آرش کمانگیر: تفاوت میان نسخه‌ها

اصلاح ارقام
جز (←‏در کتابهای دیگر: متن و منبع به بخش مناسب تری منتقل شد.)
برچسب‌ها: واگردانی دستی حذف حجم زیادی از مطالب منبع‌دار
(اصلاح ارقام)
}}
'''آرش کمانگیر''' یا '''آرش کمانکش''' یا '''آرش تیرانداز'''<ref name="irania">{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=http://irania.ir/ie/689 |عنوان=آرش کمانگیر (ارخشه، آرش شیپاک‌تیر، آرش شیواتیر، آرش تیرانداز) | ناشر =تارنمای فرهنگنامه ایران |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۴ بهمن ۱۳۹۲}}</ref><ref name="berasad">{{یادکرد وب |نویسنده =کامبیز استادمهری |نشانی=http://www.berasad.com/fa/content/view/4237/ |عنوان=اسطورهٔ آرش تیرانداز | ناشر =برساد - تارنمای خبری تحلیلی زرتشتیان |تاریخ =۱۰ تیر ۱۳۸۹ |تاریخ بازبینی=۱۴ بهمن ۱۳۹۲}}</ref> یا '''آرش شیواتیر'''<ref name="irania"/> (به [[اوستایی]]: '''اِرِخْشَه''' و به [[زبان پهلوی (ساسانی)|زبان پهلوی]] '''اِرَش شیپاک‌تیر''')<ref name="irania"/> نام یکی از اسطوره‌های کهن ایرانی و همچنین نام شخصیت اصلی این اسطوره‌است. آرش، از سپاهیان [[منوچهر]] بود که پس از پایان جنگ ایران و توران به عنوان کماندار ایرانی برای بازشناختن مرز ایران و توران برگزیده شد و از بالای کوه «اییریو خشوتا» در [[طبرستان]]<ref>{{یادکرد وب |نام خانوادگی۱=[[احمد تفضلی|تفضلی]] |نام۱=احمد |نام خانوادگی۲=هنوی |نام۲=ویلیام |نام خانوادگی۳=[[حبیب برجیان|برجیان]] |نام۳=حبیب |عنوان=آرش کمان گیر |نشانی=http://ensani.ir/fa/article/241778/آرش-کمان-گیر |ناشر=پرتال جامع علوم انسانی}}</ref> از چهارمین کشور روی زمین در زادگاه [[فریدون]] رفت و با تمام نیرو تیری را به سوی کوه «خوانونت» در خاور رها کرد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=اوشیدری|کتاب=دانشنامه مزدیسنا|سال=۱۳۸۳|فصل=|صفحه=۴۷|جلد=|زبان=}}</ref> مردمِ فارسی‌زبانِ سین‌کیانگ (تُرکستان) در غرب چین معتقدند که این تیر در درخت گردویی در آن دیار فرود آمده‌است که آن را «درخت آرش» می‌گویند و به همین دلیل کوه افراسیاب و درهٔ شینگان را که در کنار آن است «مرز ایران و توران» می‌خوانند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نادره بدیعی، «سین‌کیان و تاج‌گوران؛ مرز ایران و توران»، فصل‌نامه فروزش، شماره سوم (زمستان 1388)}}</ref>
آرش کمانگیر شخصیتی نیمه اسطوره‌ای ـ نیمه تاریخی است. اسطوره‌ای است چون به دوران پیشدادی تعلق دارد که هنوز ماهیت زمانی و مکانی آن از سوی دانش‌هایی چون تاریخ‌نگاری نوین و باستان‌شناسی آشکار و قطعی نگردیده، و نیز از آن‌رو که زندگی و مرگش در پرده‌ای از کارویژه‌های افسانه‌ای پنهان است. و تاریخی است زیرا دستکم طی دو هزار سال گذشته مردمان حوزه ایران فرهنگی به او باور داشته‌اند و در بسیاری از منابع ادبی و مذهبی پیش از اسلام همچون یشت‌ها، مینوی خرد، بندهش، گزیده‌های زادسپرم، ماه فروردین روز خرداد، شهرستان‌های ایران، یادگار جاماسبی و...، همچنین منابع تاریخی دوره اسلامی همچون آثار الباقیه، غرر اخبار، تاریخ طبری، اخبار الطوال، زین‌الاخبار، تجارب الامم، البدء و التاریخ، مجمل التواریخ و القصص، الکامل، القانون، تاریخ سنی ملوک الارض و الانبیا، روضه المنجمین، طبقات ناصری، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران، روضه‌الصفا و... از او یاد شده است. <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= طاهری|نشانی=https://www.academia.edu/43149856/%D8%A7%D8%B2_%D8%A2%D8%B1%D8%B4_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B7%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%AA%D8%A7_%D8%A2%D8%B1%D8%B4_%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%DB%8C%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%DB%8C%DA%A9_%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C_%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C_From_mythohistorical_Arash_to_Arash_in_Beyzais_recitation_a_comparative_study_Sadreddin_Taheri_|نام= صدرالدین و تکتم نوبخت|کتاب= از آرش اساطیری/تاریخی تا آرش برخوانی بیضایی| ناشر= نشریه ادبیات تطبیقی، شماره ۱۶، صفحه ۸۰| سال=۱۳۹۶}}</ref>
 
== افسانه آرش ==
{{پایان شعر}}
(خسروی)
 
داستان آرش یا بخش‌هایی از آن به‌جز آثار الباقیه، غرر اخبار و تاریخ طبری، در نوشتارهای دیگری نیز از دوره اسلامی همچون اخبار الطوال دینوری، زین‌الاخبار گردیزی، تجارب الامم ابوعلی مسکویه، البدء و التاریخ مقدسی، مجمل التواریخ و القصص، الکامل ابن‌اثیر، القانون مسعودی، تاریخ سنی ملوک الارض و الانبیا حمزه اصفهانی، روضه المنجمین شهمردان، طبقات ناصری منهاج سراج، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران مرعشی، روضه‌الصفا میرخواند و... با تفاوت‌هایی اندک دیده می‌شود. <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= طاهری|نشانی=https://www.academia.edu/43149856/%D8%A7%D8%B2_%D8%A2%D8%B1%D8%B4_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B7%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%AA%D8%A7_%D8%A2%D8%B1%D8%B4_%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%DB%8C%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%DB%8C%DA%A9_%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C_%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C_From_mythohistorical_Arash_to_Arash_in_Beyzais_recitation_a_comparative_study_Sadreddin_Taheri_|نام= صدرالدین و تکتم نوبخت|کتاب= از آرش اساطیری/تاریخی تا آرش برخوانی بیضایی| ناشر= نشریه ادبیات تطبیقی، شماره ۱۶، صفحه ۸۲| سال=۱۳۹۶}}</ref>
 
== آرش در ادبیات معاصر ==
۱۶۷

ویرایش