تفاوت میان نسخه‌های «فیزیک پزشکی»

جز
جایگزینی با اشتباه‌یاب: بخصوص⟸به‌خصوص، بکارگیری⟸به‌کارگیری
(آخرین تغییر متن رد شد (توسط Ehsanesmaili-79) و برگردانده شد به نسخهٔ 29087463 توسط InternetArchiveBot)
جز (جایگزینی با اشتباه‌یاب: بخصوص⟸به‌خصوص، بکارگیری⟸به‌کارگیری)
مرزهای مشخصی بین [[مهندسی پزشکی]] و فیزیک پزشکی نمی‌توان تعیین کرد و اغلب بین این دو (و نیز رشته‌های دیگر) طبیعتاً اشتراکات زیادی وجود دارد. اما شاید بتوان گفت که فیزیک پزشکی اساساً یک علم ''کاربرد در حرفه پزشکی'' است.<ref>{{یادکرد|فصل=chronogical evolution of the many branches of the field|کتاب=Twentieth century physics Volume 3|نویسنده = Laurie M. Brown & Abraham Pais & A. B. Pippard|ناشر =CRC Press|شهر=[[نیویورک]]|صفحه=۱۸۵۵|سال=۱۹۹۵|شابک=0-7503-0310-7}}</ref>
 
از یک دیدگاه می‌توان پژوهش و توسعه در مهندسی پزشکی را مسبب پیشرفت سریع تکنولوژی و افزایش روزافزون دستگاه‌های تخصصی در بیمارستان‌ها و کلینیک‌ها دانست. به‌طور مثال، متخصصین مهندس کسانی هستند که کدهای برنامه‌های نرم‌افزاری الگوریتم‌های پویشگر ام آر آی را نوشته، مدارهای الکترونیکی قطعه‌ای از یک دستگاه ماموگرافی را طراحی کرده، یا پژوهش در ساخت تجهیزات بهتر و پیشرفته تری برای سنجش گلوکز انجام می‌دهند. اما متخصص فیزیک پزشکی کسیست که کارایی همان الگوریتم جدید پویشگر ام آر آی را برای کاربرد معینی مثل مثلاً تصویر برداشتن از دیواره‌های کرنری قلب<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7890515 Cardiac volumetry. Comparison of echoplanar an... Invest Radiol. <!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref> می‌آزماید، یا تلاش برای یافتن روشی بهتر برای ماموگرافی سینه در هنگام پرتودرمانی<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22536979 Breast Imaging for Interventional Pathol... [Arch Pathol Lab Med. 2012&#93;<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref> (مثلاً با کم و زیاد کردن انرژی یا جریان پرتوها یا ابداع شیوه‌ای جدید) انجام می‌دهد، یا سعی در بکارگیریبه‌کارگیری تجهیزات جدید سنجش گلوکز برای پاسخ دادن به سوالات علمی در ماهیچه‌های بدن<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9486172 A novel 13C NMR method to assess intracellular ... [Am J Physiol. 1998&#93;<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref> می‌کند.
 
به عبارت دیگر، در حالیکه تمرکز [[مهندسی پزشکی]] روی تکنیک، بهبودسازی، و فناوری خودِ [[تجهیزات پزشکی]] و تحقیقات مربوط به آن است،<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.embs.org/docs/careerguide.pdf|عنوان=Designing a Career in Biomedical Engineering|نویسنده=Faustina Hwang & Barbara Oakley & Kris Ropella|تاریخ بازدید=۲ اوت ۲۰۱۰|تاریخ=۲۰۰۳|ناشر=[[انجمن مهندسان برق و الکترونیک در پزشکی و زیست‌شناسی]]|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20100602012808/http://www.embs.org/docs/careerguide.pdf|تاریخ بایگانی=۲ ژوئن ۲۰۱۰|dead-url=yes}}</ref> فیزیک پزشکی یک «دانش انتقالی»<ref group="پانویس">ترجمهٔ Translational Science. برای تعریف دقیق این واژه به [http://iims.uthscsa.edu/ed_trans_sci_phd.html#bg این] و [http://nihroadmap.nih.gov/clinicalresearch/overview-translational.asp این] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529015914/http://nihroadmap.nih.gov/clinicalresearch/overview-translational.asp |date=۲۹ مه ۲۰۱۰ }} وبگاه مراجعه کنید. برای پژوهش‌های translational science حتی [http://www.ctsaweb.org/ جوایزی نیز اعطا می‌گردد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100627075001/http://www.ctsaweb.org/ |date=۲۷ ژوئن ۲۰۱۰ }}.</ref> و یک «حرفهٔ کاربردی»<ref group="پانویس">Applied Profession</ref> محسوب می‌گردد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.aiscmp2010.com/downloads/Podgorsak.pdf|عنوان=Medical Physics:Exciting Science and Rewarding Profession|تاریخ=۲۲ مه ۲۰۱۰|ناشر=متن سخنرانی Ervin B. Podgorsak، رئیس سابق مرکز فیزیک پزشکی [[دانشگاه مک‌گیل]] در چهارمین گردهمایی بین‌المللی سازمان AISCMP در [[اسلوونی]]| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Ofst7Qgy | تاریخ بایگانی = ۸ آوریل ۲۰۱۴}}</ref> در واقع فیزیک پزشکی با استفاده از فناوری بدست آمده از مهندسی پزشکی، سعی در پاسخ گفتن به پرسش‌هایی دارد که محتاج درک هم‌زمان عمیق‌تری از علم [[فیزیک]] و [[آناتومی]] و [[فیزیولوژی]] بدن انسان دارد. برای همین است که فیزیک پزشکی اغلب در زمره رشته‌های [[پایه پزشکی]] و در نتیجه از زیرشاخه‌های دانشکده‌های علوم پزشکی محسوب می‌گردد.
از سوی دیگر، در سال ۱۹۵۱، [[هارولد جانز]] کانادایی برای اولین بار از چشمه‌های [[کبالت-۶۰]] برای مداوای بیماران استفاده کرد.<ref>{{یادکرد|نویسنده=JOHNS HE & BATES LM & EPP ER| عنوان = 1,000-curie cobalt 60 units for radiation therapy|نشریه=Nature|تاریخ=۱۵ دسامبر ۱۹۵۱|دوره=۱۶۸|شماره=۴۲۸۵|صفحه=۱۰۳۵}}</ref> این سیستم‌ها توسط [[لارس لکسل]] سوئدی تکامل پیدا کردند و به صورت [[چاقوی گاما]]ی امروزی درآمدند. اهمیت این سیستم‌ها در پزشکی نوین به حدی است که دولت [[کانادا]] به افتخار آن‌ها یک تمبر یادبود در سال ۱۹۸۸ منتشر ساخت.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://data4.collectionscanada.gc.ca/netacgi/nph-brs?s1=(cobalt.ANYP.)+Or+(cobalt.ANYI.+And+null.B742.)&l=20&d=STMP&p=1&u=http://www.collectionscanada.gc.ca/archivianet/02011702_e.html&r=4&f=G&Sect1=STMP|عنوان=Historical Notice of Stamp|اثر=Canadian Postal Archives Database|ناشر=[[اداره پست کانادا]]|صفحه=ArchiviaNet|زبان=انگلیسی| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OfsvzMN1 | تاریخ بایگانی = 08 April 2014}}</ref> [[هل انگر]] در سال ۱۹۵۸ [[دوربین انگر]] را در [[دانشگاه برکلی]] ابداع کرد.<ref>{{یادکرد|نویسنده=Eleanore Tapscott| عنوان = Nuclear Medicine Pioneer, Hal O. Anger, 1920–2005|ژورنال=Jornal Of Nuclear Medicine Technology|تاریخ=نوامبر ۲۰۰۵|شماره=شماره ۴|صفحه=Appreciation}}</ref> علاوه بر این استفاده از [[رادیوایزوتوپ]] [[تکنیتیوم-۹۹m]] در ۱۹۶۴ توسط تیم متشکل از پل هارپر<ref group="پانویس">Paul Harper</ref> و رابرت بک<ref group="پانویس">Robert Beck</ref> از [[دانشگاه شیکاگو]]<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.uchospitals.edu/news/2005/20050803-harper.html |عنوان=Nuclear medicine pioneer Paul Harper, 1915-2005|نویسنده=John Easton |تاریخ=۳ اوت ۲۰۰۵|ناشر=The University of Chicago Medical Center|صفحه=About Us 2005|زبان=انگلیسی| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Oft2idJL | تاریخ بایگانی = 08 April 2014}}</ref> باعث ایجاد نقطه عطفی در تاریخ فیزیک پزشکی گردید.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.ieee.org/organizations/pubs/newsletters/npss/0309/obit.html|عنوان=Robert N. Beck 1928-2008|تاریخ بازدید=۱۰ ژوئیه ۲۰۱۰|نویسنده=John N. Aarsvold|اثر=وبگاه [[انجمن مهندسان برق و الکترونیک]]|صفحه=Obituary|زبان=انگلیسی | پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Oft3RWEv | تاریخ بایگانی = 08 April 2014}}</ref>
 
در دهه ۷۰ میلادی، فناوری سیستم‌های [[پت اسکن]] توسط [[مایکل فلپس (فیزیک پزشکی)|مایکل فلپس]]<ref group="پانویس">Michael Phelps</ref> در [[دانشگاه واشینگتن در سنت لوییس]] بکار گرفته شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1113170|عنوان=Application of annihilation coincidence detection to transaxial reconstruction tomography|نویسنده=Phelps ME |نشانی نویسنده=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed?term=%22Phelps%20ME%22%5BAuthor%5D|نویسندگان دیگر=Hoffman EJ, Mullani NA, Ter-Pogossian MM |تاریخ=مارس ۱۹۷۵|اثر=وبگاه [[کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده آمریکا]]|زبان=انگلیسی| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Oft3u3jp | تاریخ بایگانی = 08 April 2014}}</ref> در همان دوره، [[دیوید کوهل]]<ref group="پانویس">David Kuhl</ref> و گروه همراهش در دانشگاه [[یو سی ال ای]] توانستند دانش بکارگیریبه‌کارگیری از [[اسپکت]] را به نمایش بگذارند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.sprmn.pt/info/Docs_free/pmb6_13_r07_SPECT_(RJ_Jaszczak).pdf|عنوان=The early years of single photon emission computed tomography SPECT|نویسنده=Ronald Jack Jaszczak|تاریخ=۲۰ ژوئن ۲۰۰۶|ناشر=Duke University Medical Center| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Oft4Klqb | تاریخ بایگانی = ۸ آوریل ۲۰۱۴}}</ref>
 
=== پیدایش شیوه تصویربرداری نوین ===
[[ماموگرافی]] به شیوه امروزی (بخصوصبه‌خصوص شیوه آزمایشی<ref group="پانویس">Screening mammography</ref>) نخست در اواخر دهه ۱۹۵۰ در [[مرکز سرطان ام دی اندرسون دانشگاه تگزاس]] توسط [[باب ایگن]]<ref group="پانویس">Bob Egan</ref> ابداع گردید. او از نوآوری‌های خود همانند افزایش mA هم‌زمان با کاهش kVp و نیز استفاده از فیلم تک-امولسیونی در مقاله‌ای در سال ۱۹۵۹ و سپس کتابی با عنوان «ماموگرافی» در سال ۱۹۶۴ پرده برداشت.<ref>Medich DC, Martel C. ''Medical Health Physics''. Health Physics Society 2006 Summer School. pp.25</ref>
 
همزمان با تکامل مدالیته‌های پت و اسپکت در دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی، سیستم‌های [[سی تی اسکن]] و [[ام آر آی]] نیز بسرعت در حال ترقی بودند، به‌طوری‌که [[گودفری هاونسفیلد]]، [[آلن کورماک]]، [[پال لاتربور]]، و [[پیتر منسفیلد]] را برای تکمیل همین سیستم‌ها به دو [[جایزه نوبل]] (در سال‌های ۱۹۷۹ و ۲۰۰۳) نائل گردانیدند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1979/|عنوان=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1979|تاریخ بازدید=۱۲ ژوئیه ۲۱۰|اثر=وبگاه رسمی [[جایزه نوبل|جوایز نوبل]]|صفحه=laureates|زبان=انگلیسی| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Oft4YvBf | تاریخ بایگانی = 08 April 2014}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2003/|عنوان=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2003|اثر=وبگاه رسمی [[جایزه نوبل|جوایز نوبل]]|صفحه=laureates|زبان=انگلیسی| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Oft4yUga | تاریخ بایگانی = 08 April 2014}}</ref> اداره پست آمریکا در سال ۱۹۹۹ با انتشار تمبری از یک تصویر [[ام آر آی]] از مغز، این پویشگرها را از «افتخارات قرن بیستم» نامید.<ref group="پانویس">نام سری تمبر:{{سخ}}Celebrate The Century. 1970s{{سخ}}توضیحات بر روی کاتالوگ منتشره این سری تمبرها:{{سخ}} «Stamp series that comemmorates the most significant people, events, and accomplishments of the 20th century»{{سخ}}[https://shop.usps.com/webapp/wcs/stores/servlet/ProductDisplay?catalogId=10001&storeId=10052&productId=10004210&langId=-1 لینک رسمی سری]</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.educationworld.com/a_lesson/lesson170.shtml|عنوان=MEDICAL IMAGING|تاریخ بازدید=۴ اوت ۲۰۱۰|تاریخ=۱۹۹۹|اثر=Education World|ناشر=[[اداره پست آمریکا]]|صفحه=lesson170|زبان=انگلیسی| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6Oft5NHOI | تاریخ بایگانی = 08 April 2014}}</ref>
 
===== دوره رزیدنسی بعد از کارشناسی ارشد و دکترا =====
دارندگان مدرک کارشناسی ارشد یا دکترای فیزیک یا رشتهٔ مربوطه‌ای از مهندسی،<ref group="پانویس">مثل [[مهندسی هسته‌ای]] یا برق یا [[مهندسی پزشکی]]</ref> و نیز آن‌هایی که کارشناسی ارشد یا دکترا از موسسه‌ای که مورد تأیید [[کمپپ]] نیست را دارند [[دوره رزیدنسی|دوره سه سالهٔ تخصص رزیدنسی]] فیزیک پزشکی را بایست بگذرانند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.campep.org/resguidelines.pdf|عنوان=Guidelines for Accreditation of Residency Education Programs in Medical Physics|تاریخ بازدید=۲۴ ژوئیه ۲۰۱۰|تاریخ=مه ۲۰۰۹|اثر=Guidelines for Residency Programs|ناشر=C A M P E P|صفحه=Accreditation|زبان=انگلیسی|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20110723204855/http://www.campep.org/resguidelines.pdf|تاریخ بایگانی=۲۳ ژوئیه ۲۰۱۱|dead-url=yes}}</ref> در غیر اینصورت واجد شرایط بورد ABR نخواهند بود. مدت رزیدنسی برای آن‌هایی که از مؤسسه مورد تأیید کمپپ کارشناسی ارشد یا دکترا گرفته‌اند به جای سه سال دو سال است. به هر حال همه راه‌ها به آزمون ABR ختم می‌شود، و از سال ۲۰۱۲ تا کنون شرط دادن آزمون [[بورد رادیولوژی آمریکا]]، دانش‌آموخته بودن از یک مؤسسه [[کمپپ]] (بخصوصبه‌خصوص رزیدنسی) بوده‌است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://theabr.org/ic/ic_rp/ic_rp_newcampep.html|عنوان=Policy Statement:Radiologic Physics Exam Future Requirements|تاریخ=مارس ۲۰۱۰|ناشر=American Board of Radiology|صفحه=Certification|زبان=انگلیسی|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20100517121227/http://theabr.org/ic/ic_rp/ic_rp_newcampep.html|تاریخ بایگانی=۱۷ مه ۲۰۱۰|accessdate=۱۵ آوریل ۲۰۱۰|dead-url=yes}}</ref>
 
== جنبهٔ اشتغالی ==
جدول-۲ طیف گسترده‌تری از انواع فرصت‌های شغلی ممکن در رشته‌های فیزیک پزشکی را بر پایه تعاریف [[انجمن فیزیک پزشکی آمریکا]] گروه‌بندی می‌کند. اما در زیر به این سه گرایش عمده از نظر شغلی در فیزیک پزشکی پرداخته شده‌است.
 
اغلب شاغلین در بیش از یک نوع گرایش از سه گرایش ذکر شده در بالا فرصت شغلی می‌یابند. در برخی اوقات نیز شاغلین این رشته جذب صنعت و حتی پست‌های مدیریتی و اجرایی می‌شوند. مثلاً گاهی برخی دانش آموختگان این رشته می‌توانند پژوهشگر و نویسنده [[ردیف ضربانی|دنباله‌های پالسی]] دستگاه‌های [[ام آر آی]] در یک شرکت تحقیقاتی-تولیداتی<ref group="پانویس">همانند [[توشیبا]]، [[جنرال الکتریک]]، [[فیلیپس]]، [[هیتاچی]]، [[زیمنس]]، [[واریان مدیکال سیستمز]]، یا [[الکتا]]، که صاحب‌نامان این صنعت می‌باشند</ref> شوند. از این لحاظ بخصوص،به‌خصوص، فیزیکدانان پزشکی تشابه زیادی به مهندسین پزشکی دارند و این وجه تشابه از کشور تا کشور فرق و تنوع دارد.
 
قابل ذکر است که [[تکنولوژیست رادیولوژی|تکنولوژیست‌ها]]ی رادیولوژی و رادیوتراپی در اغلب کشورهای جهان دارای مدرک و رشته جدا می‌باشند، هر چند که دروسشان اغلب همان دروس فیزیک پزشکی اما در سطوح مبتدی تریست.<ref group="پانویس">کار عکسبرداری مستقیم از بیمار به‌طور مثال برعهده تکنولوژیست رادیولوژی بیمارستان است نه فیزیکدان پزشکی.</ref> مشابهاً با اینکه فیزیکدان پزشکی در نقش [[مأمور حفاظت از پرتو|مسئول امور حفاظت از پرتو (RSO)]] می‌تواند مشغول به کار شود، اما اغلب، مسئولیت حفاظت پرتوی با متخصصین رشته [[فیزیک بهداشت]] است، که آن نیز قوانین و امتحان ویژه بُرد خود را دارد.
در نهایت اکثر دانش آموختگان این رشته، اغلب به پست‌های ترکیبی دست می‌یابند. یعنی مثلاً هم مشغول کارهای بالینی می‌شوند (کنترل کیفیت تجهیزات در یک بیمارستان) و هم وظایف دانشگاهی دارند (از قبیل تدریس و تربیت نیروهای جوان اعم از دانشجویان دکتری و رزیدنت)، و هم پژوهش‌های علمی انجام می‌دهند، یا حتی گاهی مشاور یک شرکت تجهیزات پزشکی مرتبط (مثلاً در ساخت [[فانتوم (فیزیک پزشکی)|فانتوم‌های]] جدید) می‌شوند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://medschool.vanderbilt.edu/msmp/|عنوان=Medical Physics|ناشر=دانشکده پزشکی [[دانشگاه وندربیلت]]|صفحه=Medical Physics Masters Program|زبان=انگلیسی | پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OftP76gY | تاریخ بایگانی = 08 April 2014}}</ref> اما به هر حال آنچه که مسلم است این است که فرصت‌های شغلی در این رشته به همان مقداری که خود رشته فیزیک پزشکی اقسام و شاخه دارد، متفاوت و امکان‌پذیر است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://healthcareers.about.com/b/2009/07/22/medical-physicists-careers.htm|عنوان=Medical Physicists Face Shortage|نویسنده=By Andrea Santiago |نشانی نویسنده=http://healthcareers.about.com/bio/Andrea-Santiago-34171.htm|تاریخ=۲۲ ژوئیه ۲۰۰۹ |ناشر=The New York Times Company|زبان=انگلیسی| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6OftPejLG | تاریخ بایگانی = 08 April 2014}}</ref>
 
نکتهٔ قابل توجه این است که به دلیل شروط وضع شدهٔ جدید در آمریکا از سال ۲۰۱۴ به این سو، کمبود متخصص در این رشته (بخصوصبه‌خصوص در شاخهٔ تصویربرداری) بشدت وضعیت حادی به خود گرفته و پیش‌بینی می‌شود که نیاز به این‌گونه متخصصین دست کم در سطح [[آمریکای شمالی]] در ده سال آینده بشدت احساس شود. برخی منابع خبر رشد سالیانهٔ ده درصد به بالا در این رشته را دست کم تا سال ۲۰۲۲ میلادی داده‌اند.<ref name="learn.org">http://learn.org/articles/Whats_the_Job_Outlook_for_a_Medical_Physicist.html</ref> اتفاق نظر بر این است که وضعیت فعلی به معنای وجود مشاغل فراوان و بازار کار عالی اما رقابت بسیار شدید برای قبولی در دوره‌های رزیدنسی می‌باشد.<ref>http://citizenhomorationalis.blogspot.com/2015/02/so-you-want-to-be-medical-physicist.html</ref>
 
=== ۱- اشتغال در شرکت‌های خدماتی ===