تفاوت میان نسخه‌های «ڤ»

جز
خنثی‌سازی ویرایش 30786077 از قندون (بحث)
(ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:)
جز (خنثی‌سازی ویرایش 30786077 از قندون (بحث))
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه ویرایش پیشرفته تلفن همراه متن دارای ویکی‌متن نامتناظر
|''ڤِ''
|}
این حرف صدایی چون حرف V در [[زبان انگلیسی|انگلیسی]] را داشته‌استداشته ‌است. ابدال «ڤ» ها به حروف «ب» و «ف» را دلیل حذف این نویسه از الفبای فارسی دانسته‌اند. امروزه این حرف در زبان‌هایی غیر از فارسی همچنان کاربرد دارد.
 
== در آثار گذشتگان ==
[[حمزه اصفهانی|حمزهٔ اصفهانی]] آن را «میان باء و فاء» خوانده و کلمات «لڤ» (الشفه) و «شَڤ» (اللیل) را مثال آورده‌استآورده است. [[ابن سینا|ابوعلی‌سینا]] آن را «فاءِ نزدیک به باء» توصیف می‌کند و کلمهٔ «ڤزونی» را به عنوان مثال می‌آورد. [[بدیع‌الزمان نطنزی]] «ڤ» را از جمله [[واج]]‌های فارسی که در تازی نیست، ثبت کرده‌استکرده است. مؤلف ''دستور دبیری'' نیز آن را در شمار حرف‌های خاص فارسی که باید با سه نقطه مشخص شود، آورده‌استآورده است. [[خواجه نصیرالدین طوسی]] از جملهٔ «پنج حرف مصمت دیگر که در این لغت (فارسی) زیادت شود» صورت «ڤ» را به سه نقطه ثبت کرده‌استکرده است. [[شمس قیس رازی|شمس قیس]] آن را «فاء اعجمی» می‌خواند. این [[همخوان]] همان واج [[لبی‌دندانی|لبی-دندانیِ]] [[واکدار]] است که هنوز در فارسی وجود دارد، اما در عربی نیست و همخوان «و» در زبان عربی که از حروف لَیِّن شمرده شده، واج [[نیم‌واکه]] است که در بعضی زبانهای دیگر مانند انگلیسی نیز هست و در کتابت آن را با حرف W ثبت می‌کنند. این واج در گویش‌های ایرانی ثابت نبوده، چنان‌کهچنانکه گاهی به «ب» ([[دولبی|دولبیِ]] واکدار) و گاهی به «ف» (لبی-دندانیِ [[بی‌واک]]) تبدیل شده. از مثال‌هایی که حمزهٔ اصفهانی ذکر کرده، چنین گمان می‌رود که در شیوهٔ تلفظ اصفهان همخوان «ب» در آخر کلمه مانند «و» ادا می‌شده، یعنی «لَوْ = لب» و «شَوْ = شب». در بسیاری از گویش‌های ایرانی کنونی هم در این مورد واکهٔ مرکب ''ou'' به کار می‌رود که مرحلهٔ ثانوی تحول است. چنان‌کهچنانکه «شب» را ''šou'' و «آب» را ''ou'' می‌گویند. در موارد دیگر همخوان «ڤ» در بعضی گویش‌های ایرانی به «ف» بدل می‌شده. کلمهٔ «ڤزونی» که ابوعلی‌سینا ذکر کرده، اکنون به صورت «فزونی» در فارسی دری رایج است. در بسیاری از نسخه‌های مکتوبِ پیش از قرن هفتم نیز نوسان میان این سه همخوان (یعنی «و»، «ب» و «ف») دیده می‌شود، مانند:
* اوکندن = افکندن
* کاوین = کابین
* بشردن = فشردن
* افریشم = ابریشم
* دفسانیدن = دوسانیدن<ref>''تاریخ زبان فارسی''، ج ۲، ص ۴۶، نوشتهٔ پرویز ناتل خانلری. </ref>
 
== در زبان‌های دیگر ==
این حرف امروزه در زبان‌هایی چون [[سورانی|کردیِ سورانی]]، [[زبان وخی|وَخی]]، [[زبان قمری|قُمُری]] و قاراخانی استفاده می‌شود.
 
همچنین در زبان [[زبان عربی|عربی]] این حرف برای نوشتن نام‌ها و واژه‌های بیگانه‌ای که دارای واج /v/ هستند، به کار می‌رود. برای نمونه کلمهٔ Volvo در عربی «{{lang|ar|ڤولڤو}}» و Vienna به صورت «{{lang|ar|ڤییناڤيينا}}» نوشته می‌شود. در عربی [[عربی مصری|مصری]] این حرف را «{{lang|ar|فه بتلات نقط}}» (فهٔ سه‌نقطه) می‌نامند.
 
در [[الفبای جاوی]] این حرف نمایندهٔ واج /p/ است.<ref>{{یادکرد-ویکی
|پیوند = https://en.wikipedia.org/wiki/Ve_(Arabic_letter)
|عنوان = Ve (Arabic letter)
|زبان = انگلیسی
|بازیابی = ۱۴ دسامبر ۲۰۲۰}} </ref>
 
== حروف مشابه ==
در [[خط مغربی]] که در شمال غربی آفریقا رواج دارد، ازآنجاکه «[[ف]]» به صورت «{{lang|ar|ڢ}}» نوشته می‌شود، «{{lang|ar|ڤ}}» نیز به شکل «{{lang|ar|ڥ}}» به نگارش درمی‌آید.<ref>{{یادکرد-ویکی
|پیوند = https://en.wikipedia.org/wiki/Ve_(Arabic_letter)
|عنوان = Ve (Arabic letter)
|زبان = انگلیسی
|بازیابی = ۱۴ دسامبر ۲۰۲۰}} </ref>
 
== جستارهای وابسته ==
 
== منابع ==
 
{{پانویس}}
 
۴۵۵

ویرایش