تفاوت میان نسخه‌های «نژادپرستی در ایران»

←‏زمینه‌ها و گرایش‌ها: کل این بخش تحقیق دست اول
(←‏زمینه‌ها و گرایش‌ها: کل این بخش تحقیق دست اول)
برچسب‌ها: حذف حجم زیادی از مطالب منبع‌دار برگردانده‌شده
 
نژادپرستی به صورت کلی به معنای اعتقاد بر این است که رفتارهای شخص ناشی از ویژگی‌های ارثی و ثابتی است که در آن فرد از پیوندگیری خود با زمینه‌های نژادی‌اش تأثیر گرفته و سپس هر یک از این صفات متمایز در رابطه با برتر یا پست‌تر دانستن او ارزش‌گذاری شود، این نگاه خود دلالت بر ساختی اجتماعی دارد که در آن گروهی از افراد برتر از دیگران دانسته می‌شوند که خود نتیجهٔ عوامل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی می‌تواند باشد و قدرت را در دست گروه‌هایی خاص قرار می‌دهد و در عین حال دیگران را از آن محروم می‌کند. ایران با آن که دارای ساختاری [[چندگانگی فرهنگی|چندفرهنگی]]، چند ملیتی و [[چندزبانی]] است اما [[مردم آذری|آذری‌ها]]، [[مردم کرد|کردها]]، [[مردم عرب|عرب‌ها]]، [[مردم بلوچ|بلوچ‌ها]]، [[ترکمن‌ها]] و کلیه اقوام غیر فارسی‌زبان در سدهٔ گذشته تحت عمل کشتار زبانی، نابودی فرهنگی و یکسان‌سازی اجباری بوسیلهٔ ملی‌گرایی و نژادپرستی در برتری دادن به قوم پارس قرار گرفته‌اند نگاه تبعیض آمیز از طرف هر یک از قومیت‌ها نسبت به یکدیگر نیز ممکن است اعمال شود؛ و از نظر نژادی به اعمال تبعیض نسبت به [[ایرانیان آفریقایی‌تبار]]، [[مردم عرب]] و [[یهودیان]] ظهور پیدا کرده‌است. به علاوه تبعیض علیه ملیت‌ها در قالب [[افغان‌های مقیم خارج|افغان‌ستیزی]] و غرب‌ستیزی مورد بررسی قرار گرفته‌است.
 
== زمینه‌ها و گرایش‌ها ==
=== تأثیر آلمان ===
[[پرونده:Flag of SUMKA.svg|بندانگشتی|[[حزب سومکا]] که با الهام از [[حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان]] در سال ۱۳۳۱ شکل گرفت، استراتژی ضد انگلیسی و ضد کمونیستی داشت اما ضمن اعلام موجودیت به تبلیغات ضدیهودی، ضد عربی و ضداسلامی هم می‌پرداخت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=رشد ملی‌گرایی نژادپرستانه در ایران|نشانی=https://www.radiozamaneh.com/30209|وبگاه=رادیو زمانه|تاریخ=2011-01-10|بازبینی=2020-11-15}}</ref>]]
ایرانیان از برتری گروه خود به عنوان آریایی نسبت به غیر ایرانی‌ها و غیر آریایی‌ها معتقد بوده‌اند، اما شیوهٔ مراجعه و درآمیختن مفهوم [[آریایی]] که با شیفتگی شدید «جنون آریاگری» که در اواخر قرن نوزدهم در اروپا آغاز شده بود و با جهان‌بینی نازی‌ها بر پایهٔ [[نژادپرستی علمی]] استوار بود اشتراک ندارد.<ref>{{پک|ماتیاس کونتزل|۲۰۱۲|ص=۳۸|ک=آلمانی‌ها و ایران- تاریخ گذشته و معاصر یک دوستی بدفرجام}}</ref> با شکست آلمان در [[جنگ جهانی اول]]، گرایش‌های تند [[ملی‌گرایی|ملی‌گرایانه]] با گرایش [[فاشیسم|فاشیستی]] در آلمان شکل گرفت و با تأسیس [[حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان|حزب ناسیونال سوسیالیسم آلمان]] به رهبری [[آدولف هیتلر]] این حزب تبلیغ می‌کرد که آلمانی‌های اصیل از [[نژاد آریایی]] و همان [[نژاد برتر]] هستند. در همین زمان در ایران ایدهٔ «میراث ایران باستان» و سرچشمه‌های اصیل ملت ایران توسط [[دودمان پهلوی|حکومت پهلوی]] تبلیغ می‌شد. وزارت تبلیغات آلمان نازی به رهبری [[یوزف گوبلس]]<small>‏</small> در تلاش بود نظریات برتری نژادی و عقاید ضد [[سامی (قوم)|سامی]] را در ایران تبلیغ کند.<ref name=":10">{{یادکرد وب|عنوان=روابط آلمان و ایران، 'یگانگی نژاد آریایی'|نشانی=https://www.bbc.com/persian/arts/2009/12/091205_wmt-aa-germany-iran|وبگاه=BBC News فارسی|تاریخ=2009-12-06|بازبینی=2020-11-30|کد زبان=fa}}</ref> از طرفی دیگر ایران برای افسران [[گشتاپو]] فرصتی بود که می‌توانستند از آن به عنوان پایگاهی در خاورمیانه برای تحریک علیه یهودیان و انگلیس استفاده کنند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Exposing Iran's links to the Nazis|نشانی=https://www.jta.org/2005/12/19/lifestyle/exposing-irans-links-to-the-nazis|وبگاه=Jewish Telegraphic Agency|تاریخ=2005-12-19|بازبینی=2020-12-23|کد زبان=en-US}}</ref>
 
[[:de:Erwin Ettel|اروین اتل]]، سفیر آلمان در ایران، با سازماندهی یک شبکهٔ تبلیغاتی خبررسانی و تبلیغ دربارهٔ ظهور [[حجت بن الحسن|امام زمان]] و رهایی جهان به دست او متمرکز شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=برنامهٔ فارسی رادیو برلن در جنگ جهانی دوم|نشانی=https://www.irannamag.com/article/برنامۀ-فارسی-رادیو-برلن-در-جنگ-جهانی-دو/|وبگاه=IranNamag|بازبینی=2020-09-18|کد زبان=fa-IR|نام=حمید|نام خانوادگی=شوکت}}</ref> تبلیغات [[آلمان نازی]] در تلاش برای گسترش باورهای [[نژادپرستی|برتری نژادی]] و عقاید [[یهودستیزی|ضدسامی]] در ایران بود، رادیو برلین تبلیغ می‌کرد که آلمانی‌ها و ایرانیان از یک نژاد هستند و باید در جبهه‌ای متحد علیه استعمار مبارزه کنند. در این زمان بسیاری از مردم بر این باور بودند که آلمانی‌ها یا اهالی قوم «ژرمن» در اصل اهل استان کرمان بوده‌اند، همچنین برخی از ملایان شیعه تبلیغ می‌کردند که هیتلر پنهانی اسلام آورده و برای «اعتلای کلمهٔ حق» با روس و انگلیس مبارزه می‌کند. این در حالی بود که نظریه‌پردازان اصلی [[حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان|ناسیونال سوسیالیسم]] همانند [[آلفرد روزنبرگ]] بر این باور بودند که ایرانیان امروزی با [[نژاد آریایی]] هیچ ارتباطی ندارند، اما در عین حال بهره‌گیری از عواطف ایرانیان را برای پیشرفت مقاصد خود سودمند می‌دیدند.<ref name=":10"/>
 
رادیو برلین از ائتلاف میان «آریایی‌های شمال» و «ملت زرتشت» سخن به میان آورده‌است و هیتلر را همچون [[حجت بن الحسن|امام دوازدهم شیعیان]] معرفی کرده‌است.<ref name=":12">{{یادکرد خبر|عنوان=آیا 'پرشیا' برای خوشایند هیتلر 'ایران' شد؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-44628713|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ بازبینی=2020-09-19|زبان=fa}}</ref> در این دوران شخصی به نام سیف آزاد با دریافت پول از [[یوزف گوبلس]]، [[وزارت رایش برای روشنگری مردم و پروپاگاندا|وزارت تبلیغات رایش سوم]] در دوران نازی‌ها، نشریهٔ ''ایران باستان'' را در برلین چاپ و در ایران پخش می‌کرد تا تئوری [[نژاد آریایی]] را در ایران جا بیندازد و در دوران بعد از جنگ جهانی دوم، همچنان گروهایی مثل [[حزب سومکا|سومکا]]، [[حزب پان ایرانیست]] و [[داوود منشی‌زاده]] در ادامهٔ این روند نقش ایفا می‌کردند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=تاریخچه تبلیغات نژادی و نفوذ آلمان در دوران جنگ جهانگیر دوم در ایران (قسمت دوم) {{!}} DW {{!}} 19.11.2004|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/تاريخچه-تبليغات-نژادى-و-نفوذ-آلمان-در-دوران-جنگ-جهانگير-دوم-در-ايرانقسمت-دوم/a-2411949|وبگاه=DW.COM|بازبینی=2020-11-15|کد زبان=fa-IR|نام=Deutsche|نام خانوادگی=Welle (www.dw.com)}}</ref>
 
=== رقابت در خلیج فارس ===
[[پرونده:1975 Algiers Agreement.jpg|بندانگشتی|[[محمدرضا پهلوی]]، شاه ایران، و [[صدام حسین]]، معاون رئیس‌جمهور عراق، هنگام امضای [[عهدنامه ۱۹۷۵ الجزایر]]]]
جغرافیای سیاسی منطقهٔ خلیج فارس در دوران معاصر تحت تأثیر یک مثلث درگیری بین سه کشور [[ایران]]، [[عربستان سعودی|عربستان]] و [[عراق]] است که در آن هر یک از این کشورها دیگری را خطری بالقوه برای خود می‌بیند. به نوشتهٔ [[فرد هالیدی]]، این درگیری‌ها کمتر به تاریخ یا جغرافیا یا مداخلات خارجی یا روابط این کشورها با یکدیگر مربوط است و بیشتر برخاسته از سیاست داخلی معاصر خود این کشورهاست. او روی دو عاملِ مدرنِ دولت‌سازی و ظهور ناسیونالیسم دست می‌گذارد و از غریبه بودن ایرانیان با عرب‌ها و بی‌اطلاعی از وضع یکدیگر با وجود همجواری سخن می‌گوید.<ref>{{پک | Halliday | 1996 | ک=Arabs and Persians | زبان=en | ص=}}‏</ref> {{پم|حفیظ ملک|Hafeez Malik}} نیز با هالیدی موافق است که دلیل این دعوا را نمی‌توان در قالب اختلاف دینی شیعه–سنی بررسی کرد، اما بر خلاف هالیدی دلیلش را در نزاع میان عرب-پارسی می‌جوید.<ref>{{پک | Malik | 1987 | ک=Soviet-American Relations | زبان=en | ص=411}}‏</ref>
 
=== جنبش ملی‌گرایی ایرانی ===
[[میرزا فتحعلی آخوندزاده]] از پایه‌گذاران [[ملی‌گرایی ایرانی]]، «۱۲۸۰ سال نکبت» را که با ورود سرزدهٔ «اعراب گرسنهٔ پابرهنه» رخ داده مورد سرزنش قرار می‌داد، و تمام ضعف‌ها را نتیجهٔ اعراب و اسلام می‌دانست. از این نظر اعراب عامل اصلی نابودی شکوه ایران بودند و ساکنانش را از موهبت داشتن آزادی و تمدن جهان محروم کرده و پادشاهی آنان را به سمت استبداد سوق داده بودند. به عقیدهٔ او این خود اعراب نبودند که سقوط ایران را رقم زدند، بلکه صرفاً تخم زوال را در ایران کاشتند. از این تخم‌ها، دو گروه روییند که وظیفهٔ روزانهٔ نابودی ایران باستان به نمایندگی از اعراب را بر عهده گرفتند: مستبدان و علما.<ref>{{پک | Zia-ebrahimi | 2016 | ک=The Emergence of Iranian Nationalism | زبان=en | ص=49–50}}‏</ref>
 
اندیشه‌های آخوندزاده توسط شاگردش [[میرزا آقاخان کرمانی]] دوباره احیا و با شدتی بیشتر در قالب کتاب‌های ''سه مکتوب'' و ''صد خطابه'' به چاپ رسید. کرمانی همانند آخوندزاده تلاش می‌کرد یک ایدئولوژی ملی‌گرایانهٔ جذاب و ساده ارائه بدهد با این تفاوت که نسبت به او تعریف دقیق‌تری از جامعهٔ ملی ایران با استفاده از اصطلاحات زبانی و نژادی ارائه کرد. ایده‌های [[خاورگرایی|شرق‌گرایانه]] و [[نژادگرایی علمی|نژادگرایانهٔ]] اروپایی که پیشتر توسط آخوندزاده ارائه شده بود از طرف کرمانی هم دنبال شد. چند صفحهٔ اول کتاب ''سه مکتوب'' چیزی جز بازنویسی ''[[مکتوبات (آخوندزاده)|مکتوبات]]'' آخوندزاده نیست و سپس او تلاش می‌کند که تخیلات خودش دربارهٔ دستاوردهای ایران باستان را ارائه دهد. او به طرزی غیرعلمی و غیرمنطقی ادعا می‌کرد که وسعت ایران در دوران شکوهش به حدی بود که خورشید نمی‌توانست در عرض یک روز خود را از یک ساحل به ساحل دیگرش برساند. از سویی دیگر نظریات او دربارهٔ فروپاشی ایران همانند آخوندزاده به وضوح اعراب و اسلام را نشانه گرفته بود. او سعی کرده انتقادی روشمند از اسلام ارائه دهد ولی تأکیدش روی نفرت از اعراب توأم با فحاشی است و در کتاب ''سه مکتوب'' که در قالب یک تحقیق طولانی ارائه شده بیان می‌کند که اعراب از ته دل نسبت به ایرانیان خصومت دارند.<ref>{{پک | Zia-ebrahimi | 2016 | ک=The Emergence of Iranian Nationalism | زبان=en | ص=55–57}}‏</ref>
 
== انواع ==
۵۳

ویرایش