تفاوت میان نسخه‌های «استیضاح»

۲۱ بایت اضافه‌شده ،  ۷ ماه پیش
ابرابزار
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
(ابرابزار)
'''استیضاح''' یکی از ساز وکارهای سیاسی مورد استفاده در [[سیاست]] داخلی کشورها و به‌طور مشخص عرصه مناسبات دو [[قوه مقننه]] و [[قوه مجریه|مجریه]] است.است؛ که مردم تاثیرتأثیر مستقیمی ندارد بلکه با حضور نمایندگان مردم تاثیرتأثیر دارند .
 
== معنای استیضاح ==
استیضاح یک [[واژه]] بر گرفته از واژگان [[زبان عربی|عربی]] است که از نظر واژه به معنای "«درخواست توضیح"» است اما در اصطلاح سیاسی به معنای "«پرسش رسمی نمایندگان مجلس از [[رئیس‌جمهور]]، [[هیئت وزیران]] یا یک وزیر"» است که پس از ارائه توضیحات آن‌ها باید برای ادامه کارشان از مجلس مجدداً رأی اعتماد بگیرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=مفاهیم: استیضاح چیست؟|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/19851/مفاهیم-استیضاح-چیست|وبگاه=همشهری آنلاین|تاریخ=2007-04-17|بازبینی=2019-12-21|کد زبان=fa}}</ref>
 
== سازوکار استیضاح ==
طرح استیضاح به خودی خود به مفهوم [[عزل]] مقام مورد استیضاح نمی‌باشد بلکه اولین گام در این مسیر تلقی می‌شود و چنانچه در [[رأی‌گیری]] پس از توضیحات وی، به او [[رأی عدم اعتماد]] داده نشود آن مقام برکنار می‌شود.<ref name="farsnews.com">{{یادکرد وب|عنوان=خبرگزاری فارس - استيضاحاستیضاح چيست؟چیست؟|نشانی=https://www.farsnews.com/news/8805201102%20%20%20%20/-استيضاح-چيست|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=2009-09-24|بازبینی=2019-12-21}}</ref>
 
== گذشته و امروز ==
اگر مجلس رأی اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح نمی‌توانند در هیئت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل می‌شود عضویت پیدا کند.»<ref name=":0">{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=وبسایت شورای نگهبان قانون اساسی|نشانی=http://www.shora-rc.ir/Portal/home/?news/12410/237109/236812/اصل-89-قانون-اساسي|عنوان=اصل ۸۹ قانون اساسی}}</ref>
 
=== استیضاح رئیس جمهوررئیس‌جمهور ===
در صورتی که حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی [[رئیس‌جمهور]] را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوة مجریه و اداره امور اجرایی کشور مورد استیضاح قرار دهند، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت یک ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسائل مطرح شده توضیحات کافی بدهد. در صورتی که پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رئیس‌جمهور، اکثریت دو سوم کل نمایندگان به عدم کفایت رئیس‌جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ده اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد.<ref name=":0"/>
 
در [[بریتانیا]] هیچ راه مشخصی برای استیضاح وجود ندارد. بیشتر بستگی دارد چه حزبی در مصدر قدرت است.
 
=== شیوه کار<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=چگونه می‌توان نخست وزیرنخست‌وزیر بریتانیا را برکنار کرد؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/world-46236372|تاریخ=2018-11-16|تاریخ بازبینی=2019-12-21|زبان=en-GB}}</ref> ===
'''پانزده درصد نمایندگان درخواست رای عدم اعتماد کنند:''' حداقل پانزده درصد نمایندگان حزب [[مجلس|پارلمان]] [[نامه]] بنویسند و درخواست رای عدم اعتماد کنند. در ترکیب پارلمان فعلی پانزده درصد نمایندگان از حزب محافظه کار یعنی حداقل ٤٨۴۸ نماینده باید به رئیس "کمیسیون ١٩٢٢۱۹۲۲" که به "کمیسیون خصوصی نمایندگان محافظه‌کار" هم معروف است. نامه بنویسند و بگویند که به رهبری حزب اعتماد ندارند. وقتی عدم اعتماد به رای گذاشته شود و رای کافی نیاورد، [[نخست‌وزیر بریتانیا|نخست‌وزیر]] و رهبر حزب بر سر کار خواهد ماند و تا یک سال بعد نمی تواننمی‌توان او را با عدم اعتماد به چالش کشید. اما اگر عدم اعتماد رای بیاورد رهبر حزب باید استعفا دهد.
 
'''رقابت برای رهبری حزب:''' اگر حزب رهبر خود را برکنار کند، رقابت بر سر رهبری آغاز خواهد شد که نخست وزیرنخست‌وزیر برکنار شده نمی‌تواند در آن شرکت کند.
 
'''فشار برای انتخابات سراسری:''' چنانچه حزب بر سر یک نامزد به توافق نرسیده باشد، پارلمان با اعمال فشار برای [[انتخابات]] سراسری می‌تواند نخست وزیرنخست‌وزیر را تغییر دهد و لازم نیست که فقط نمایندگان حزب در پارلمان موافق این کار باشند.
 
این کار را به دو طریق می توان انجام داد:
 
این کار را به دو طریق می توانمی‌توان انجام داد:
# دو سوم نمایندگان پارلمان از هر حزبی به طرح انتخابات سراسری رای مثبت دهند.
# '''استیضاح دولت:''' اگر استیضاح دولت به تاییدتأیید پارلمان برسد، چهارده روز برای تشکیل دولت جدید فرصت هست که اگر به جایی نرسد پارلمان منحل و انتخابات سراسری زودرس برگزار خواهد شد.
 
== جستارهای وابسته ==
* [[استیضاح در ایالات متحده آمریکا]]
* [[فهرست استیضاح وزیران در حکومت جمهوری اسلامی ایران]]
* [[کارت زرد مجلس شورای اسلامی]]
 
== منابع ==
{{پانویس}}
 
[[رده:استیضاح]]