تفاوت میان نسخه‌های «فاضلاب»

۲۴۱ بایت حذف‌شده ،  ۸ ماه پیش
ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:
جز (برداشتن ویکی‌سازی UASB > تغییرمسیر نامشابه است (۱۰.۱ core) 0.177777777778)
(ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:)
[[پرونده:Lindley.jpg|بندانگشتی|شبکه فاضلاب پراگ]]
 
'''پساب'''،<ref>{{یادکرد فرهنگستان | مصوب=پساب، فاضلاب تصفیه‌شده | بیگانه=treated wastewater | بیگانه در فارسی= | حوزه=مهندسی محیط‌زیست و انرژی | دفتر=نخست | بخش=فارسی | سرواژه=پساب}}</ref>، '''چرک‌آب'''<ref>که به زبان ترکی نیز راه یافته استیافته‌است (çirkef)</ref> یا '''فاضلاب'''<ref>{{یادکرد فرهنگستان | مصوب=فاضلاب | بیگانه=wastewater, sewage | بیگانه در فارسی= | حوزه=مهندسی محیط‌زیست و انرژی | دفتر=نخست | بخش=فارسی | سرواژه=فاضلاب}}</ref> به بازمانده‌ها و دورریزی‌های عمدتاً مایع محلی، شهری یا صنعتی گفته می‌شود. شیوه گردآوری و دورریزی آن در هر منطقه، بسته به آگاهی محلی نسبت به [[محیط زیست]] فرق می‌کند.
سیستم‌های فاضلاب برای جمع‌آوری آب‌های سطحی یا فاضلاب‌های صنعتی در مجتمع‌های بزرگ صنعتی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است، چون نفوذ سیالات به عمق خاک می‌تواند ضربه جبران‌ناپذیری را به پایه‌ها و تاسسیات زیر زمینی وارد نماید. فاضلاب شهری معمولاً فاضلاب ترکیبی یا فاضلاب بهداشتی را حمل کرده و آن را در یک تصفیه خانه، تصفیه می‌کند. فاضلاب تصفیه شده از طریق نهرهای فاضلاب تخلیه می‌شود. فاضلاب تولید شده در مناطقی که به سیستم‌های فاضلاب متمرکز دسترسی ندارند بر [[سیستم‌های فاضلاب در محل]] تکیه می‌کنند. این فاضلاب‌ها به‌طور معمول یک [[گندانبار]]، [[زه‌کشی تخلیه فاضلاب|زه‌کشی تخلیهٔ فاضلاب]] و یک بخش اختیاری تصفیه در محل دارند.
 
پساب یا گندآب زیر مجموعه‌ای از فاضلاب است که از [[مدفوع]] و [[ادرار]] تشکیل شده‌است اما اغلب به معنی هر نوع فاضلابی استفاده می‌شود. فاضلاب، شامل محصولات خانگی، شهری یا زباله‌های مایع صنعتی و بیمارستانی است که معمولاً از طریق یک [[لوله]] یا فاضلاب (بهداشتی یا ترکیبی) و گاهی اوقات در یک مخزن فاضلاب دفع می‌شود.
 
خوردگی، زنگ زدگی و آلودگی خاک از مهم‌ترین دلایل جمع‌آوری آب و فاضلاب‌های صنعتی است. لوله و اتصالات پلی اتیلن با خواص ضدخوردگی و مقاومت در برابر انواع مواد شیمیائی راه حل مناسبی برای جمع‌آوری و انتقال سیالات فاضلابی است. سیستم فاضلاب یک زیر ساخت شامل لوله‌ها، [[پمپ|پمپ‌ها]]،‌ها، غربال و کانال‌ها و...و… می‌باشد، که برای انتقال فاضلاب از منشأ خود به نقطه‌ای برای تصفیه یا دفع نهایی استفاده می‌شود. به غیر از گندانبار که تصفیه را در محل انجام می‌دهند، انواع دیگری از تصفیه فاضلاب نیز وجود دارد. [[مجرای فاضلاب]]، سامانه جا به جایی زیرزمینی پساب و فاضلاب برای دفع بهداشتی و ایمن یا تصفیه است.
 
== منشأ ==
[[پرونده:2012-05-28 Fotoflug Cuxhaven Wilhelmshaven DSCF9867 (crop).jpg|بندانگشتی| تصفیه خانه در [[کوکسهاون]]، آلمان]]
* [[آب زیرزمینی]] نفوذ کرده به فاضلاب
* مازاد مایعات تولید شده از منابع خانگی (نوشیدنی‌ها، روغن پخت‌وپز، [[آفت‌کش|آفت‌کش‌ها]]،‌ها، [[روغن موتور]]، [[رنگ]]، مایعات تمیزکننده و غیره)
* آب جاری‌شده از راه‌ها، سقف‌ها، [[پیاده‌رو|پیاده‌روها]]ها/ [[سنگ‌فرش|سنگ‌فرش‌ها]]‌ها (ترکیب‌شده با روغن‌ها، مدفوع حیوانات، [[آشغال|آشغال‌ها]]،‌ها، [[گازوئیل]]/ [[بنزین]]، [[سوخت دیزل]] یا [[لاستیک|لاستیک‌های]]‌های باقی‌مانده، پس‌ماندهٔ صابون، مواد [[فلز|فلزیِ]] خارج‌شده از [[اگزوز]] وسایل نقلیه
* نفوذ [[آب دریا]] (با حجم بالایی از [[نمک]] و [[میکروب]])
* نفوذ مستقیم آب [[رودخانه]] (با حجم بالایی از موجودات ریز زنده)
* ورود مستقیم مایعات ساخت انسان (دفع غیرقانونی از آفت کش‌ها، روغن‌های استفاده شده و غیره)
* زه‌کشی‌های [[بزرگ‌راه]] (روغن، مواد ضد یخ،ضدیخ، باقی‌مانده لاستیک‌ها)
* موارد حمل شده با [[طوفان]] (تقریباً همه چیز از جمله اتومبیل‌ها، چرخ‌های دستی خرید، درختان، گاو و غیره)
* [[آب سیاه]] (آب‌های سطحی آلوده به فاضلاب)
** آب‌های خنک‌کننده صنعتی ([[زیست‌کش]]، گرما، لجن‌ها، گل و لای)
** آب‌های فرایندهای صنعتی
** زباله‌های [[زیست‌فروسایی]] یا آلی، شامل فاضلاب‌های [[کشتارگاه|کشتارگاه‌ها]]،‌ها، کارخانه‌های [[لبنیات]] و [[بستنی]].
** زباله‌های آلی یا زیست تخریب ناپذیر / سخت تخریب پذیر ([[داروهای شیمیایی]] یا [[آفت‌کش|آفت‌کش‌ها]]‌ها)
** زباله‌های با [[PH]] بالا (تولیدات [[اسیدی]] / [[قلیایی]]، [[آبکاری فلزات]])
** زباله‌های [[سمی]] (آبکاری فلزات، تولید سیانید، تولیدات آفت کش‌ها و غیره)
** مواد [[جامد]] و [[نامیزه|نامیزه‌ها]]‌ها (تولیدات [[کاغذ]]، مواد غذایی، روان‌کننده‌ها و تولید [[روغن]] هیدرولیک و غیره)
** زهکشی‌های [[کشاورزی]]، مستقیم و پراکنده
** [[شکستگی‌های هیدرولیکی]]
** [[پرونده:حفر چاه.jpg|بندانگشتی|چاه فاضلاب]]آب تولید شده از نفت و گاز طبیعی
 
== ترکیبات فاضلاب ==
ترکیبات فاضلاب تنوع گسترده‌ای دارد. موارد زیر لیستی از ترکیباتی است که ممکن است در آن وجود داشته باشند:
* آب (بیش از ۹۵ درصد) که اغلب هنگام استفاده از [[سیفون]] توالت برای حمل زباله به فاضلاب اضافه می‌شود.
* [[بیمارگر|بیمارگرها]]ها شامل باکتری‌ها، [[ویروس|ویروس‌ها]]،‌ها، [[پریون|پریون‌ها]]‌ها و کرم‌های [[انگلی]]
* [[باکتری‌ها|باکتری‌های]] غیر بیماریزا
* ذرات [[آلی]] مثل [[مدفوع]]، [[مو]]، [[مواد غذایی]]، [[استفراغ]]، الیاف کاغذی، مواد گیاهی، [[گیاخاک]] و غیره.
* مواد [[محلول]] آلی مثل [[ادرار]]، قندهای میوه‌ها، [[پروتئین‌ها|پروتئین‌های]] محلول، [[دارو|داروها]]،ها، [[مواد مخدر]] و غیره.
* ذرات معدنی مثل [[ماسه]]، ماسه سنگ، ذرات فلزی، [[سرامیک]] و غیره.
* مواد محلول معدنی مثل [[آمونیاک]]، نمک – جاده، نمک – دریا، [[سیانید]]، [[هیدروژن سولفید]]، [[تیوسیانات]]، [[تیوسولفات]] و غیره.
* جانوران مثل [[تک‌یاختگان]]، [[حشرات]]، [[بندپایان]]، [[ماهی]]‌های کوچک و غیره.
* مواد جامد بزرگ مثل [[نوار بهداشتی]]، [[پوشک]]، [[کاندوم]]، [[سوزن]]، اسباب بازی کودکان، جانوران و گیاهان مرده و غیره.
* [[گاز]] مثل [[سولفید هیدروژن]]، [[دی اکسیددی‌اکسید کربن]]، [[متان]] و غیره.
* [[نامیزه|نامیزه‌ها]]‌ها مثل [[رنگ]]، [[چسب]]، [[سس مایونز]]، رنگ [[مو]]، روغن‌های امولسیون و غیره.
* [[زهرابه]] مثل [[آفت‌کش|آفت‌کش‌ها]]،‌ها، [[سم|سم‌ها]]،‌ها، [[علف‌کش|علف‌کش‌ها]]‌ها و غیره.
* [[داروهای شیمیایی]] و هورمونی
 
== انواع فاضلاب ==
اصولاً فاضلاب ها فاضلاب‌ها برای تصفیه فاضلاب شهری به سه دسته زیر دسته‌بندی می‌شوند که به ترتیب عبارت اند از:
* فاضلاب خانگی (شهری)
* فاضلاب صنعتی
* فاضلاب سطحی (آب‌های سطحی)
* فاضلاب کشاورزی
 
=== فاضلاب شهری<ref>{{یادکرد وب|عنوان=تخلیه چاه دات کام|نشانی=https://takhliyehchah.com/|وبگاه=تخلیه چاه دات کام|بازبینی=2020-01-04|کد زبان=fa}}</ref> ===
فاضلاب‌های خانگی عموماً از دستشویی، توالت، حمام، ماشین لباس شوییلباس‌شویی و ظرف شوییظرف‌شویی حاصل می‌شود.
 
لازم بهاست ذکر استشود آنچه از آن تحت عنوان فاضلاب خانگی یاد می‌شود حاصل مجموع تمام فاضلاب‌های شهری مانند مغازه‌ها، رستوران و غیره می‌باشد.
 
رنگ فاضلاب شهری بیان گر عمر فاضلاب می‌باشد به‌طوری‌که فاضلاب تازه دارای رنگ خاکستری و فاضلاب مانده دارای رنگ تیره و سیاه است .
 
=== فاضلاب صنعتی در تصفیه فاضلاب شهری ===
این فاضلاب‌ها از مراکز صنعتی مانند کارخانه‌ها و یا کارگاه‌ها حاصل می‌شوند.
 
این فاضلاب‌ها بسته به نوع بخش صنعتی شامل مواد خطرناک می‌باشند مانند سرب، جیوه، مواد اسیدی و… .
 
لازم بهاست ذکر استشود که این فاضلاب‌ها هرگز نباید با فاضلاب‌های شهری ترکیب شده.
 
عموماً تصفیه این فاضلاب‌ها به تخصص و هزینه بالا نیازمند است.
همچنین به دلیل تماس آب با کودهای شیمیای عموماً این پساب‌ها آلوده به مواد شیمیای می‌باشند.
 
منشامنشأ این فاضلاب زمین‌های کشاورزی و باغات می‌باشند.
 
=== فاضلاب سطحی در تصفیه فاضلاب شهری ===
فاضلاب‌های سطحی ناشی از بارندگی،ذوببارندگی، ذوب شدن برف و موارد مشابه می‌باشند.
 
این فاضلاب‌ها با فاضلاب‌های شهری ترکیب شده و سپس به سمت تصفیه خانه هدایت می‌شوند.
همچنین آزمایش‌های COD مختلف زیادی وجود دارند که COD چهار-روزه از همه معمول‌تر است.
 
هیچ ارتباط کلی بین BOD پنج‌روزه و BOD نهایی وجود ندارد. همچنین هیچ ارتباط کلی بین BOD و COD نیز وجود ندارد. ممکن است که بتوان این نوع ارتباط را در یک جریانی خاص از فاضلاب برای آلاینده‌های خاص تعمیم داد اما این نوع ارتباط برای آلاینده‌های دیگر پساب در یک جریان دیگر از فاضلاب قابل استفاده نخواهند بود. چرا که ترکیبات هر جریان فاضلابی متفاوت است. به عنوان مثال آب رویی متشکل از محلول‌های [[قند|قندهای]]های ساده که می‌توانند از یک [[شیرینی پزی]] خارج شوند احتمالاً ترکیبات آلی دارند که خیلی سریع از بین می‌روند. در این صورت، BOD پنج-روزه و BOD نهایی بسیار مشابه خواهند بود و بعد از ۵ روز مواد آلی بسیار کمی وجود خواهد داشت. با این حال، آب روی نهایی یک تصفیه خانه که در یک منطقه بزرگ صنعتی کار می‌کند ممکن است تخلیه BOD نهایی بسیار بیشتر از BOD پنج روزه داشته باشد چراکه بیشتر این موادی که به راحتی از بین می‌روند ممکن است در طی مراحل تصفیهٔ فاضلاب حذف شده باشند و در بیشتر فرایندهای صنعتی، مولکول‌های آلی خیلی سخت از بین می‌روند.
 
تست‌های آزمایشگاهی برای تعیین میزان بالای اکسیژن موردنیاز در بسیاری از متون استاندارد دقیق هستند. نسخهٔ آمریکایی آن "«روش‌های استاندارد برای آزمایش‌های آب و فاضلاب"» است.
 
== دفع فاضلاب ==
در بعضی از مناطق شهری، فاضلاب‌های بهداشتی و فاضلابی که از خیابان‌ها به دلیل بارش باران یا طوفان‌ها جاری می‌شود جداگانه منتقل می‌شوند. دسترسی به هر کدام از این‌ها از یک منهول امکان‌پذیر است. در طول بارش‌های شدید ممکن است فاضلاب‌های بهداشتی سرریز کنند و به محیط زیست جاری شوند. این مورد می‌تواند تهدید جدی برای [[بهداشت عمومی]] و محیط زیست باشد.
 
فاضلاب‌ها می‌توانند مستقیماً به داخل یک [[حوزه آبریز]] بزرگ با تصفیهٔ کم یا بدون تصفیه وارد شوند. فاضلاب بدون تصفیه می‌تواند تأثیر جدی روی کیفیت محیط زیست و سلامت مردم بگذارد. [[بیمارگر|بیمارگرها]]ها می‌توانند باعث بسیاری از بیماری‌ها شوند. مواد شیمیایی حتی در مقدار کم نیز خطراتی جدی ایجاد می‌کنند و در دراز مدت در بافت‌های بدن انسان و حیوانات تجمع می‌یابند.
 
== تصفیه ==
روش‌های بسیاری برای تصفیه فاضلاب از انواع مواد تشکیل دهنده آن وجود دارد. دو روش اصلی موارد زیر می‌باشند: استفاده از زباله‌های آب به عنوان منبع (مثل ساختن تالاب) یا تأکید آن‌ها بر آلودگی (مثل انواع کارخانه‌های تصفیه‌کنندهٔ امروزی). بیشتر فاضلاب‌ها در مقیاس صنعتی پرانرژی در [[تصفیه خانه]]‌های فاضلاب (WWTPs) تصفیه می‌شوند که شامل مراحل تصفیه فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی می‌باشند. به هر حال، استفاده از [[گندانبار]] و دیگر امکانات فاضلابی در محل ( OSSF )، به صورت گسترده در مناطق روستایی وجود دارند به‌طوری‌که بالای ۲۰ درصد از خانه‌ها را در ایالات متحده ساپورت می‌کنند.
 
مهم‌ترین سیستم تصفیه هوازی، فرایند [[لجن فعال]] است، اساس آن نگهداری و چرخش توده مخلوط تشکیل شده از میکرو ارگانیسم‌هایی است که توانایی جذب و [[جذب سطحی]] مواد آلی درون فاضلاب را دارند. فرایندهای تصفیه بی‌هوازی فاضلاب ( UASB ، , EGSB ) به‌طور گسترده‌ای در تصفیه فاضلاب صنعتی و لجن‌های بیولوژیکی استفاده می‌شوند. بعضی فاضلاب‌ها خطرات بالایی برای استفاده دوباره آب دارند. برای اکثر فاضلاب‌ها روش‌های [[زیست محیطیزیست‌محیطی]] با استفاده از سیستم‌های [[نی زار]] استفاده می‌شود، مثل [[تالاب|تالاب‌های]]‌های ساخته شده. قسمت سوم تصفیه‌ها استفاده بیشتری دارند و عمومی‌ترین تکنولوژی مورد استفاده، [[میکروفیلتراسیون]] یا [[غشای مصنوعی]] می‌باشند. بعد از فیلتراسیون غشایی، فاضلاب تصفیه شده غیرقابل تشخیص از آب طبیعی قابل نوشیدن (بدون مواد معدنی) باشد. [[نیترات]] با روش‌های طبیعی در تالاب از فاضلاب خارج می‌شود اما همچنان [[نیتروژن دهی]] میکروبی وجود دارد، مقدار کمی متانول توسط باکتری‌های کربنی اضافه می‌شود. تصفیه خانه‌های [[اوزون|اوزونی]] نیز محبوبیت رو به رشدی دارند و از [[ژنراتور اوزون]] استفاده می‌کنند به این صورت که آلودگی‌های آب را مثل حباب‌های [[اوزون|اوزونی]] از مخزن خارج می‌کنند اما انرژی فشرده می‌شود.
 
دفع فاضلاب از یک کارخانهٔ صنعتی سخت و هزینه‌بر می‌باشد. [[پالایشگاه‌های نفت]]، کارخانه‌های [[شیمیایی]] و [[پتروشیمی]] در محل خود امکاناتی دارند تا فاضلابشان را تصفیه کنند؛ بنابراین، غلظت آلاینده‌ها در فاضلاب تصفیه‌شدهٔ آن‌ها مطابق با مقررات محلی یا ملی در مورد دفع فاضلاب در کارخانه‌ها یا داخل رودخانه، دریاچه یا اقیانوس می‌باشد. تالاب‌های ساخته‌شده موارد استفاده زیادی دارند چراکه کیفیت بالا داشته و تصفیه را در همان مکان انجام می‌دهند. دیگر فرایندهای صنعتی که فاضلاب زیادی تولید می‌کنند [[صنعت کاغذ و خمیرکاغذ]] می‌باشد که نگرانی‌های زیست‌محیطی را ایجاد کرده‌اند، در نتیجه، آب مورداستفاده‌شان در کارخانه قبل از دفع پاکسازی می‌شود.
 
=== خطرات بهداشتی آبیاری با آب آلوده ===
خطرات بهداشتی قابل توجهی در استفاده از این نوع آب وجود دارد. فاضلاب‌های شهری می‌توانند شامل مخلوطی از آلودگی‌های بیولوژیکی و شیمیایی باشند. در کشورهای کم درآمد، اغلب سطح بالایی از پاتوژن در فضولات وجود دارد، در حالیکه در کشورهای در حال توسعه جایی که صنعت از مقررات زیست‌محیطی پیشی می‌گیرد خطرات ناشی از مواد شیمیایی آلی و غیرآلی در حال افزایش است. [[سازمان بهداشت جهانی]]، در همکای با سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAO) و [[برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد]] (UNEP) دستورالعمل‌هایی را برای استفاده ایمن از فاضلاب‌ها نوشته استنوشته‌است.
 
[[مؤسسه بین‌المللی مدیریت آب]] که در هند، پاکستان، ویتنام، غنا، اتیوپی، مکزیک و دیگر کشورها در حال کار است پروژه‌های مختلفی را با هدف بررسی و کاهش خطرات ناشی از آبیاری فاضلابی انجام می‌دهد. آن‌ها خواستار یک رویکرد چند مانعی برای استفاده از فاضلاب و تشویق کشاورزان برای اتخاذ رفتارهای با خطر کمتر، هستند. این رویکردها شامل متوقف کردن آبیاری، چند روز قبل از درو به منظور از بین رفتن پاتوژن‌ها در برابر نور خورشید، جلوگیری از آلوده شدن برگ‌هایی که به‌طور خام مصرف می‌شوند بادقت در آب دادن به آنها، ضدعفونی کردن سبزیجات یا خشک کردن لجن مدفوع انسانی پیش از استفاده به عنوان کود، می‌باشند.
 
== پیوند به بیرون ==
 
 
 
{{آلودگی}}
{{منابع طبیعی}}