تک‌خداپرستی: تفاوت میان نسخه‌ها

خلاصه کردن متن
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایشگر دیداری پیوندبیرونی به ویکی‌پدیای فارسی
(خلاصه کردن متن)
برچسب‌ها: ویرایشگر دیداری حذف حجم زیادی از مطالب منبع‌دار
== یکتاپرستی در دین مسیحیت ==
یکتاپرستی مهم ترین حکم کتاب مقدس مسیحی است.
 
کتاب مقدس مسیحی تمام کتب مقدس قبل از خود، یعنی کتاب مقدس یهودی را مقدس می داند و چند کتاب و رساله به کتاب مقدس یهودی اضافه می کند که در نتیجه کتاب مقدس مسیحی تشکیل شده از دو بخش: [[عهد عتیق|عهدقدیم]] (به معنی پیمانِ قدیمی که خدا با بنی اسرائیل بست و همان کتاب مقدس یهودی شامل تورات است) و [[عهد جدید|عهدجدید]] (به معنی پیمانِ جدیدی که خداوند با مسیحیان از هر قوم و ملّتی می بندد و شامل چهار انجیل به نام های [[انجیل متی]]، [[انجیل مرقس]]، [[انجیل لوقا]] و [[انجیل یوحنا]] و چندین رساله از رسولان عیسی مسیح است).
 
* عیسی مسیح در انجیل به صراحت ایمان به یگانگی خداوند را به عنوان مهم ترین حکم خداوند می نامد:
 
در ادامۀ همین بخش انجیل انچنین می گوید: «''و عیسی چون دید خردمندانه پاسخ داده است به او گفت: "تو از ملکوت خدا دور نیستی"...''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل مرقس، باب 12، آیۀ 34}}</ref>
 
* همچنین در انجیل عیسی مسیح چنین می فرماید:
 
«و زندگانی جاویدان چنین است که تو را بشناسند، تو ای یگانه خدای حقیقی، و کسی را که تو فرستاده ای: عیسی مسیح را»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 17، آیۀ 3}}</ref>
 
* در رسالۀ رومیان، به نگارش پولس، رسول مسیح نیز چنین مکنوب است:
 
«خدای، حکیم یگانه را، به وسیلۀ عیسی مسیح به روزگاران شکوه باد، آمین»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، رسالۀ رومیان، باب 16، آیۀ 26}}</ref>
 
متن انجیل و سایر متن های کتاب عهدجدید بسیار در معرض سوءبرداشت شده است، به ویژه در خصوص یکتاپرستی. در کتاب های عهدجدید، از جمله در انجیل های چهارگانه، عیسی با عنوان "از نسل داود نبی"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 1، آیۀ 1}}</ref>، "پسر انسان"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل لوقا، باب 12، آیۀ 8 تا 12}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 24، آیۀ 44}}</ref>، "فرزند مریم"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 1، آیۀ 18}}</ref>، "خداوند"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 23، آیۀ 39}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 22، آیۀ 41 تا 46}}</ref>، "فرزند خدا"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 16، آیۀ 16}}</ref>، "پیامبر خدا"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 13، آیۀ 57}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل لوقا، باب 4، آیۀ 24}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 4، آیۀ 44}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، رساله به عبرانیان، باب 3، آیۀ 1.}}</ref>، "مسیح"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 16، آیۀ 16}}</ref>، "کلمۀ خدا"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 1، آیۀ 1 و 2}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 1، آیۀ 14}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، مکاشفۀ یوحنا، باب 19، آیۀ 13}}</ref>، "کاهن اعظم"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، رساله به عبرانیان، باب 3، آیۀ 1}}</ref>، "برّۀ خدا"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 1، آیۀ 29}}</ref> و "خانۀ خدا"<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 2، آیۀ 19 تا 21.}}</ref> خوانده شده است. عیسی در انجیل، پس از مصلوب شدن و برخاستن از مردگان، به حواریون و شاگردان خود اینچنین می گوید: «''پس بروید و همگان را شاگرد سازید و آنان را به نام پدر و پسر و روح القدس غسل تعمید دهید''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 28، آیۀ 19}}</ref>
 
باید دقت شود که مفهوم این عبارات هیچکدام به معنی چندگانه پرستی نیست. بلکه به معنای درک پروردگار توسط انسان ها از سه طریق است:
 
# '''پدر آسمانی''': "پدر" یا "پدر آسمانی" هیچ اشاره ای به جنس مذکر خداوند ندارد، بلکه عبارتی با این مفهوم که خداوند حامی و پشتیبان مهربان برای ایمان داران است و نه فقط پدر عیسی، بلکه پدر آسمانی تمام ایمان داران است، همان طور که عیسی خود به عنوان یک مثال، در انجیل این طور می فرماید: «''هنگامی که دعا می کنی، به خلوتگاه خود وارد شو و به پدر خود که امور پنهان را می داند، دعا کن و او پاسخ خواهد داد''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 6، آیۀ 6}}</ref> یا در جای دیگر، عیسی دعا کردن را به شاگردان خود می آموزد: «''پس شما اینچنین نیایش کنید: "ای پدر ما که در آسمان هایی، تقدیس شود نام تو..."''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 6، آیۀ 9}}</ref>. این عبارت ابداع رسولان مسیح و انجیل و عهدجدید نیست، بلکه خداوند در کتب انبیای پیشین نیز پدر ایمان داران خوانده شده است، برای یک نمونه، در کتاب اشعیای نبی مکتوب است: «''با این حال ای [[یهوه]]، تو پدر ما هستی، ما خاک رس هستیم و تو کوزه گر ما هستی، ما همگی عمل دست تو هستیم''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدقدیم، اشعیا، باب 64، آیۀ 7}}</ref>
# '''پسر''': منظور از این عبارت عیسی مسیح است، که مسیحیان تفاسیر متفاوتی از آن طبق آیات انجیل و رساله های رسولان مسیح در [[عهد جدید|عهدجدید]] دارند. نکته این که "فرزند خدا" یا "پسر خدا" نه به معنای فرزنددار شدن خدا مانند انسان ها و یا افسانه های خدایان یونانی نیست که مانند انسان ها شهوت داشتند. مفهوم این عبارت به معنی تولید مثل نیست<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 1، آیۀ 13}}</ref>، بلکه عیسی مسیح از نظر جسمانی و فیزیکی، دقیقاً یک انسان کامل است که روح یک انسان را نیز داشت با احساسات انسانی، با تمام ضعف ها و قوت های یک انسان، همان طور که انجیل و رسولان مسیح نوشته اند. او مانند هر انسانی می خوابید<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل لوقا، باب 8، آیۀ 23}}</ref>، به هنگام حُزن برای از دست دادن نزدیکان می گریست<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 11 ، آیۀ 35}}</ref>، به در گاه خدای یکتا، پدر آسمانی دعا می کرد و مطیع خواست خداوند بود<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل مرقس، باب 14، آیۀ 35}}</ref> و وقتی یک روحانی یهودی او را نیکو خواند، در پاسخ گفت «''چرا مرا نیکو می خوانی؟ هیچ کس نیکو نیست، مگر تنها خدا.''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل مرقس، باب 10، آیۀ 18}}</ref> <ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل لوقا، باب 18، آیۀ 19.}}</ref>در انجیل عیسی مسیح به عنوان یک انسان و پیامبر، در مورد زمان وقوع آخرالزمان می فرماید«''و امّا دربارۀ این روز و ساعت، کسی نمی داند، نه پسر، بلکه تنها پدر''». در انجیل یوحنا که از نظر الهیاتی عمیق ترین انجیل است، مکتوب است: «''و زندگانی جاودان چنین است که تو را بشناسند، تو ای یگانه خدای حقیقی و کسی را که تو فرستاده ای، عیسی مسیح را''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 17، آیۀ 3}}</ref> از متن انجیل این گونه بر می آید که عیسی مسیح به عنوان یک انسان دارای جسم و روح یک انسان بود و جسم او زمانی مسح شد و مسیح و فرزند محبوب خدا شد، که توسط یحیای نبی تعمید یافت. همان طور که در انجیل مکتوب است: «''و در آن روزها واقع گشت که عیسی از ناصرۀ جلیل آمده، به وسیلۀ یحیی (غسل) تعمید داده شد و همان دَم، چون از آب برمی خاست آسمان را دید که شکافته شده و روح (روحِ پاکِ خدا، روح القدس) چون کبوتری به سوی او نازل می شود و صدایی از آسمان ها رسید: "تو هستی آن پسر من، آن محبوب، از تو خشنودم"''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل مرقس، باب 1، آیۀ 9 تا 11}}</ref>. عنوان "فرزند خدا" به مردم با ایمان اطلاق می شود<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 1، آیۀ 12}}</ref> و عبارتی نیست که فقط در عهد جدید به کار رفته باشد، بلکه این عبارت در کتب انبیای اسرائیل (عهدقدیم) نیز بارها به مردم با ایمان اطلاق شده است<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدقدیم، تورات، بحش تثنیه، باب 32، آیۀ 19}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدقدیم، اشعیا، باب 43، آیۀ 6}}</ref>. هرچند عیسی مسیح با سایر انسان های با ایمان متفاوت است و خداوند وجودِ عیسی مسیح را به عنوان محل تجلّی خود برای انسان ها می خواند و خود خداوند است که در کنار روح انسانی عیسی مسیح، در جسم او به عنوان معبدِ خود، تجلّی خود را آشکار می کند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، رسالۀ اول یوحنا، باب 1، آیۀ 2}}</ref>. خانۀ خدا دیگر یک ساختمان و عمارت نیست و بلکه "کلمۀ خدا" و کلام او در وجود عیسی مسیح بود. قابل توجه اینکه، این موضوع به معنای حلول خداوند و محدود شدن نیست. اینگونه نیست که خداوند در جسم عیسی مسیح باشد و دیگر احاطه ای بر جهان نداشته باشد، بلکه دقیقاً همانطور که خداوند از بوتۀ سوزان با موسی صحبت کرد<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدقدیم، تورات، بخش خروج، باب 3، آیۀ 2.}}</ref> ولی در کلّ جهان حاضر و بر آن احاطه داشت. . به همین صورت این بار در وجود عیسی مسیح تجلّی خود را آشکار کرد و تا ابد آشکار خواهد کرد، همان طور که در کتاب اشعیای نبی(عهدقدیم) مکتوب است<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدقدیم، اشعیا، باب 11}}</ref>. عاملی که سبب می شود او فرزند خدا و یا خداوند نامیده شود، جسم و روح انسانی او نیست، بلکه در حین این که پروردگار، خدا، همواره در کلّ جهان هستی حضور دارد و بر آن احاطه دارد، تجلّی خود را در وجود عیسی مسیح آشکار کرد و از طریق عیسی مسیح با انسان ها سخن گفت. به مفهوم کامل تر، خودِ کلامِ خدا در وجود عیسی مسیح ساکن است و عیسی مسیح "کلمۀ خدا" است. انجیل عیسی مسیح را "کلمۀ خدا" می خواند. به عبارت ساده تر، وقتی شخصی با عیسی مسیح صحبت می کند، وقتی متوجه شخص عیسی است، با یک انسان صحبت می کند، اما وقتی از طریق عیسی مسیح با خدا صحبت می کند، گویی با شخص عیسی سخن نمی گوید، بلکه با "کلمۀ خدا" و خود خدای یکتا از طریق عیسی مسیح صحبت می کند، خدایی که هم زمان بر کلّ هستی احاطه دارد. به عبارت دیگر، عیسی مسیح "خانۀ خدا" است. این موضوع صراحتاً در متن انجیل مکتوب است: «''در آغاز کلمه بود، کلمه نزد خدا بود، کلمه خدا بود، در آغاز او نزد خدا بود''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 1، آیۀ 1 و 2}}</ref> و همچنین انجیل، عیسی مسیح را در چندین نوبت به صورت جالب توجهی "خانۀ خدا" می خواند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 27، آیۀ 39 و 40.}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل مرقس، باب 14، آیۀ 58.}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل متی، باب 26، آیۀ 61.}}</ref> که در یک مورد چنین مکتوب است: «''عیسی در پاسخ به آنان گفت:"این قُدس (خانۀ خدا) را ویران کنید، سه روزه آن را قائم خواهم کرد" آنگاه یهودیان به او گفتند: "اینک چهل و شش سال کار شده تا این قُدس (خانۀ خدا) بنا شود و تو سه روزه آن را قائم خواهی کرد؟" اما او از قُدس تَنِ خود سخن می گفت (منظور او از قُدس یا خانۀ خدا، تن خودش بود) ''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 2، آیۀ 19 تا 21.}}</ref>. در واقع عیسی مسیح جایی برای تجلی روح پاک خداوند است، مانند بوتۀ سوزان که تجلی حضور خدا برای موسی بود<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدقدیم، تورات، بخش خروج، باب 3، آیۀ 2}}</ref> و موسی با آن بوتۀ سوزان سخن نمی گفت، بلکه با خدایی که از طریق بوتۀ سوزان تجلی خود را به موسی نشان داده بود سخن می گفت، در حالی که خدا حلول نکرده بود و محدود نشده بود، بلکه خدا در کل هستی حضور داشت و موسی صرفاً حضور تجلی خداوند متعال را از آن بوته درک می نمود. زمانی که عیسی مسیح مصلوب می شود، رنج جسمانی او به عنوان یک انسان نبود که مصلوب شدن او را از کشته شدن سایر انبیا متمایز می کرد، بلکه مصلوب شدن او، نمادی بود از میخکوب شدن "کلمۀ خدا" به دست انسان بر روی صلیب. این واقعه، نشان دهندۀ این واقعیت است که انسان های ریاکاری که خود را مومن نشان می دهند، در حالی که کلام مکتوب خدا را در دسترس دارند، آن را درک نمی کنند و خدا را آن طور که باید نمی شناسند و بلکه حتی آن را محکوم کرده، بر روی صلیب میخکوب می کنند، نکتۀ قابل توجه این است که در رسالۀ اول پطرس در عهدجدید در خصوص عیسی مسیح پس از مصلوب شدن مکتوب است: « ''...در حالی که جسماً مُرد، امّا روحاً زنده ماند''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، رسالۀ اول پطرس، باب 3، آیۀ 18}}</ref> و این دلالت بر روح خداوند دارد که در جسم عیسی مسیح ساکن بود و هیچگاه مرگ برای خداوند مفهومی ندارد، بلکه جسم انسانی شخص عیسی مسیح یود که مصلوب شد، جان سپرد و بعد از سه روز توسط خداوند زنده شد.
# '''روح القدس''': روح القدس، یا روح مقدّس یا روح پاک، همان روح پاک خداست که به میزان ایمان و پاکی و صداقت یک انسان، در او می نهد. در واقع به صورت بسیار واضح، روح پاک خدا، چیزی جدا از خدا نیست، بلکه روح خود خدا و تجلی او در وجود و فکر انسان های ایمان دار، با محبّت و پاک و صادق است. در یک سیر و حرکت تکمیلی، مسیحیت مفهوم رابطۀ بین بشر و خدا را این گونه تکمیل می کند:
## پیش از تورات و یهودیت، آیین غالب مردم بت پرستی بود. بت پرستان بت ها را همچون خدا می پرستیدند.
## از زمان آغاز یهودیت، یکتاپرستی، به شکل مدرنی که آن را می شناسیم، بت ها را باطل و پرستش آن ها را بیهوده خواند. اما از آنجا که این باور برای بسیاری از مردمِ آن زمان باوری عجیب بود، نمی توانستند به آن پایدار و پایبند بمانند، که در نتیجه در هنگام غیبت موسی برای چهل روز، مجدداً یهودیان به آیین بت پرستی در مصر بازگشتند و گوسالۀ طلایی را پرستیدند. در نتیجه موسی، پیامبر خدا، تحت هدایت خداوند، خیمه ای به نماد خیمۀ خداوند و بعد از آن داود نبی و سلیمان عبادتگاهی را به عنوان "خانۀ خدا" بنا کردند، تا مردم در یک روند تدریجی از پرستش بت ها، به خانۀ خدا رو بیاورند. به عبارتی بتکده هایی که زمانی مملو از خدایان دروغین و بت ها بود، حال به یک حانۀ خالی تبدیل می شد. البته در کنار همۀ این ها، در کتاب مقدس یهودی تاکید شده است، که خداوند در خانه ای که از سنگ و چوب و به دست انسان ساکن نمی شود: «''امّا همان شب خداوند به ناتان (نبی) فرمود که برود و به خدمتگزار او، داود، چنین بگوید: "تو نمی توانی برای من خانه ای بسازی. من هرگز در یک ساختمان ساکن نبوده ام..."''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدقدیم، کتاب دوم سموئیل، باب 7، آیۀ 4 تا 6}}</ref>. این امر به این دلیل بوده، که مردم در عمل نمی توانستند ناگهانی از بت هایی که آن ها را می دیدند و لمس می کردند، به خدایی که نه آن را می بینند و نه لمس می کنند، رو بیاورند، مانند آنچه که در ماجرای پرستش گوسالۀ طلایی، پس از آن که از مصر خارج شده بودند. پس موسی، پیامبر خدا، به امر خدا، خیمه ای برپا کرد به نام خیمۀ خداوند، تا مردم حضور خدا را در بین خود بتوانند "ببینند"، از طرفی در کنار آن به مردم آموخته می شد که خدا در خانه ای که به دست انسان برپا شود، ساکن نمی شود و خدا اساساً بی نیاز است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدقدیم، کتاب دوم سموئیل، باب 7، آیۀ 4 تا 6.}}</ref>
## در مسیحیت، سیر تکاملی ای که موسی، پیامبر خدا برای تغییر عادات بت پرستانه و مشرکانۀ مردم آغاز کرده بود، توسط تعالیم انجیل تکمیل می شود. در واقع این تَن خود انسان های با ایمان، پاک، با محبّت و صادق است که خانۀ خداست همان طور که در عهدجدید صراحتاً مکتوب است<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، رسالۀ دوم قرنتیان، باب 6، آیۀ 16 تا 18}}</ref>. در واقع اینکه روح القدس (روح پاک خدا) در تَنِ انسان های با ایمان و با محبّت و پاک ساکن می شود، به این معنی نیست که هزاران هزار خدا وجود دارد، بلکه یه این معنی است که این انسان ها هستند که با درستکاری و محبّت خود، خانۀ واقعی برای خداوند و روح او هستند و انسان ها باید خداوند را در وجود خود و با فکر و منطق خود درک کنند. زمان آن فرا رسیده که در قدم آخر، تعلیم داده شود، که خانۀ خدا حتی یک عمارت و ساختمان نیست و مردم دیگر نباید رو به آن نیایش کنند یا بر سر آن بجنگند. همان طور که در انجیل در یک گفت و گو میان عیسی مسیح با یک زن غیریهودی مکتوب است: «ز''ن به او گفت: "ای آقا، می بینم که پیامبر هستی! پدران ما بالای این کوه (خدا را) پرستش کرده اند و شما (یهودیان) می گویید که در اورشلیم جائی است که باید (خدا را) پرستش کرد". عیسی به او گفت: "ای زن، به (سخن) من ایمان بیاور، ساعتی فرا می رسد که نه در بالای این کوه، نه در اورشلیم پدر (آسمانی) را پرستش خواهید کرد"''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 4، آیۀ 19 تا 21}}</ref>. در ادامه عیسی مسیح می فرماید: « ''"... امّا ساعتی فرا می رسد -هم اکنون است (هم اکنون فرا رسیده است)- که پرستش کنندگان راستین، پدر (آسمانی) را در روح و راستی پرستش خواهند کرد، زیرا پرستندگانی که پدر می جوید، چنین هستند. خدا روح است و آنانی که او را می پرستند باید در روح و راستی بپرستند"''»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، انجیل یوحنا، باب 4، آیۀ 23 و 24}}</ref>. همچنین در رسالۀ قرنتیان مکتوب است<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عهدجدید، رسالۀ دوم قرنتیان، باب 6، آیۀ 14 و 18}}</ref>: « ''با بی ایمانان پیوند و همبستگی نداشته باشید. آیا می تواند بین پاکی و گناه پیوندی باشد؟ آیا نور و تاریکی با هم ارتباطی دارند؟ یا بین مسیح و شیطان توافقی وجود دارد؟ آیا بین یک ایمان دار و بی ایمان وجه اشتراکی هست؟ یا می توان خانۀ خدا را با بت خانه یکی دانست؟ '''زیرا شما خانۀ خدای زنده هستید و خدا در شما ساکن است'''، چنان که او فرموده "من در ایشان ساکن خواهم شد و در میانشان اقامت خواهم گزید و من خدای آنان خواهم بود ایشان قوم من". از این رو است که خدا می فرماید: "از میان گناهکاران خارج شوید، خود را از ایشان جدا سازید، به چیزهای ناپاک دست نزنید تا شما را بپذیرم. آنگاه من پدر شما خواهم بود و شما دختران و پسران من"''»
 
== یکتاپرستی در دین اسلام ==
۳۰۰

ویرایش