، خواننده شاید سرآخر درنیابد نویسنده با کدام عقیده نزدیکی بیشتر دارد، اما در انتهای مطلب خواهد دانست، موضوع مورد نظر چیست، چه کسانی در آن صاحب نظرند و برای پیگیری بحث به کجا باید مراجعه کرد. ارجاعات متعدد و ایجاز در کلام، مقالات او را در کمیت کوتاه اما در محتوا غنی و گاه پیچیده می‌کند. به زبان خودش "در خط موعظه هم نیستم و هیچ‌گاه به خواننده نمی‌گویم چیزهایی فهمیده‌­ام که حالا به شما ابلاغ می­‌کنم."<ref name=":2">{{یادکرد وب|عنوان=گفت‌وگو با محمد قائد، آشفتگی در فکر تاریخی|نشانی=https://cgie.org.ir/fa/news/84840|وبگاه=cgie.org.ir|بازبینی=2020-04-14}}</ref> و همچنین "روزگاری نبض زندگی کُند می‌تپید و آدم‌های باسواد تمام عصر و شب کاری جز کتاب خواندن در نور شمع نداشتند. امروزه مشغله و سرگرمی و منابع اطلاعات بسیار متنوع است و کتاب فقط برای معدودی آدم فاضل همه چیزدان چاپ نمی‌­شود. وقتی بپرسند چرا درباره هر یک از آن موضوع ها کتابی کامل نمی­‌نویسم، می‌گویم کتاب ها نوشته‌اند و بحث ها کرده‌­اند و این فشردگی و ایجاز اگر نه بیش از یک کتاب که دست‌کم به همان اندازه وقت و نیرو برده است".<ref name=":2" />
 
بخشی از پرمایگی مطالب او شاید ریشه در احترام او به خواننده و شناختش از مخاطب امروز و دست کم نگرفتن سواد و درک خوانندگان است، نگاهی که در آراء وی نیز مشاهده می شود: "هر نسلی بیش از نسل پیش می‌داند و بیشتر می­‌خواند. اینکه می‌گویند بچه‌های امروز کتاب و مجله نمی‌خوانند درست نیست. هم می‌خوانند و هم خوب می‌نویسند. در نشریات و اینترنت مقاله‌های جدی از جوانترهایی، بسیاری‌شان مؤنث، می‌خوانیم که باسواد و پیگیرند. اعتقادی ندارم به این حرف که تمام شد آن دوره‌ی سواد و کتاب خوانی. فقط زمانی یک نسل از نسل پیش کمتر می‌داند که مثل ارگ بم آدم ها آنجا را ترک کنند و جامعه رو به انحطاط برود و نابود شود.<ref name=":1" />
 
به لحاظ موضوعی، مقالات قائد در زمینه‌های متعددی هم­چون تاریخ معاصر، آموزش، نقد اجتماعی، ادبی و فرهنگی به بحث و تحلیل می­‌پردازند. در مرور وقایع تاریخی و تحولات سیاسی، گذشته از شخصیت‌ها، جنبه‌های گوناگونی نظیر روان‌شناسی اجتماعیِ مردم ایران و وجوه فرهنگی-فکری جامعه لحاظ می‌گردد تا تصویری جامع از تحولات اجتماعی ایران به دست آید. داشتن نگاهی چندسویه به موضوع، از خصوصیات بارز نوشته‌­های اوست که در زبان خودش چنین بیان می‌شود: "وقايع بزرگ معمولا نتيجه‌ی درهم‌تنيده‌ی چندين عامل در چندين زمينه‌اند... درنظرگرفتن تمام عوامل ممکن است نتيجه‌ی بررسى را تبديل به كتابى قطور همراه با پانوشته و ارجاعات کند و خواننده‌ی مشتاقِ رسيدن به جان کلام هم‌چنان منتظر بماند كه پس اصل قضيه چه بود. از آن سو، گلچين‌‏كردن چند عامل برای رسیدن به چند نتيجه، اين خطر را دارد كه عوامل و نتايج منطقا ربطی به هم نداشته باشند. در گزارش لحظه‌به‌لحظه و در بازنويسى روايت، چيزى به نام بي‌طرفى وجود ندارد.  حرف بر سر تعادل و انصاف است. هر قضيه‏‌اى بيش از يك جنبه و يك روايت دارد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=نخستین روزها از بقیهٔ آینده|نشانی=http://www.mghaed.com/ay/earlier_days_of_remains_of_future.htm|وبگاه=www.mghaed.com|بازبینی=2020-04-30}}</ref>".  
 
برخی مقالات او به لحاظ ساختار، انسجامِ مطالب، غنای محتوا و نگاه بدیع، به نوعی مبدل به الگویی از مقاله-رساله در زبان فارسی شده و بیش از دیگر متون وی به شهرت مولف انجامیده است. از آن جمله، مقاله‌ی نسبتا طولانی او در مورد اسنوبیسم، تحت عنوان "[https://web.archive.org/web/20070928152055/http://www.mghaed.com/books/Diaries/Snobbery.PDF اسنوبیسم چیست؟]" شاید در معرفی، ارائه و توضیح یک نوعِ پیچیده از تیپ شخصیتی، در زبان فارسی یگانه باشد. از طرفی، مقاله‌اش در مورد [[احمد شاملو]]، [[فریدون آدمیت]]، [[داریوش همایون]] و تنی چند از دیگر شخصیت‌های درگذشته‌ی فرهنگی، سیاسی و ادبی که در مجموعه‌ی "دالان ابدیت"<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فهرست مقالات|نشانی=http://mghaed.com/essays/topics.htm#%C3%A96|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-04-30}}</ref> در وبگاه نویسنده در دسترس است، نمونه­‌هایی درخشان از مقاله‌نویسی در بابِ مرور کارنامه‌ی افراد است.  نگاه جامع، چندوجهی، نقادانه و به دور از کیشِ شخصیتش به این مقالات هویتی متفاوت داده که در زبان فارسی اگر نه بی‌نظیر دستِ­‌کم بسیار نادر است. در فرهنگی محافظه‌­کار و متملق‌گویِ درگذشتگان، مرور خون­سرد اما سخت­گیرانه‌­ی کارنامه و منش فردِ درگذشته، از امتیازات و خصوصیات بارز این دسته از کارهای اوست.
 
== تالیف ==
تالیفات او هم‌چون مقالاتش از زبان و سبک نگارش منحصر به فردش بهره می‌برد، مضاف برآن، به‌واسطه‌ی امکان بسط مباحث، به جزئیات بیشتری پرداخته و خواننده این مجال را دارد تا درکی دقیق‌تر از موضوع به دست آورد. "ظلم، جهل و برزخیان زمین"<ref name=":7">{{یادکرد وب|عنوان=ظلم، جهل و برزخيان زمين|نشانی=http://mghaed.com/books/injustice_ignorance&purgatory.htm|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-04-30}}</ref>، عشقی: سیمای نجیب یک آنارشیست<ref>{{یادکرد وب|عنوان=عشقي:‌ سيماي نجيب يك آنارشيست|نشانی=http://mghaed.com/books/portrait_of_anarchist.htm|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-04-30}}</ref> و آدم ما در قاهره<ref>{{یادکرد وب|عنوان=آدم ما در قاهره|نشانی=http://mghaed.com/books/our_man_in_cairo.htm|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-04-30}}</ref> از جمله‌ی تالیفات قائد است. هم‌چنین، مجموعه‌ای از مقالاتش را [[نشر طرح نو]] با عنوان «دفترچه خاطرات و فراموشی» منتشر نموده‌است. مقالات و دیدگاه نوآورانه او در این کتاب از جنبه «روانشناسی اجتماعی» و ترکیب «جامعه‌شناسی، تاریخ و هنر» در ارزیابی مشاهدات با استقبال خوانندگان مواجه شده‌است، و علی‌رغم انتشار رایگان در وبگاه نویسنده، کتاب به چاپ پنجم رسیده‌است.
 
==== دیدگاه‌ها ====
 
===== مفهوم خرده‌فرهنگ =====
قائد از نخستین کسانی است که واژه و مفهوم «خرده‌فرهنگ» را وارد گفتمان روشنفکری ایران کرده و در آثار و مقالات خود تحولات اجتماعی قرن بیستم را از این منظر تحلیل نموده‌است.<ref>[http://www.persian.rfi.fr/ایران/20100530-خرده-فرهنگ-ها-و-تحّکم-دینی?quicktabs_2=0 رادیو فرانسه، خرده فرهنگ‌ها و تحّکم دینی، برنامه هفتگی زمینه‌ها و زمانه‌ها]</ref> در نگاه او، اگر نه تمامی، دستِ‌کم بخش عمده‌ای از ناکامی‌های تاریخ معاصر ایران در یافتن نوعی ثبات نسبی و پیشرفت در یک مسیر مشخص، حاصلِ زد و خوردهای مستمری است مابین خرده‌فرهنگ‌هایی که در این سرزمین گرد هم آمده‌اند، و در بسیاری وجوه فرهنگی با یکدیگر در ستیز دائم‌اند. نه هیچ‌یک را توان برتری بر دیگر خرده‌فرهنگ‌هاست و نه توان سازش و هنرِ یافتنِ راه‌حلی برای همراهی با یکدیگر. از این حیث، و به واسطه‌ی عدم تسلط کامل یکی بر دیگر خرده‌فرهنگ‌ها، علی‌رغم ظاهری که حاکی از هم‌زیستیِ طیف‌های گوناگون فرهنگی است، جامعه در بطن خویش، در یک ستیز دائم و کلنجار همیشگی غوطه‌ور است. این هم‌زیستیِ توام با کلنجار البته به تعامل و تاثیرگذاری خرده‌فرهنگ‌ها بر یکدیگر می‌انجامد، اما این تاثیرگذاری لزوما به سازش ختم نمی‌شود. قائد، خود در توضیح این مفهوم می‌گوید: "خرده‏فرهنگ‏هاى هر جامعه ساكن و ثابت نيستند؛ يكسره متمايز از يكديگر هم نيستند. همانند دوايرى‏اند كه مراكز متفاوت اما سطوحى مشترك دارند. اين سطوح مشتركْ لغزان و سيّال و تغييرپذيرند؛ از يكديگر اقتباس مى‏كنند و به هم شباهت مى‏يابند، و تضادها در دوره‏‌هايى چنان چشمگير مى‌‏شود كه گويى نه به جامعه معاصر يك مملكت، بلكه به مردمانى در سرزمين‏‌ها و قرن‌هايى دور از هم مى‏‌نگريم."<ref name=":4">{{یادکرد وب|عنوان=فرود و اختتام - صفحة اول|نشانی=http://mghaed.com/books/Injustice/chapters/conclusion/conclusion.1.htm|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-05-31}}</ref> و نیز می‌افزاید "در هر جامعه خرده‏فرهنگ‏هايى وجود دارد و گاه ممكن است يكى از آنها مدتى طولانى بر جامعه مسلط گردد و وجه غالب آن به حساب آيد. اما خرده‏فرهنگ‏هاى ديگر از ميان نمى‏روند بلكه، مانند ژنهاى غيرغالب كه وجود دارند اما نمود ندارند، خصلت‌هايى ثانوى تشكيل مى‏دهند كه ممكن است در نگاه اول به چشم نيايند."<ref name=":4" />
 
قائد معتقد است، تفاوت خرده‌فرهنگ‌های سرزمینی که ایران نامیده می‌شود گاه بسیار عمیق است، و از دید ناظری بیرونی، آن‌چه مابین ساکنین یک خیابان با خیابان بعدی دیده می‌شود چنان بنیادین است که انتظار می‌رود مابین شرق و غرب عالم باشد تا اهالی یک محله. از منظری تاریخی، این تفاوت‌های عمیق و ساختاری بارها منجر به کوشش‌هایی شده از سوی یک خرده‌فرهنگ برای سیطره بر دیگر گروه‌ها، و اگرچه تاکنون نافرجام مانده، اما تاریخ ایران را به گونه‌ای پیش برده که امروز آن‌را می‌خوانیم. در بیان خود قائد: "تاريخ ايران را مى‏‌توان چنين خلاصه كرد:  صحرانشينان به شهر مى‌‏تازند، شهر را خرد و خراب مى‌‏كنند و پس از يك نسل به فرهنگ شهر تن مى‏سپارند.  نسل دوم مهاجمان كه خصلت‌هاى صحرانشينى را از دست داده است به آبادكردن شهرها مى‌‏پردازد اما مقهور مهاجمان صحرانشين ديگرى مى‌‏شود."<ref name=":5">{{یادکرد وب|عنوان=روياي تحقق ناپذير روشنفكران|نشانی=http://www.mghaed.com/speeches/unrealizable_dream.htm|وبگاه=www.mghaed.com|بازبینی=2020-05-31}}</ref> و نیز می‌افزاید" در اين ناحيه، جز حملۀ اسكندر، تمام حمله‏‌هاى دو هزار سال گذشته هجوم تمدنهاى پست‏‌تر به تمدنهاى پيشرفته‏‌تر بوده است و جز صفويه، كمتر دودمانى هنگام به دست گرفتن قدرت، فرهنگى براى عرضه‏‌كردن داشت"<ref name=":5" />، و نتیجتا، بخشى بزرگ از نيروى اهل نظر در ايران، صرف ارتقاى فرهنگى گروهی شده که توانسته در آخرین ستیز، برنده‌ی جنگ باشد، بی‌آنکه از نظر فرهنگی چیزی برای عرضه داشته باشد.<ref name=":5" />
 
===== نقد ایده‌ی [[گفتگوی تمدن‌ها]] =====
در ادامه‌ی چنین رویکردی، قائد به نقد ایده‌ی گفتگوی تمدن‌ها پرداخت و آن‌را نه مسئله‌ای بدیع و تازه دانست، و نه نقش ایران و سیاست‌مدارانش را، درصورت وقوع چنین بحثی، آن‌چنان‌که ایشان می‌پندارند مهم و تاثیر‌گذار می‌دید. در نظر قائد، فرهنگ‌ها و تمدن‌ها همیشه در حال گفتگویند و این تعامل در طول تاریخ هرگز قطع نشده، اما چنین داد و ستدی الزاما در هیات سخن و مباحثه نیست، گاه در قالب تجارت است، گاه در میدان جنگ و نبرد، و گاه در تبادلات فرهنگی. از این رو، اشتباه است اگر بپنداریم پیش از این گفتگویی بین تمدن‌ها نبوده و ازین پس، بر اثر ایده‎ای نظری از کشوری در خاورمیانه با نقشی اندک در معادلات جهانی، کلید آغازش زده می‌شود. هم‌چنین، در نظر قائد، ادعای راهبری گفتگویی بین تمدن‌ها از سوی مردمی که در طول قرون، خود از انجام گفتگویی موثر بین خرده‌فرهنگ‌هایش عاجز بوده، در نگاه ناظر بیرونی به شوخی می‌ماند.
 
در بحثی مبسوط در کتاب ظلم، جهل و برزخيان زمين می‌نویسد: " واقعيت اين است كه گفتگوى فرهنگها نه تازه آغاز شده و نه به ركود گراييده، بلكه همواره ادامه داشته است: گاه به نجوا، در كتاب‌ها و در دادوستد تجارى و علمى ميان ملت‌ها؛ و گاه با فرياد، در ميدان جنگ.  در واقع، با مشاهده فشارى كه ملتها در عرصه‏هاى گوناگون بر يكديگر وارد مى‏آورند مى‏توان نتيجه گرفت كه بد نبود اگر ملت‌ها، تمدن‌ها و فرهنگ‌ها مى‏توانستند اندكى از فشار متقابل و تحميل تنش دست بردارند و دست‏كم مدتى كارى به كار يكديگر نداشته باشند."<ref name=":6">{{یادکرد وب|عنوان=    گفتگوى فرهنگها: طرح  بحث‏ ــ صفحة اول|نشانی=http://mghaed.com/books/Injustice/chapters/int/Int.1.htm|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-05-31}}</ref> در ادامه می‌گوید: "در كنار اين‌ها، فرهنگ‌ها و تمدن‌ها براى گفتگوى مؤثر در ميان خود، بايد از عهده گفتگو در درون خود نيز برآيند... ملتى با يك زبان و يك پيشينه و يك سرزمين تا چه حد قادر است در چهار ديوارىِ خويش به گفتگويى نتيجه‏دار بپردازد.  اگر هست، هر تمرينى را بايد از اين‏جا و اكنون شروع كرد"<ref name=":6" />
 
در راستای نقد خویش به اصل ایده‌ی گفتگوی تمدن‌ها، توجهی ویژه دارد به تصور یا شاید توهمی که در خلال طرح این ایده، نزد ایرانیان شکل گرفت؛ توهمی در خصوص جایگاهشان در چنین گفتگویی. در مصاحبه‌ای در باب همین موضوع، می‌نویسد: "آدم‌های ذوق‌زده از كجا فهميدند يك طرف قضيه قرار است ايران باشد؟ چه كسی‌ به ايراني‌ها وكالت داده، و در داخل خود ايران چه كسی را سخنگوی ‌برحق برای‌ گفتگوی كذايی می‌دانند؟ كل شيعه به ۱۰درصد جمعيت مسلمان‌های ‌جهان هم نمی‌رسد (بگذريم كه شيعه را بسياری از اهل تسنن جزو اسلام نمی‌دانند) و اگر پايه‌ی نظام اسلامی ايران را ۱۰ تا ۱۲ ميليون نفر بگيريم، يعنی كمتر از يك درصد مسلمان‌ها به نمايندگی از طرف بقيه با مسيحيت غرب ”گفتمان“ كنند. و تازه بر سر نمايندگی اين يك درصد هم بين اصلاحيون و اصوليون دعوا بود."<ref>{{یادکرد وب|عنوان=مصاحبه دربارة «ظلم، جهل و برزخيان زمين» ــ 2|نشانی=http://mghaed.com/interviews/mehrnameh.interview.mordad89.htm|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-05-31}}</ref>
 
کتاب "ظلم، جهل و برزخیان زمین: نجوا و فریادها در برخورد فرهنگها"<ref name=":7" /> با یک مقدمه، یک موخره، و به همراه شش فصل مجزا، بحثی‌است مفصل و دقیق در تحلیل نظریِ مفهوم خرده‌فرهنگ و مسئله‌ی گفتگوی تمدن‌ها.
 
== ترجمه ==
محمد قائد در کنار تألیف به ترجمه نیز پرداخته‌است که از بین ترجمه‌هایش می‌توان به کتاب‌های «قدرت‌های جهان مطبوعات» مارتین واکر، "نخستین مسلمانان در اروپا" [[برنارد لوئیس]] و "مبارزه علیه وضع موجود: جنبش دانشجویی آلمان ۱۹۵۵–۸۵" سابینه فون دیرکه اشاره کرد. «نامه‌هایی از کرمان به دوبلین» مجموعه بیش از ۵۰ نامه از «امیلی مولتیمر» همسر ایرلندی کنسول بریتانیا در کرمان به پدر و مادرش در عهد [[قاجار]] که قائد در [[موزه بریتانیا]] یافته<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.shafaf.ir/fa/pages/?cid=39004 |title=نامه‌های همسر ایرلندی کنسول بریتانیا ، ۴ دی ۱۳۸۹، سایت خبری تحلیلی شفاف |accessdate=۳۰ دسامبر ۲۰۱۰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150724211938/http://www.shafaf.ir/fa/pages/?cid=39004 |archivedate=۲۴ ژوئیه ۲۰۱۵ |dead-url=yes }}</ref> و «توپهای ماه اوت» نوشته باربارا تاکمن با موضوع [[جنگ جهانی اول]] و حمله آلمان به فرانسه و بلژیک دو ترجمه جدید قائد هستند.<ref name="توپ‌های ماه اوت؛ نشر ماهی">{{یادکرد وب |url=http://nashremahi.com/book/546 |title=توپ‌های ماه اوت؛ نشر ماهی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۵ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150215182629/http://nashremahi.com/book/546 |archivedate=۱۵ فوریه ۲۰۱۵ |dead-url=yes }}</ref>
 
از دیگر نقاط برجسته و تحسین شده‌ی کتاب­‌هایش، چه ترجمه و چه تالیف، مقدمه‌های جامع، دقیق، خوش­خوان و مرتبط با موضوعی‌ست که در اختیار می‌دهد. در شرایطی که فقر مقدمه‌ی جامع و دقیق در بسیاری از ترجمه ها نمایان است<ref name=":0" />، مقدمه های محمد قائد گاه دلنشین‌­تر و پر طرفدارتر از اصل متن است و این نشان از دقت نظر و البته تسلط او بر مبحثی است که اصل متن کتاب بدان پرداخته است. نمونه هایی نظیر مقدمه­‌ی کتاب توپ­‌های ماه اوت با نام "مرگ در اثر گاز خردل و شلوار قرمز: پایان روزگار خوش"<ref>{{یادکرد وب|عنوان=توپهای ماه اوت |نشانی=http://mghaed.com/books/guns_of_august.htm|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-04-14}}</ref> و مقدمه­‌ی کتاب بچه ­ی رزمری با عنوان "آن شب در اتاق نشیمن همسایه های وراج و فضول"<ref name=":3" /> نمونه هایی‌­ست بارز از مقدمه­‌هایی که هم خواننده را با پیش­‌زمینه و مباحث مترتب به بحث اصلی کتاب آشنا می­‌کند، و هم او را مشتاق خواندن.
 
اگرچه برخی کتاب‌های تالیفی و شناخته شده‌اش به صورت دیجیتال و رایگان در وبگاه شخصی اش در دسترس است<ref name=":8">{{یادکرد وب|عنوان=فهرست كتاب|نشانی=http://mghaed.com/books/book.list.htm|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-04-14}}</ref> با این حال، چاپ های مکرر آثارش همچنان ادامه دارد، که نشان از استقبال خوانندگان از نوشته های اوست.
 
چاپ کتاب‌های تالیفی اش البته خالی از کشمکش های رایج در فضای نشر نبوده و به عنوان نمونه چاپ سوم "ظلم، جهل و برزخیان زمین: نجوا و فریادها در برخورد فرهنگ­ها" بدون اطلاع او و پرداخت حق ­التالیف انجام شد که به اعتراضاتی انجامید.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=اعتراض محمد قائد، پاسخ ناشر / ماجرای کتابی که بدون اجازه مولف تجدید چاپ شد|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/270818/اعتراض-محمد-قائد-پاسخ-ناشر-ماجرای-کتابی-که-بدون-اجازه-مولف|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2013-01-15|بازبینی=2020-04-14|کد زبان=fa}}</ref>
 
آخرین کتاب در دست نگارش او «داستان آیندگان» است که به ماه‌های پایانی عمر پر تیراژترین روزنامه ایران در ماه‌های آغازین ۱۳۵۸ می‌پردازد.<ref>اعتماد، دوشنبه ۲۳ آذر ۱۳۸۸شماره ۲۱۲۶، [http://www.etemaad.ir/Released/88-09-23/151.htm#168558 انتشار اثری تألیفی و ترجمه چند کتاب دیگر از محمد قائد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218061629/http://etemaad.ir/Released/88-09-23/151.htm#168558|date=۱۸ فوریه ۲۰۱۰}}</ref>{{سخ}}
 
== منتقدین ==
نقدهای او در باب تاریخ معاصر، نهضت مشروطه، نهضت ملی شدن نفت، محمد مصدق و وقایع منتهی به ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ ، اصولا بیش از دیگر آثارش صدای منتقدان و واکنش های قلمی‌­شان را در آورده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=شالاپّ ژورنالیستی، نگاهی به مقاله “شش دهه پس از شالاپّ بزرگ”، نوشته محمد قائد|نشانی=https://melliun.org/iran/32315|وبگاه=سایت ملیون ایران|تاریخ=2013-12-07|بازبینی=2020-04-14|کد زبان=fa-IR}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=gooya news :: politics : «شالاپ بزرگ» محمد قائد، محسن یلفانی|نشانی=https://news.gooya.com/politics/archives/2013/09/166925.php|وبگاه=news.gooya.com|بازبینی=2020-04-14}}</ref> همچنین، مجموعه‌­ی "دالان ابدیت" که با نگاهی خون­سرد اما سخت­گیرانه‌­ی کارنامه و منش فردِ درگذشته را مرور می‌کند گاه به واکنش‌هایی از سوی دیگران انجامیده است. قائد در بیانی طنزآمیز، نگاه و روش مورد نظرش به چنین مطالبی را این‌­چنین توصیف می­ کند: "وارد مسابقات انشانویسی ِ مطبوعات تحت عنوان کلی ”از شمار دو چشم یک تن کم/ وز شمار خرد هزاران بیش“ نمی‌شوم و به غروب ابدی خورشید فروزان علم و معرفت فقط به سبب مردن یک یا چند نفر اعتقاد ندارم."<ref>{{یادکرد وب|عنوان=حرمت مردگان و خرمن پندار|نشانی=http://www.mghaed.com/essays/farewell/Death_of_a_compulsive_preacher--Epilogue.htm|وبگاه=www.mghaed.com|بازبینی=2020-04-14}}</ref>
 
== کتابشناسی ==
=== ترجمه ===
* ظهور و سقوط قدرت‌های بزرگ، تحولات اقتصادی و کشمکش‌های نظامی در سال‌های ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰، پال کندی، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۹<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.elmifarhangi.ir/newpublished/details.aspx?BookID=df6ce793-2c98-4bda-8f9e-99f7e3dfc068 |title=ظهور و سقوط قدرتهای بزرگ |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۵ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809063747/http://www.elmifarhangi.ir/newpublished/details.aspx?BookID=df6ce793-2c98-4bda-8f9e-99f7e3dfc068 |archivedate=۹ اوت ۲۰۱۴ |dead-url=yes }}</ref>
* قدرت‌های جهان مطبوعات (همراه با وقایع نگاریِ یک شکست: بازتاب آخرین سال‌های رژیم شاه در دوازده روزنامه بزرگ جهان)، مارتین واکر، نشر مرکز، ۱۳۷۲، چاپ دوم ۱۳۸۲
* نخستین مسلمانان در اروپا، برنارد لوئیس، نشر مرکز۱۳۷۴، چاپ دوم نشر کارنامه آذر ۱۳۸۹، چاپ سوم ۱۳۹۳۱۳۸۹
* تام پِین،پـِین، مارک فیلپ،انتشارات طرح نو، ۱۳۷۵
* مقدمه‌ای بر ایدئولوژی‌های سیاسی، رابرت اِکِلْشال، ریچارد جِی، وینست گِیگِن، ای‌یِن مَکِنزی، ریک ویلفورد، مایکل کِنی ۱۳۷۵، نشر مرکز، چاپ دوم ۱۳۸۵مرکز
* رنج و التیام در سوگواری و داغدیدگی، ویلیام وُردِن،انتشارات طرح نو، ۱۳۷۷، چاپ دوم نشر نو تیرماه ۱۳۹۹(به علاوه ی دو پیوست جدید)<ref>{{یادکرد وب|عنوان=رنج و التيام|نشانی=http://mghaed.com/books/grief_therapy.htm?fbclid=IwAR3DfvWuEN0rDWnjMQMx9khpkiX6Iry1BvrhuThxEb-w4nEAQJWR1pdqtkA|وبگاه=mghaed.com|بازبینی=2020-06-30}}</ref>۱۳۷۷
* مبارزه علیه وضع موجود: جنبش دانشجویی آلمان (۱۹۸۵ - ۱۹۵۵۱۹۸۵–۱۹۵۵)، سابینه فون دیرکه،انتشارات طرح نو، ۱۳۸۱، چاپ دوم ۱۳۸۹
* [[توپ‌های ماه اوت]]، [[باربارا تاکمن]]، نشر ماهی ۱۳۹۳<ref name="توپ‌های ماه اوت؛ نشر ماهی" />، چاپ چهارم ۱۳۹۸
* بچه رزمری، آیرا لوین، نشر کلاغ، ۱۳۹۴<ref name=":3">{{یادکرد وب|نویسنده = محمد قائد|نشانی = http://www.mghaed.com/books/Rosemary's_Baby/Translator's_Note_to_Rosemary's_Baby.pdf |عنوان =مقدمه بچه رزمری | ناشر = وبگاه مترجم |تاریخ = |تاریخ بازدید = ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۵}}</ref>، چاپ دوم ۱۳۹۵
*نامه‌هایی از کرمان به دوبلین، امیلی لوریمر (''چاپ نخست در دست انتشا''ر)<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کتاب‌های تازه‌ی محمد قائد و پایان راه ترجمه|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/news/6271|وبگاه=www.cgie.org.ir|بازبینی=2020-05-31}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=محمد قائد «نامه‌هايي از کرمان به دوبلين» را ترجمه كرد|نشانی=https://www.isna.ir/news/91042716241/محمد-قائد-نامه-هايي-از-کرمان-به-دوبلين-را-ترجمه-كرد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2012-07-17|بازبینی=2020-05-31|کد زبان=fa}}</ref><ref name=":8" />
 
=== تألیف ===
* عشقی: سیمای نجیب یک آنارشیست، ۱۳۷۷، ۳۵۶ صفحه، انتشارات طرح نو، چاپ چهارمدوم ۱۳۹۷۱۳۸۰
* [[دفترچه‌ی خاطرات و فراموشی و مقالات دیگر|دفترچهٔ خاطرات و فراموشی و مقالات دیگر]]،دیگر، ۳۷۶۳۳۲ صفحه، انتشارات طرح نو، ۱۳۸۰، تهران، چاپ پنجمچهارم ۱۳۹۹۱۳۸۹
* [[ظلم، جهل و برزخیان زمین: نجوا و فریادهافریاد در برخورد فرهنگها|ظلم، جهل و برزخیان زمین: نجوا و فریادها در برخورد فرهنگ‌ها]]،فرهنگ‌ها، انتشارات طرح نو، ۴۰۰۳۹۷ صفحه، چاپ چهارمدوم ۱۳۹۹۱۳۸۹
*آدم ما در قاهره: پیراسته و ویراستهٔ یادداشت‌های قاسم غنی در ماه‌های سفارت در قاهره ۲۷ - ۱۳۲۶، ۲۷۲ صفحه، نشر کلاغ، ۱۳۹۶، تهران، چاپ سوم ۱۳۹۸تهران
 
== منابع ==