تفاوت میان نسخه‌های «فرهنگ ناظم‌الاطبا»

افزودن بخش اعظم مقاله از چندمنبع
جز (ربات:ویکی‌سازی اطلاعات بیشتر)
(افزودن بخش اعظم مقاله از چندمنبع)
{{بدون منبع}}
'''فرهنگ ناظم‌الاطبا''' در اویل سده چهاردهم توسط [[میرزا علی‌اکبرخان نفیسی ناظم‌الاطبا|دکتر میرزا علی‌اکبرخان نفیسی ناظم‌الاطبا]] تالیف گشت. این فرهنگ به '''فرنودسار''' نیز معروف است.
فرهنگ ناظم‌الاطبا نخستین فرهنگ فارسی است که از [[حروف لاتین]] برای نشان دادن [[تلفظ]] کلمات ([[آوانگاری]]) استفاده کرده‌است.
 
==درباره این کتاب و مولفش==
این کتاب شامل چهار جلد بزرگ و مشتمل بر 26000 لغت [[فارسی]] و [[تازی]] می باشد. از ویژگی های این کتاب این است که تمام لغت هایی که در [[زبان فارسی]] متداول است ، اعم از : [[تازی]] ، [[ترکی]]، [[مغولی]] ، [[زبانهای اروپایی]] و زبان های دیگر و همچنین اعلام تاریخی و جغرافیایی [[جهان اسلام]] در این فرهنگ گرد آورده شده است.
از جمله نکات قابل ذکر در تهیه کتاب مذکور این است که: در موقع تألیف کتاب مزبور مرحوم ناظم الاطباء که تا آن زمان به [[زبان فرانسه]] مسلط بود،احساس نمود که یادگیری [[زبان انگلیسی]] نیز برای مراجعه به منابع و مراجع مربوطه لازم و ضروری است. لذا در سن پنجاه و پنج سالگی با همه مشاغل و گرفتاری های روزمره ای که داشت به فراگیری [[انگلیسی]] پرداخت و پس از مدتی در این مهم توفیق یافت. گرچه این لغت نامه یکی از جمله سیزده اثری است که در زمینه های پزشکی و غیرپزشکی از مرحوم «ناظم الاطباء کرمانی» به جای مانده است، اما برای تدوین آن بیش از سایر آثار خود زحمت کشیده و حتی تا آخرین ساعات حیات خود در تالیف آن همت گماشته است.
از این اثر ارزشمند که به [[فرهنگ نفیسی]] نیز معروف است، از زمان تألیف آن تا بیست سال بعد یک نسخه منحصر به فرد به خط مولف باقی مانده بود که به همت زنده یاد استاد[[سعید نفیسی]] -فرزند آن شادروان- چاپ و منتشر شد.
استاد[[سعید نفیسی]] که فرزند [[میرزا علی‌اکبرخان نفیسی ناظم‌الاطبا|دکتر میرزا علی‌اکبرخان نفیسی ناظم‌الاطبا]] محسوب می شود، در مقدمه ی این تألیف ارزشمند پیرامون آن نوشته است :
مهمترین تالیف مرحوم«ناظم الاطباء» که تا پایان زندگی خویش یعنی سه ساعت مانده به غروب روز دوشنبه 26 ذیقعدۀ 1342قمری برابر با 9 خرداد ماه 1303 خورشیدی که در [[تهران]] پس از چند روز بستری بودن به سن 79 سالگی به [[بیماری ذوسنطاریا]] درگذشت ، همواره حواس وی مشغول آن بود، همین کتاب حاضر [مقصود "فرهنگ ناظم الاطبا"ست] می باشد که وی بیش از بیست و پنج سال از زندگی خود را صرف نوشتن آن کرد. او در نوشتن این کتاب پشتکار و ابرام و حوصله فوق العاده بروز داد و مدت بیست و پنج سال تمام همین که از وظایف پزشکی خود فارغ می شد، به کتابخانه خود می رفت و دنباله کار را می گرفت. برای اینکه نمونه ای از شور و دلبستگی وی نسبت به این کار روشن شود کافیست تا بیاد آوریم که او برای مراجعه به مراجع انگلیسی ناگزیر در سن 55 سالگی به آموختن این زبان پرداخت و نیز وقتی از بس در پی این کار روز و شب نشسته و حرکت را برخود حرام کرده بود، در رانهای وی حالت [[قانقاریا]]یی آشکار شد که چندی به معالجه آن می پرداخت.
 
==برخی ویژگیها==
 
نسخه اصل کتاب که شامل چهار مجلد بزرگ به قطع رحلی است و به جز 183 صحیفه آن را که کاتب(خوشنویس) نوشته، بازمانده آن به خط مولف است و در 3317 صحیفه نوشته شده است . این نسخه شامل 99552 لغت [[تازی]] و 58879 لغت [[فارسی]] است. یعنی روی هم رفته 158431 لغت دارد.
خاصیت این کتاب علاوه بر در بر گرفتن همه لغاتی که در فارسی به کار می رود این است که در ضمن بسیاری از کلمات آن، خلاصه ای از علوم به ترتیب [[دایره المعارف]] آورده شده و بسیاری از اسامی [[تاریخ]] و [[جغرافیا]]ی [[ایران]] و [[اسلام]] و کشورهای دیگر را در بر دارد.
 
==منابع و مأخذ کتاب==
 
در تالیف این فرهنگ همه کتابهای معتبر لغت [[عربی]] مانند [[قاموس]] ، [[شرح قاموس]] ، [[صحاح اللغة]] ، [[مجمع البحرین]] و [[منتهی الأرب]] در نظر گرفته شده و نیز تمام کتابهای لغت [[فارسی]] مانند [[برهان جامع]] ، [[برهان قاطع]] ، [[فرهنگ انجمن آرای ناصری]] و [[فرهنگ رشیدی]] و [[فرهنگ سروری]] دیده شده و محتوای آنها مورد استفاده قرار گرفته است. گذشته از اینها در این فرهنگ از چند فرهنگ بزرگ فارسی به انگلیسی که [[مستشرق]]ین نوشته اند نیز بهره کامل گرفته شده است. از آن جمله می توان به فرهنگ های فارسی به انگلیسی [[ریچاردسن]] ، [[وولاستن]] ، [[جانسون]] و [[اشتاینگاس]] اشاره کرد.
بدین ترتیب این فرهنگ نه تنها تمامی جویندگان این گونه مطالب را از همه کتابها و فرهنگهای فوق الذکر بی نیاز می کند، بلکه بسیاری از مفردات و ترکیبات و اصطلاحات زبان فارسی را که تا پیش از تالیف این کتاب در هیچ منبع دیگری نیامده است را، در دسترس خوانندگان قرار می دهد.
 
==منابع==
 
*تاریخ طب و طبابت در ایران به روایت اسناد(از عهدقاجار تا پایان عصررضاشاه)،پژوهش و نگارش: محسن روستایی، از انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی، تهران:1382 ، جلد دوم: شرح حال طبیبان نامدار و ناشناخته ایران،صفحه:591 تا600 [با تلخیص و اندکی تغییر]
*شرح حال «میرزا علی اکبرخان نفیسی ناظم الاطباء» ، به قلم :استاد سعید نفیسی در مقدمات کتاب فرهنگ نفیسی.
*مقاله «دکترشمس الدین نجمی» در فصلنامه کرمان، شماره54.
 
{{فرهنگ‌های لغت فارسی}}