تفاوت میان نسخه‌های «خط گرجی»

ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:
(ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:)
قدیمی‌ترین کتیبهٔ کشف‌شده از زبان گرجی، نوشته‌شده به نخستین الفبای گرجی، یعنی آسُمتاوْرولی و مربوط به سدهٔ یکم پیش از میلاد است.<ref name="ReferenceA">گگوچادزه، زبان گرجی برای فارسی‌زبانان.</ref>
 
خط گرجی به عنوان میراث فرهنگی ناملموس جهان در یونسکو به ثبت رسیده استرسیده‌است.<ref>[https://ich.unesco.org/en/RL/living-culture-of-three-writing-systems-of-the-georgian-alphabet-01205]</ref>
 
== تاریخچه ==
خط گرجی یکی از قدیمی‌ترین دبیره هایدبیره‌های جهان است. با استناد به کتاب باستانی «سرگذشت [[کارتلی]]»، خط گرجی به وسیلهٔ [[پارناواز یکم]] پادشاه [[ایبریا|گرجستان باستان]] اختراع شده‌است.
 
یکی از قدیمی‌ترین سنگنبشته‌های گرجی به وسیلهٔ کوربو باستان‌شناس ایتالیایی در فلسطین کشف شده‌است و تاریخ کتابت آن در حدود سال ۴۳۳ میلادی تعیین گردیده است؛گردیده‌است؛ و یکی دیگر از قدیمی‌ترین سنگنبشته‌های گرجی بر دیوار کلیسای بولنیسی واقع در جنوب گرجستان وجود دارد و تاریخ کتابت آن به سال ۴۹۲ میلادی تخمین زده شده‌است. در اکتشافات اخیر در ایالت [[کاختی]] گرجستان نیز اشیایی به دست آمده استآمده‌است که در حدود ۱ قرن پیش از میلاد مسیح بر روی آن‌ها جملات کوتاهی با الفبای گرجی نوشته شده‌است.
 
الفبای گرجی چه در قرون گذشته و چه در عصر حاضر تنها الفبایی است که توسط گرجی‌ها مورد استفاده قرار گرفته‌است ولی حوزهٔ استفاده از آن دربعضی موارد از مرزهای گرجستان هم فراتر رفته‌است. غیر از خود گرجی‌ها الفبای گرجی در [[قرون وسطی]] مورد استفاده بعضی از ساکنان [[شمال قفقاز]] قرار گرفته‌است مثلاً در [[داغستان]]، [[چچن]] و [[اینگوشتیا]]، سنگ مقبره‌ها و کتیبه‌های متعددی وجود دارد که به زبان گرجی نوشته شده‌است.<ref name="ReferenceA" />
 
== تغییر و تطور الفبای گرجی ==
# نوسْخوری
# مْخِدْرولی
 
=== آسومتاورولی ===
حروف آسومتاورولی از سدهٔ اول پیش از میلاد مسیح تا سدهٔ نهم میلادی کاربرد داشته، از نظر شکل خیلی ساده بوده و از دایره، نیم دایره و خط راست تشکیل شده‌است. دارای اندازه برابر بوده و در یک خط نوشته می‌شده‌است که از سدهٔ نهم میلادی، به تدریج الفبای «نوسخوری» جایگزین آن شده، هرچند بعد از آن نیز حروف آسومتاورولی بر سردر کلیساها، آثار تاریخی و در مکاتبات مهم کشوری به عنوان سرتیتر دیده شده‌است.
 
=== نوسخوری ===
حروف نوسخوری از سدهٔ هشتم میلادی در متون و آثار ادبی و تاریخی دیده می‌شود که در چهار خط، با اندازه‌های مختلف، به صورت شکسته و به هم چسبیده و سریع نوشته می‌شود. این نوع الفبا تا سدهٔ یازدهم میلادی، همراه با الفبای «مخدرولی» دیده می‌شود.
 
=== مخدرولی ===
[[پرونده:Georgian Alphabet.jpg|بندانگشتی|حروف مخدرولی]]
== الفبای کنونی گرجی ==
[[پرونده:Mkhedruli.svg|بندانگشتی|250px|الفبای کنونی گرجی و شیوهٔ نوشتن آنها]]
الفبای کنونی گرجی نتیجهٔ تطور الفبایی است که از قرون وسطی در گرجستان رایج بود. این الفبا دارای ۳۳ حرف است که به صامت و مصوت تقسیم می‌شود. در زبان گرجی معاصر، ۵ مصوت (ა–ე–ი–ო–უ) و ۲۸ صامت وجود دارد و از چپ به راست نوشته می‌شود. هر کدام از حروف الفبای گرجی با صوت مطابقت کاملی دارد. از نظر تناسب و تطبیق نوشتار و تلفظ، الفبای گرجی فوق‌العاده کامل و عالی است. بدین معنی که در الفبای گرجی یک مثال عدم مطابقت حروف و اصوات دیده وجود ندارد.<ref name="ReferenceA" />
 
=== حروف الفبا ===
{{وسط‌چین}}
<center>
{| class="wikitable"
!الفبا !! [[یونیکد]] !! نام !! برابر فارسی !! برابر لاتین !! [[آوانگاری]]
|}
 
{{پایان}}
</center>
 
[[پرونده:حروف الفبای کنونی زبان گرجی.jpg|بندانگشتی|300px|حروف الفبای کنونی زبان گرجی و معادل‌های فارسی آنها]]
همانگونه که در جدول مشاهده می‌شود، حروف الفبای گرجی به همان صورت که در واژه‌ها نوشته می‌شود تلفظ می‌شوند و این یکی از خصوصیاتی است که خواندن زبان گرجی را آسان ساخته استساخته‌است و به همین دلیل است که تنوعی از مصوت‌ها در این زبان وجود دارد. مثلاً در [[زبان فارسی]] آوای «Z» به اشکال «ذ، ز، ض و ظ» ممکن است. اما در زبان گرجی برای هر آوایی یک حرف الفبا وجود دارد.
 
آن دسته از حروفی که مشابه فارسی ندارند:
۱۳۶

ویرایش